Trong nhịp sống hiện đại, việc thức khuya đã trở thành thói quen của nhiều người. Tuy nhiên, đi kèm với những đêm ngủ trễ để làm việc là nỗi lo lắng thức khuya có bị ung thư không? Cùng ECO Pharma tìm hiểu mối liên hệ giữa giấc ngủ và căn bệnh nan y này trong bài viết sau.
Từ năm 2009, Tổ chức Y tế Thế giới đã liệt kê thức khuya là “yếu tố có thể gây ung thư”. Các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục tìm hiểu xem giấc ngủ có thể ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư như thế nào, đã có một số nghiên cứu cho thấy nguy cơ ung thư tăng lên khi chu kỳ giấc ngủ bị gián đoạn trong thời gian dài (các vấn đề về giấc ngủ mãn tính). (1)
Nhìn chung, ngủ ngon mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe thể chất, tinh thần và cảm xúc. Các vấn đề về giấc ngủ kéo dài có thể gây ra nhiều bệnh lý hoặc làm trầm trọng thêm những vấn đề sức khỏe hiện có.
Thức khuya có bị ung thư không, đó là những loại ung thư nào? Thức khuya có thể dẫn đến rối loạn nhịp sinh học, nghiên cứu về dịch tễ học ung thư cho thấy những người bị rối loạn nhịp sinh học mãn tính có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng và ung thư tuyến tiền liệt cao hơn. Ngoài ra, ngủ trễ cũng có thể liên quan đến ung thư vú ở phụ nữ và nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.
Thức khuya, ngủ không đủ góp phần gây ra ung thư theo nhiều cơ chế phức tạp khác nhau.
Một nghiên cứu mang tính bước ngoặt được công bố trên tạp chí The Lancet Oncology cho thấy phụ nữ làm việc ca đêm dài ngày có nguy cơ mắc ung thư vú cao hơn, liên quan đến sự ức chế melatonin. Nhìn chung, người thiếu ngủ, chất lượng giấc ngủ kém có thể dẫn đến rối loạn nội tiết, đặc biệt là sự suy giảm melatonin, một hormone có khả năng bảo vệ chống lại ung thư.
Thức khuya có gây ung thư không? Ngủ muộn làm đồng hồ sinh học của cơ thể bị rối loạn, khiến khả năng sửa chữa DNA, điều hòa sự phát triển của tế bào và kiểm soát viêm nhiễm của cơ thể cũng bị suy giảm. Từ đó, tạo ra môi trường thuận lợi cho ung thư phát triển.
Ngủ muộn kéo dài nhiều ngày làm suy yếu hệ miễn dịch của cơ thể. Sự xuất hiện của bệnh ung thư có liên quan mật thiết đến sức đề kháng. Khi hệ miễn dịch bình thường, các yếu tố gây ung thư có thể được loại bỏ kịp thời, từ đó ngăn chặn hiệu quả sự xuất hiện của bệnh này. Tuy nhiên, khi khả năng miễn dịch thấp, những yếu tố nguy hiểm có thể không được kiểm soát, làm tăng khả năng mắc ung thư.
Thức khuya có bị ung thư không? Người thức khuya thường mắc các thói quen không lành mạnh như ăn đêm, sử dụng thiết bị điện tử, uống cà phê/trà, sinh hoạt thất thường và lười vận động. Lối sống này dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng như suy giảm trí nhớ, tăng cân, bệnh tim mạch, rối loạn tiêu hóa, suy giảm miễn dịch, tạo điều kiện để ung thư phát triển.
Thức khuya gây ra một loạt các ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, cụ thể dưới đây.
Nghiên cứu cho thấy giấc ngủ giúp não bộ thực hiện các chức năng quan trọng, chẳng hạn như loại bỏ các protein beta amyloid gây hại. Trong bệnh Alzheimer, beta amyloid hình thành thành từng cụm, được gọi là mảng bám, làm suy giảm chức năng nhận thức.
Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng chỉ cần một đêm thiếu ngủ cũng có thể làm tăng lượng beta amyloid trong não, làm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao hơn. Nhìn chung, thức khuya và ngủ không đủ giấc có thể gây hại đến chức năng não, khả năng tư duy, thành tích học tập, hoạt động sáng tạo và năng suất làm việc.
Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ cho thấy, người lớn thức khuya và hoạt động nhiều vào ban đêm có nguy cơ mắc các vấn đề về sức khỏe tim mạch cao hơn. Cụ thể, những người này có khả năng bị nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ cao hơn 16% trong thời gian theo dõi trung bình khoảng 14 năm. Điều này có thể do người thức khuya dễ có những hành vi ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, chẳng hạn như chế độ ăn uống kém khoa học và hút thuốc. (2)
Hội chứng chuyển hóa có mối liên hệ rất chặt chẽ với nhịp sinh học, vì vậy việc duy trì thói quen ngủ tốt là rất cần thiết để tránh sự thay đổi trong quá trình trao đổi chất của cơ thể. Hội chứng chuyển hóa được định nghĩa là một tập hợp các rối loạn có biểu hiện là béo phì nội tạng, rối loạn chuyển hóa glucose, rối loạn lipid máu (tăng LDL-cholesterol, giảm HDL-cholesterol) và huyết áp cao. Ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy mối quan hệ nhân quả của việc thiếu ngủ đối với sức khỏe chuyển hóa.
Sức khỏe tinh thần và giấc ngủ có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Thức khuya, thiếu ngủ thường dẫn đến sự thay đổi tâm trạng, cáu gắt, lo lắng và khó kiểm soát căng thẳng. Những người thường xuyên thức khuya thường khó điều khiển cảm xúc của mình hơn, từ đó ảnh hưởng đến các mối quan hệ xung quanh. Về lâu dài, tình trạng này làm tăng nguy cơ trầm cảm và các rối loạn sức khỏe tâm thần khác.
Thức khuya gây hại cho làn da và đẩy nhanh các dấu hiệu lão hóa. Ngủ trễ làm rối loạn nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể, khiến da không có cơ hội trải qua các quá trình sửa chữa và tái tạo cần thiết diễn ra trong giấc ngủ sâu. Theo thời gian, điều này có thể dẫn đến các nếp nhăn, vết chân chim và chảy xệ. Tất cả đều là những dấu hiệu điển hình của lão hóa.
Xem thêm: Những tác hại nghiêm trọng của việc thức khuya
Nếu phải thức khuya vì lý do bất khả kháng như đi công tác, công việc đột xuất,… bạn có thể áp dụng những điều dưới đây để góp phần hạn chế tác động tiêu cực của việc ngủ muộn đến sức khỏe.
Sau một đêm thức khuya, bạn có thể sắp xếp một giấc ngủ ngắn khoảng 20-30 phút vào buổi trưa hôm sau để giúp não bộ tỉnh táo, bớt lờ đờ. Chợp mắt vào buổi trưa là một cách hiệu quả để ngủ bù, giúp đảm bảo tổng thời gian ngủ được đầy đủ. Mục tiêu khi bạn ngủ trưa là chỉ nên ngủ khoảng 30 phút và ngủ trước 3 giờ chiều.
Nếu giấc ngủ trưa kéo dài hơn 30 phút, bạn có thể bị uể oải. Ngoài ra, một bài báo cho biết ngủ bù vào cuối tuần có thể giúp giảm viêm nhẹ, một trong nhiều tác động của thiếu ngủ đối với cơ thể.
Dù ngủ muộn nhưng nếu có thể bạn nên cố định khung giờ thức dậy (ví dụ 7h–8h). Điều này giúp đồng hồ sinh học của cơ thể không bị thay đổi một cách quá mạnh và đột ngột. Nếu thay đổi giờ dậy, hãy điều chỉnh từ từ 30–60 phút/ngày. Điều quan trọng là cố gắng sắp xếp công việc, đi ngủ sớm và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày, duy trì lịch trình ngủ thức này một cách đều đặn.
Khi ngủ muộn, chất lượng giấc ngủ càng quan trọng. Việc tránh ánh sáng xanh trước khi ngủ là điều cần thiết để chìm vào giấc ngủ nhanh hơn và ngủ sâu hơn. Màn hình của các thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy vi tính, máy tính bảng và tivi phát ra ánh sáng xanh làm gián đoạn chu kỳ giấc ngủ tự nhiên của cơ thể. Vì thế, việc tránh dùng các thiết bị điện tử trước khi ngủ là điều cần thực hiện để nâng cao chất lượng giấc ngủ, đặc biệt khi bạn phải thức khuya.
Tạo môi trường ngủ phù hợp là một trong những việc bạn nên thực hiện để nâng cao chất lượng giấc ngủ. Bạn nên chọn đệm và gối mềm mại, thoải mái. Thay chăn ga định kỳ để tạo sự sạch sẽ, thông thoáng. Duy trì nhiệt độ phòng mát mẻ, tối và yên lặng. Bên cạnh đó, bạn có thể xông tinh dầu trước khi ngủ để thư giãn tinh thần, mang đến giấc ngủ ngon hơn.
Thức khuya thường dẫn đến thói quen ăn khuya và điều này có thể gây tăng cân, béo phì, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Cơ thể nhạy cảm hơn với insulin vào buổi sáng để duy trì năng lượng, giúp bạn hoạt động trong suốt ngày dài. Nhưng tình trạng kháng insulin lại tăng lên vào ban đêm.
Kết quả là lượng calo dư thừa từ bữa ăn khuya sẽ được tích trữ dưới dạng chất béo trong khi bạn ngủ thay vì được đốt cháy suốt cả ngày. Nếu cần ăn khuya, nên chọn rau củ, sữa chua thay vì bánh quy, khoai tây chiên.
Bạn vẫn có thể tập thể dục sau 1 đêm thức khuya, nhưng người bị thiếu ngủ kinh niên dẫn tới mệt mỏi kéo dài cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tập luyện. Thức khuya 1 đêm có thể gây mệt mỏi, bạn chỉ nên tập các bài tập nhẹ nhàng, vừa sức như đi bộ hay yoga. Tập thể dục thường xuyên sẽ cải thiện chất lượng giấc ngủ, đặc biệt là tập luyện vào buổi sáng.
Người thức khuya cần tránh các chất kích thích (caffeine, nicotine, rượu) vì cơ thể đã mệt mỏi, hệ thần kinh căng thẳng và hệ miễn dịch suy giảm. Chất kích thích làm trầm trọng thêm tình trạng rối loạn nhịp sinh học, gây mất ngủ, mất tập trung, tăng huyết áp, và làm giảm khả năng phục hồi của các cơ quan.
Người thường ngủ muộn nên khám sức khỏe định kỳ (6 tháng/lần) hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ để phát hiện sớm các nguy cơ đột quỵ, tim mạch, rối loạn chuyển hóa, ung thư và suy giảm chức năng thận do thiếu ngủ. Việc kiểm tra giúp đánh giá mức độ ảnh hưởng đến hệ thần kinh, hệ miễn dịch và kiểm soát hiệu quả các bệnh lý tiềm ẩn.
Bài viết đã giải đáp thức khuya có bị ung thư không, nhiều nghiên cứu cho thấy việc rối loạn nhịp sinh học và thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh này. Vì vậy, thay vì chủ quan với thói quen thức khuya, mỗi người nên chú trọng xây dựng lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc và khoa học để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Bên cạnh đó, nên bổ sung tinh chất Blueberry và Ginkgo Biloba để tăng cường tuần hoàn máu lên não, cải thiện chất lượng giấc ngủ, ngăn ngừa những tác hại của thiếu ngủ đối với sức khỏe.
