Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Thực đơn cho người viêm khớp dạng thấp theo chế độ dinh dưỡng nào?

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

33 - 75% người bị viêm khớp dạng thấp cho rằng chế độ ăn có thể làm tăng mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng bệnh, và 50% trong số đó đã thử điều chỉnh thực đơn để cải thiện. Điều này cho thấy dinh dưỡng giữ vai trò quan trọng trong kiểm soát viêm. Cùng ECO Pharma khám phá thực đơn cho người viêm khớp dạng thấp qua bài viết sau.

Thực đơn cho người viêm khớp dạng thấp

Vì sao xây dựng thực đơn cho người viêm khớp dạng rất quan trọng 

Không phải thực phẩm nào cũng có lợi với người bệnh viêm khớp dạng thấp. Thực phẩm chế biến sẵn, nhiều chất phụ gia, bảo quản có thể làm tăng phản ứng viêm thông qua cơ chế rối loạn miễn dịch và làm tổn thương hàng rào niêm mạc ruột. Ngược lại, thực đơn cho người bị viêm khớp dạng thấp, ưu tiên các nhóm thực phẩm giàu hoạt chất chống viêm tự nhiên, có khả năng ức chế cytokine tiền viêm, hỗ trợ giảm đau, cải thiện chức năng khớp. (1)

Nguyên tắc xây dựng thực đơn cho người viêm khớp dạng thấp 

Người bệnh viêm khớp dạng thấp nên lưu ý các nguyên tắc dinh dưỡng sau:

  • Hạn chế chất béo bão hòa: Người bệnh nên tránh các thực phẩm chiên rán, chế biến sẵn, chứa nhiều dầu mỡ. Thay vào đó, nên dùng các loại dầu thực vật lành mạnh như dầu ô liu, dầu cải, dầu hướng dương nhằm giảm viêm và phòng ngừa bệnh tim mạch - biến chứng thường gặp ở người viêm khớp dạng thấp.
  • Kiểm soát lượng muối: Duy trì lượng muốn ăn dưới 6 gram/ngày giúp giảm viêm, ổn định huyết áp, đồng thời hỗ trợ điều hòa miễn dịch hiệu quả.
  • Bổ sung omega-3: Các loại cá như cá hồi, cá mòi, cá trích giàu axit béo omega-3, đặc biệt là EPA và DHA. Cung cấp khoảng 500 - 1000mg mỗi ngày sẽ hỗ trợ giảm đau, cứng khớp vào buổi sáng và làm dịu các cơn viêm khớp.
  • Đảm bảo đủ sắt: Viêm mãn tính dễ dẫn đến thiếu máu, gây mệt mỏi kéo dài. Vì vậy, chế độ ăn uống cho người viêm khớp dạng thấp nên có thịt đỏ với lượng hợp lý, đồng thời kết hợp cùng thực phẩm giàu vitamin C như nước cam, bông cải xanh, dâu tây để tăng khả năng hấp thu sắt.
  • Bổ sung canxi đều đặn: Người bệnh viêm khớp dạng thấp dùng glucocorticoid trong thời gian dài, làm tăng nguy cơ loãng xương. Do đó, cần tăng cường thực phẩm giàu canxi như sữa ít béo, sữa chua, rau xanh, hạnh nhân để hỗ trợ sức khỏe xương khớp.
  • Đảm bảo vi chất thiết yếu: Thực đơn cần cung cấp đầy đủ vitamin B12, kẽm, sắt, canxi - những dưỡng chất quan trọng giúp duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh, hỗ trợ chức năng vận động.
  • Bổ sung vitamin D, lợi khuẩn: Người trưởng thành nên bổ sung khoảng 10 microgram vitamin D mỗi ngày, đặc biệt trong mùa đông, khi thiếu ánh nắng. Duy trì hệ vi sinh đường ruột ổn định cũng được chứng minh hỗ trợ điều hòa miễn dịch ở người viêm khớp dạng thấp.

Xem thêm: Biến chứng viêm khớp dạng thấp thường gặp

Thực đơn cho người viêm khớp dạng thấp

Người bệnh viêm khớp dạng thấp có thể tham khảo thực đơn sau (2):

1. Thực đơn bữa sáng

Khởi đầu ngày mới với bữa sáng nhẹ nhàng, dễ hấp thu nhưng vẫn đảm bảo năng lượng và khả năng chống viêm:

  • Ngày 1: Cháo yến mạch nấu cùng sữa hạnh nhân, thêm hạt chia, quả việt quất với một thìa mật ong nguyên chất.
  • Ngày 2: Bánh mì nguyên cám ăn kèm trứng luộc và một ly nước ép cà rốt - củ dền.
  • Ngày 3: Sinh tố bơ - chuối kết hợp sữa hạt, rắc thêm hạt lanh, hạt điều.
  • Ngày 4: Cháo đậu xanh nấu gạo lứt với sữa hạt, dùng kèm một lát cam tươi.

2. Thực đơn bữa trưa

Bữa trưa cần đảm bảo cân đối các nhóm dinh dưỡng như đạm chất lượng cao, tinh bột tốt, rau xanh và chất béo không bão hòa:

  • Ngày 1: Cá hồi áp chảo, cải bó xôi xào tỏi, cơm gạo lứt và một chén canh rong biển.
  • Ngày 2: Ức gà hấp gừng, súp lơ xanh luộc, khoai lang hấp và trà gừng nóng.
  • Ngày 3: Đậu hũ kho nấm đông cô, rau muống xào dầu ô liu, ăn kèm bún gạo lứt.
  • Ngày 4: Thịt bò hầm rau củ (cà rốt, cần tây, khoai tây), một ít cơm trắng và salad bơ - dưa leo.

3. Thực đơn bữa tối

Các bữa ăn phụ nên giàu chất xơ, ít đường, dễ tiêu, không làm khớp quá tải:

  • Ngày 1: Cháo yến mạch nấu rau củ, kèm theo một quả chuối chín.
  • Ngày 2: Canh rau dền nấu tôm, đậu phụ hấp hành, ăn kèm ½ bát cơm gạo lứt.
  • Ngày 3: Salad cá ngừ trộn hạt óc chó và rau xà lách, nêm với dầu ô liu nguyên chất.
  • Ngày 4: Súp bí đỏ nấu sữa hạnh nhân, ăn cùng một lát bánh mì nguyên cám.
Chế độ thực đơn tốt cho người viêm khớp dạng thấp
Salad cá ngừ trộn hạt óc chó và rau xà lách, nêm với dầu ô liu nguyên chất

Một số chế độ ăn uống phù hợp cho người viêm khớp dạng thấp

Thực đơn cho người viêm khớp dạng thấp nên được cá nhân hóa dựa trên đặc điểm thể trạng, mức độ viêm và các bệnh lý đi kèm. Dưới đây là tổng hợp các chế độ ăn đã được nghiên cứu và ghi nhận hiệu quả cải thiện triệu chứng ở người viêm khớp dạng thấp:

1. Chế độ ăn Paleo 

Chế độ ăn Paleo lấy cảm hứng từ thói quen ăn uống của con người thời kỳ đồ đá, tập trung vào thực phẩm chưa qua tinh chế như trứng, cá, thịt nạc, rau củ, trái cây và các loại hạt. Paleo loại bỏ hoàn toàn ngũ cốc, sữa, đậu, đường tinh luyện, thực phẩm chế biến sẵn.

Một phiên bản nghiêm ngặt hơn là chế độ AIP (Autoimmune Protocol), áp dụng nguyên lý loại trừ thêm các nhóm thực phẩm dễ gây dị ứng như trứng, rau họ cà (cà chua, ớt, cà tím), cà phê, ca cao, các loại hạt và gia vị từ hạt. Sau khoảng 3 - 4 tuần, từng nhóm thực phẩm sẽ được đưa trở lại khẩu phần ăn để theo dõi phản ứng cơ thể, từ đó xác định loại không dung nạp.

Do loại bỏ nhiều nhóm thực phẩm quan trọng, chế độ ăn Paleo/AIP không nên áp dụng trong thời gian dài nếu không có sự giám sát của chuyên gia dinh dưỡng. Việc tuân thủ nghiêm ngặt dễ gây thiếu hụt canxi, chất xơ và một số vitamin thiết yếu, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và hiệu quả lâu dài. (3)

2. Chế độ ăn Địa Trung Hải 

Chế độ ăn Địa Trung Hải giàu rau củ, trái cây, chất béo từ cá, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, dầu ô liu và các loại hạt là lựa chọn tốt cho người bệnh viêm khớp dạng thấp. Chế độ này cung cấp nhiều chất chống oxy hóa, omega-3 giúp điều hòa miễn dịch, giảm viêm, cải thiện cứng và sưng khớp.

Chế độ này còn có lợi cho tim mạch, kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ mắc bệnh mãn tính như tiểu đường, ung thư. Nguyên tắc quan trọng khi thực hiện:

  • Ưu tiên thực phẩm tươi sống, không chế biến sẵn.
  • Hạn chế thịt đỏ, đường tinh luyện, đồ uống có đường, thực phẩm chiên và chất béo bão hòa.
  • Kết hợp với vận động nhẹ, tiếp xúc ánh nắng, sinh hoạt điều độ để tối ưu hiệu quả chống viêm.

3. Chế độ ăn chay 

Ăn chay có thể cải thiện các triệu chứng viêm khớp dạng thấp nhờ loại bỏ hoàn toàn chất béo bão hòa từ động vật, đồng thời tăng hấp thu chất chống oxy hóa từ thực vật. Tuy nhiên, người ăn chay cần chú ý đảm bảo bổ sung đầy đủ sắt, kẽm, vitamin B12 và protein chất lượng từ đậu nành, đậu phụ hay các sản phẩm thay thế.

Không phải mọi món ăn chay đều tốt, cần tránh thực phẩm chiên xào, chế biến sẵn (dù không có thịt). Một thực đơn cho người viêm khớp dạng thấp theo hướng thuần chay cần ưu tiên các món luộc, hấp, hạn chế muối và dầu.

4. Chế độ ăn không gluten

Người bị viêm khớp dạng thấp có tỷ lệ mắc bệnh Celiac cao hơn bình thường. Với nhóm người bệnh này, việc ăn theo chế độ không gluten giúp làm giảm viêm, cải thiện triệu chứng tại khớp. Gluten thường có trong lúa mì, lúa mạch và các thực phẩm chế biến từ những loại ngũ cốc này.

Để xác định mức độ nhạy cảm với gluten, người bệnh nên loại bỏ hoàn toàn gluten khỏi khẩu phần ăn trong vòng 3 tuần. Sau đó, tái đưa gluten vào với liều lượng lớn để theo dõi phản ứng của cơ thể. Nếu xuất hiện các triệu chứng như rối loạn tiêu hóa, nổi mẩn, tăng đau khớp... cần dừng ngay và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa. Phương pháp này giúp cá nhân hóa dinh dưỡng cho người viêm khớp dạng thấp, hạn chế tối đa thực phẩm gây viêm tiềm ẩn.

5. Chế độ ăn chống viêm 

Đây là mô hình ăn uống kết hợp giữa nguyên tắc Địa Trung Hải và các thành phần thực phẩm chống viêm khác. Chế độ này tập trung vào việc (4):

  • Giảm omega-6, tăng omega-3 (chất béo từ cá, hạt chia, dầu hạt lanh).
  • Loại bỏ chất béo chuyển hóa - bão hòa (tránh thịt đỏ, thực phẩm chế biến).
  • Tăng cường chất xơ, prebiotic (sữa chua, miso, rau xanh, trái cây ít đường).
  • Ưu tiên enzyme tiêu hóa, thực phẩm lên men (đu đủ, dứa, xoài).
  • Loại bỏ thực phẩm dễ gây viêm như cà tím, khoai tây, cà chua.
  • Hạn chế gluten, đường tinh luyện, các sản phẩm từ sữa (trừ sữa chua).
  • Bổ sung các gia vị chống viêm như nghệ, gừng, tiêu đen.

Nhiều nghiên cứu hiện tại đã ghi nhận rằng chế độ ăn chống viêm có thể cải thiện các chỉ số viêm như CRP, DAS28 nếu áp dụng đúng cách. Đồng thời, thực đơn này còn góp phần hỗ trợ hệ tiêu hóa, tăng cường miễn dịch, yếu tố quan trọng trong kiểm soát triệu chứng của viêm khớp dạng thấp.

6. Chế độ nhịn ăn gián đoạn 

Nhịn ăn gián đoạn là mô hình ăn uống luân phiên giữa thời gian ăn và nhịn. Các phương pháp phổ biến gồm:

  • 16:8 - ăn trong 8 tiếng (ví dụ 10 - 18h), nhịn 16 tiếng còn lại. Phù hợp người mới bắt đầu.
  • 14:10 - phiên bản nhẹ nhàng hơn, cho phép ăn trong 10 tiếng.
  • 5:2 - trong tuần, ăn uống bình thường 5 ngày, chỉ nạp khoảng 500 - 600 kcal trong 2 ngày còn lại.

Trong khoảng thời gian ăn, nên ưu tiên chất béo từ cá, dầu ô liu, kết hợp với ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, trái cây ít đường như việt quất, dâu tây, cùng các gia vị có đặc tính chống viêm như nghệ, tiêu đen. Ngược lại, cần hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên nhiều dầu mỡ, đường tinh luyện.

Nhịn ăn gián đoạn giúp điều hòa hệ miễn dịch, giảm các chất gây viêm như IL-33, đồng thời hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột. Việc áp dụng đúng cách có thể làm chậm tiến triển bệnh, giảm cứng và sưng khớp.

Ăn chay cải thiện viêm khớp dạng thấp
Ăn chay có thể cải thiện các triệu chứng viêm khớp dạng thấp.

Một số lưu ý khi lựa chọn thực đơn, món ăn cho người viêm khớp dạng thấp

Khi thiết kế thực đơn cho người viêm khớp dạng thấp, cần lựa chọn thực phẩm giàu dưỡng chất, đồng thời quan tâm đến tính đa dạng và kiểm soát khẩu phần ăn.

1. Đa dạng món ăn

Chỉ ăn vài món quen thuộc dù là thực phẩm lành mạnh, cũng dễ khiến cơ thể thiếu chất. Đối với người viêm khớp dạng thấp, thực đơn cần đa dạng các nhóm thực phẩm, cung cấp đầy đủ vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Đây là nền tảng quan trọng giúp củng cố miễn dịch, kiểm soát các phản ứng viêm đặc trưng ở bệnh lý tự miễn.

Người bệnh nên kết hợp nhiều nhóm thực phẩm trong mỗi bữa ăn, đạm từ thịt gà, cá, trứng, đậu phụ; rau củ quả đa dạng màu sắc; tinh bột phức hợp như gạo lứt, yến mạch, khoai lang; chất béo lành mạnh từ dầu ô liu, hạt lanh, quả bơ. Thay đổi món ăn thường xuyên theo tuần để tăng cảm giác ngon miệng, đồng thời tránh rối loạn vị giác do dùng thuốc kéo dài.

2. Kiểm soát khẩu phần ăn phù hợp

Ăn quá nhiều dễ gây thừa cân, khiến khớp quá tải, làm tình trạng viêm nặng hơn. Vì vậy, người bệnh cần duy trì khẩu phần hợp lý, chỉ nên ăn vừa đủ, chia nhỏ thành 3 bữa chính và 1 - 2 bữa phụ để ổn định năng lượng trong ngày.

Ưu tiên các phương pháp chế biến ít chất béo như hấp, luộc, nướng, xào nhanh. Đặc biệt, đối với người đang dùng corticosteroid như prednisolone - loại thuốc dễ gây thèm ăn, rối loạn chuyển hóa, tăng đường huyết, cần thắt chặt lượng calo nạp vào. Kiểm soát cân nặng ngoài giúp giảm tải cho khớp, còn phòng ngừa biến chứng tim mạch do tăng cân nhanh.

3. Thăm khám, theo dõi bệnh thường xuyên 

Khám sức khỏe định kỳ giúp theo dõi tiến triển bệnh, điều chỉnh thực đơn cho người viêm khớp dạng thấp. Một số loại thuốc điều trị như methotrexate, corticosteroid, nhóm thuốc sinh học có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng, chức năng gan - thận và chuyển hóa canxi, vitamin D, B9,...

Chính vì vậy, khi xây dựng thực đơn cho người viêm khớp dạng thấp, nên được bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng đánh giá kỹ lưỡng nhằm bổ sung vi chất phù hợp, ngăn ngừa các rối loạn chuyển hóa có thể xảy ra. Đặc biệt, những trường hợp có bệnh lý đi kèm như tiểu đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, việc điều chỉnh khẩu phần ăn là rất cần thiết để đảm bảo hiệu quả điều trị toàn diện.

Để cải thiện triệu chứng tối ưu, thực đơn cho người bị viêm khớp dạng thấp nên được thiết kế dưới sự hướng dẫn chuyên môn. Nếu đang cần được tư vấn dinh dưỡng, người bệnh có thể tìm đến Trung tâm Dinh dưỡng Nutrihome. Tại đây, bạn sẽ được thăm khám toàn diện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa, đánh giá chính xác tình trạng khớp, mức độ viêm và nhu cầu dinh dưỡng hiện tại. Trên cơ sở đó, chuyên gia dinh dưỡng sẽ xây dựng thực đơn phù hợp với thể trạng, thuốc đang dùng và mục tiêu kiểm soát bệnh lý.

Xem thêm: 6 cách điều trị viêm khớp dạng thấp giúp cải thiện bệnh hiệu quả

Khám dinh dưỡng tại Nutrihome
Khám dinh dưỡng tại Trung tâm Dinh dưỡng Nutrihome. Ảnh: Nutrihome.

Thực đơn cho người viêm khớp dạng thấp cần được xây dựng một cách khoa học, phù hợp với tình trạng bệnh. Duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh có thể giúp hỗ trợ giảm viêm, cải thiện chức năng khớp, duy trì thể trạng ổn định và ngăn ngừa biến chứng lâu dài.

JEX banner seo bên dưới bài viết
Nguồn tham khảo