Trầm cảm có di truyền không? Ước tính 10% – 15% dân số thế giới bị trầm cảm. Trung bình có 5% nam giới và 9% phụ nữ sẽ bị rối loạn trầm cảm mỗi năm. Nhiều yếu tố gây ra loại rối loạn tâm thần này, liệu gen di truyền có phải là một trong số đó? Cùng ECO Pharma tìm hiểu chủ đề này thông qua bài viết dưới đây.
Trong cơ thể con người, gen là yếu tố tạo nên các protein tham gia vào các quá trình sinh học. Các gen sẽ thực hiện bật tắt tùy theo điều kiện để có thể tạo ra các protein phù hợp, đúng thời điểm. Tuy nhiên, nếu các gen hoạt động sai tiến trình, chúng có thể gây rối loạn cảm xúc. Thường xuyên bị trầm cảm và stress có thể khiến cho hệ thống này trở nên mất cân bằng. (1)
Theo một nghiên cứu trên Stanford Medicine, Mỹ, nếu một người có bố mẹ, anh chị em mắc bệnh trầm cảm sẽ có khả năng mắc bệnh này cao gấp 2 đến 3 lần so với người bình thường (khoảng 20% – 30% thay vì 10%). Phụ nữ có khả năng mắc bệnh trầm cảm cao hơn nam giới.
Do đó, ở một mức độ nhất định, gen đóng vai trò là yếu tố quyết định đến các nguy cơ tiềm ẩn gây nên bệnh trầm cảm.
Bệnh trầm cảm có di truyền không? Khả năng các gen và các biến thể di truyền đóng góp một phần nhỏ vào nguy cơ mắc bệnh trầm cảm của một người. Nói cách khác, khuynh hướng mắc bệnh trầm cảm có khả năng di truyền khi trong gia đình có người mắc bệnh. Tuy vậy khuynh hướng này còn phụ thuộc vào môi trường sống của người đó.
Một nghiên cứu do giáo sư Jonathan Flint của Đại học Oxford (Anh) cùng nhiều nhà khoa học ở Đại học Virginia Commonwealth (Mỹ) và Trung Quốc đã tiến hành phân tích ADN của hơn 10.500 phụ nữ Trung Quốc. Các nhà khoa học đã tìm thấy hai biến thể gen có liên quan đến bệnh rối loạn trầm cảm nặng (MDD) là SIRT và LHPP, được gọi là gen trầm cảm. Nghiên cứu còn phát hiện ra rằng nhiễm sắc thể 3p25-26 được tìm thấy trong 800 gia đình có người mắc bệnh trầm cảm tái phát. Các nhà khoa học tin rằng 40% bệnh trầm cảm là do yếu tố di truyền.
Ngoài ra, theo một nghiên cứu năm 2018 được công bố trên tạp chí Nature Genetics, một số biến thể di truyền có liên quan đến các triệu chứng trầm cảm trong một số trường hợp do sự khác biệt ở não về mặt thể chất.
Mặc dù các nghiên cứu đã chỉ ra được mối liên hệ sâu sắc giữa gen và bệnh trầm cảm cũng như khả năng di truyền của bệnh tâm thần song chưa có nghiên cứu nào xác định được gen cụ thể là nguyên nhân chính xác gây ra bệnh trầm cảm. (2)
Di truyền là một trong các yếu tố gây nên trầm cảm, vì ngoài di truyền, các yếu tố “kích hoạt” bên ngoài như môi trường sống, các mối quan hệ xung quanh hoặc lối sống của trẻ em có thể là nguyên nhân dẫn đến trầm cảm.
Ví dụ, trẻ có cha hoặc mẹ bị trầm cảm có khả năng mắc bệnh cao hơn, nhưng không nhất thiết trẻ phải mắc bệnh này. Ngược lại trẻ có bố mẹ không bị trầm cảm nhưng nếu có một yếu tố kích hoạt như chấn thương tâm lý, căng thẳng hoặc môi trường sống không lành mạnh thì chính các yếu tố này gây bệnh trầm cảm cho trẻ. Các bệnh lý mãn tính hoặc nồng độ các chất sinh hóa trong não mất cân bằng cũng là nguyên nhân gây nên bệnh trầm cảm.
Bệnh trầm cảm do di truyền ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe tâm thần và sự phát triển của trẻ. Trẻ dễ rơi vào trong trạng thái rối loạn cảm xúc như buồn chán, ủ rũ, không có sức sống, dễ cáu gắt và kích động. Chán ăn hoặc ăn rất nhiều, mất ngủ hoặc ngủ không sâu giấc, luôn suy nghĩ tiêu cực cũng thường thấy ở các trẻ mắc bệnh này. Do đó, phụ huynh nên chú ý đến các biểu hiện trầm cảm của trẻ nhằm can thiệp kịp thời. (3)
Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu chuyên sâu trong nhiều thập kỷ nhưng cơ sở sinh học thần kinh và sinh lý bệnh của rối loạn trầm cảm đến nay vẫn chưa được biết rõ. Tuy vậy, gen di truyền và nhiều yếu tố khác đã được ghi nhận có thể là nguyên nhân gây ra trầm cảm.
Serotonin là hormone dẫn truyền thần kinh có chức năng điều khiển tâm trạng, cảm xúc, cụ thể hơn là tạo cảm giác dễ chịu và thoải mái. Sự biến đổi nồng độ serotonin sẽ ảnh hưởng đến tâm trạng và cảm xúc, gây ra các rối loạn khác như ám ảnh cưỡng chế, hoảng loạn.
Khi thiếu hụt hormone serotonin có thể dẫn đến mất cân bằng tâm trạng, lo lắng, tự ti và giảm lòng tự trọng. Ngoài ra, nó còn làm tăng cảm giác căng thẳng và dễ xung đột. Nếu thiếu hụt hormone serotonin diễn ra thường xuyên và kéo dài có thể dẫn đến trầm cảm.
Nếu xảy ra xung đột hoặc các vấn đề khác trong nội bộ gia đình sẽ ảnh hưởng đến cảm xúc. Trầm cảm có thể xảy ra nếu các vấn đề trong gia đình không được nhanh chóng giải quyết.
Các yếu tố như stress vì công việc, gặp vấn đề với các mối quan hệ xung quanh cũng có thể kích thích khả năng mắc bệnh trầm cảm. Ngoài ra, những người có chấn thương tâm lý cũng có nguy cơ mắc bệnh trầm cao hơn.
Sự thay đổi mạnh mẽ của đời sống xã hội ngày nay, nhiều người trẻ dễ rơi vào tình trạng buồn bã, căng thẳng. Nếu ở trong tình trạng này quá lâu có thể dẫn đến trầm cảm.
Nếu người trong gia đình có biểu hiện của bệnh trầm cảm, bạn cần theo dõi, quan tâm, trò chuyện; Nên giúp họ tránh căng thẳng, thư giãn nhiều hơn. Hãy cố gắng tìm hiểu vấn đề mà họ đang gặp phải, giúp họ tháo gỡ mà không đòi hỏi, kỳ vọng hoặc phán xét.
Nếu các triệu chứng kéo dài quá vài tuần không cải thiện, bạn nên đưa người nhà đến bệnh viện thăm khám và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ. Điều quan trọng là không nên để người bệnh một mình, hãy giám sát họ mọi lúc, mọi nơi để phòng ngừa nguy cơ tự huỷ hoại bản thân hoặc các hành vi gây hại cho người khác. Chăm sóc giấc ngủ, bữa ăn cho người bệnh cũng rất quan trọng cho quá trình phục hồi.
Tìm hiểu thêm: 3 bài test trầm cảm đánh giá chính xác mức độ tình trạng bệnh
Bệnh có thể điều trị được không? Người bị trầm cảm có tự khỏi không? Thời gian điều trị ngắn hay kéo dài phụ thuộc vào mức độ bệnh và các điều kiện khác của bệnh nhân. Ngay cả khi đã được điều trị, chưa chắc trầm cảm đã khỏi hoàn toàn, hoặc có thể điều trị khỏi nhưng bệnh vẫn có thể tái phát.
Khi có những triệu chứng trầm cảm, cần nhanh chóng gặp bác sĩ để được khám và chẩn đoán đúng, có phương án điều trị phù hợp. Đồng thời cần nghiêm túc tuân theo phác đồ điều trị của bác sĩ để đạt được kết quả điều trị tốt nhất, sớm trở lại cuộc sống bình thường.
Lưu ý rằng, tâm trạng của một người bị ảnh hưởng bởi vô số các gen, nguồn gen của mỗi người là khác nhau. Do đó, chứng trầm cảm của mỗi cá nhân là khác nhau. Trong tương lai, với sự tiến bộ của y học có thể đưa ra những phác đồ điều trị phù hợp với từng cá nhân, giúp cho việc tiếp nhận điều trị dễ dàng hơn.
Tóm lại, trầm cảm di truyền có thể chữa được như một bệnh thông thường. Tuy nhiên, việc chữa trị còn tùy thuộc vào mức độ trầm cảm, thời gian điều trị và ý chí của người bệnh.
Tìm hiểu thêm: Người bị trầm cảm có biết mình bị bệnh không?
Lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần tại Việt Nam chưa có hệ thống chuyên nghiệp như các nước phát triển trên thế giới. Việc tiếp cận các chuyên gia, bác sĩ giỏi chuyên về sức khỏe tâm thần cũng như các phương pháp điều trị có thể còn hạn chế. Mặc dù vậy, vẫn có những cơ sở thăm khám và điều trị các vấn đề về sức khỏe tâm thần đáng tin cậy để lựa chọn.
Dưới đây là một vài địa chỉ khám bệnh uy tín bạn có thể tham khảo:
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hội tụ các bác sĩ chuyên ngành Tâm lý hàng đầu giàu kinh nghiệm, chuyên môn cao cùng với trang thiết bị hiện đại, tân tiến. Bạn sẽ nhận được những tư vấn phù hợp với tình trạng sức khỏe, các chẩn đoán chuẩn xác cũng như những phương án điều trị bệnh hợp lý và phù hợp với từng cá nhân.
Thông tin liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Tâm Thần TP HCM là một trong những bệnh viện điều trị rối loạn tâm lý với đầy đủ các trang thiết bị hiện đại. Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tâm thần dày kinh nghiệm giúp người bệnh yên tâm thăm khám và điều trị.
Thông tin liên hệ:
Bệnh viện Đại học Y dược TP HCM là bệnh viện tuyến Trung ương ứng dụng các công nghệ y khoa mới trong điều trị. Đội ngũ y bác sĩ chuyên ngành Tâm lý có kinh nghiệm và chuyên môn cao, tận tâm với người bệnh.
Thông tin liên hệ:
Khoa tâm thần của bệnh viện Nguyễn Tri Phương là một trong những khoa chuyên sâu hàng đầu được bệnh viện đầu tư và phát triển sớm, mang đến chất lượng dịch vụ khám bệnh tốt nhất dành cho người đang gặp các vấn đề về tâm lý. Thêm vào đó, đội ngũ y bác sĩ hầu hết là cán bộ giảng dạy tại các trường đại học Y lớn tại TP HCM dày dặn kinh nghiệm với chuyên môn cao.
Thông tin liên hệ:
Bệnh viện FV là bệnh viện đa khoa quốc tế đạt các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh trầm cảm và chăm sóc sức khỏe. Đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại phục vụ cho việc chẩn đoán, điều trị hiệu quả.
Thông tin liên hệ:
Trầm cảm có di truyền không? Tóm lại trầm cảm có thể di truyền nhưng các tác động bên ngoài như môi trường sống, công việc, thói quen sinh hoạt, rối loạn hormone, đau bệnh… cũng có thể dẫn đến trầm cảm. Phòng ngừa trầm cảm cần quản lý toàn diện các yếu tố gây bệnh. Bạn cũng nên bổ sung các tinh chất thiên nhiên hỗ trợ nội tiết tố, sức khỏe như Lepidium Meyenii giúp tăng cường hoạt động của hệ trục Não bộ – Tuyến yên – Buồng trứng. Ba hormone nữ quan trọng là Estrogen, Progesterone và Testosterone luôn ổn định có thể góp phần phòng ngừa trầm cảm.
