Trầm cảm là một dạng rối loạn tâm thần phổ biến gây ra những tác động tiêu cực đến tinh thần, sức khỏe, thậm chí là tính mạng của người bệnh. Có nhiều loại trầm cảm khác nhau, trong đó trầm cảm không điển hình biểu hiện bằng những triệu chứng không thường thấy. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chủ đề này thông qua bài viết dưới đây.
Trầm cảm không điển hình (atypical depression) là một dạng trầm cảm có các triệu chứng khác biệt so với trầm cảm thông thường (trầm cảm điển hình).
Trầm cảm điển hình và không điển hình đều chỉ tình trạng rối loạn tâm thần liên quan đến cảm giác buồn bã và tuyệt vọng kéo dài. Sự khác biệt chủ yếu của trầm cảm không điển hình đó là tâm trạng người bệnh có thể tạm thời trở nên lạc quan hơn do một số sự kiện tích cực trong cuộc sống, chẳng hạn như tiệc sinh nhật vui vẻ, tham gia một hoạt động thú vị. Trong khi đó, ở chứng trầm cảm điển hình, tâm trạng tiêu cực của người bệnh thường không thay đổi.
Trầm cảm điển hình gây chán ăn và mất ngủ (khó ngủ, ngủ không sâu giấc), trong khi trầm cảm không điển hình gây thèm ăn và thường xuyên cảm thấy buồn ngủ dù bạn đã ngủ đủ hoặc quá nhiều.
Trầm cảm không điển hình thường xảy ra ở phụ nữ với tỷ lệ cao gấp đôi so với nam giới, bệnh có xu hướng khởi phát ở tuổi thiếu niên hoặc những người từ 20 tuổi. Khoảng 15% – 36% số người bị rối loạn trầm cảm thuộc loại này. (1)
Trầm cảm không điển hình là một bệnh lý nguy hiểm ảnh hưởng đến cảm xúc, suy nghĩ và hành vi, khiến người bệnh cảm thấy buồn bã, vô vọng, không có giá trị. Theo một bài nghiên cứu tổng hợp được đăng tải trên Viện Y tế Quốc Gia, Mỹ năm 2006, khoảng 34.6% đối tượng có ý định tự tử ở nhóm trầm cảm không điển hình.
Nếu bệnh không được kiểm soát kịp thời sẽ gây ra tình trạng suy giảm thể chất và tinh thần, mất kết nối với những người xung quanh, gián đoạn quá trình học tập và công việc, tiềm ẩn nguy cơ tự làm tổn thương chính mình, dẫn tới thiệt hại về sức khỏe thậm chí là tính mạng.
Đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra nguyên nhân chính xác gây ra trầm cảm không điển hình, nhưng họ cho rằng bệnh có liên quan đến một số yếu tố sau:
Xem thêm bài viết: Rối loạn trầm cảm điển hình: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị
Dấu hiệu chính của trầm cảm không điển hình là tâm trạng của người bệnh được cải thiện tạm thời khi gặp một sự kiện tích cực nào đó. Tình trạng này thường không xuất hiện đối với chứng trầm cảm điển hình.
Ngoài ra, những người bị trầm cảm còn mắc phải ít nhất hai trong số các biểu hiện dưới đây:
Trầm cảm không điển hình là một bệnh lý nghiêm trọng. Nếu không được điều trị kịp thời, nó có thể gây ra những hậu quả của trầm cảm cực kì nghiêm trọng.
Bác sĩ sẽ đưa ra một số bài kiểm tra hoặc xét nghiệm nhằm chẩn đoán bệnh trầm cảm không điển hình:
Quá trình điều trị trầm cảm không điển hình tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Các phương pháp chủ yếu được áp dụng hiện nay là trị liệu tâm lý và dùng thuốc:
Những nhóm thuốc phổ biến thường được chỉ định để điều trị trầm cảm không điển hình:
Một số nghiên cứu trong quá khứ cho thấy người bệnh mắc trầm cảm không điển hình có phản ứng tốt nhất với nhóm thuốc MAOIs. Tuy nhiên, nhóm thuốc này thường gây ra những tác dụng phụ nghiêm trọng và hạn chế về mặt ăn uống cho người bệnh, chẳng hạn như bạn phải tránh ăn thực phẩm chứa hàm lượng tyramine cao (như bơ, sữa, phô mai,…) để tránh tăng huyết áp khi sử dụng thuốc MAOIs. Do đó, bác sĩ thường không ưu tiên chỉ định nhóm thuốc MAOIs để điều trị lần đầu, mà thay vào đó là nhóm SSRI.
Trầm cảm, bao gồm trầm cảm không điển hình có thể gây ra nhiều hậu quả nặng nề, khiến người bệnh tự làm tổn thương chính mình, thậm chí nảy sinh ý định tự sát. ECO Pharma chia sẻ một số biện pháp phòng ngừa giúp bạn kịp thời bảo vệ sức khỏe thể chất lẫn tâm lý của bản thân.
Xây dựng lối sống khoa học, tích cực được xem là chìa khóa phòng ngừa trầm cảm:
Chế độ dinh dưỡng hằng ngày tác động đáng kể đến cảm xúc và tâm trạng. Một bữa ăn ngon miệng, bổ dưỡng sẽ giúp giải phóng hormone tạo cảm giác vui vẻ, phấn chấn. Ngược lại, chế độ ăn uống không khoa học sẽ khiến cơ thể thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết để duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần. Do đó bạn nên:
Thường xuyên vận động giúp não bộ tiết hormone endorphins, serotonin và dopamine giúp cải thiện tâm trạng. Bên cạnh đó, các hoạt động thể dục hỗ trợ cơ thể tăng cường trao đổi chất, từ đó nâng cao sức khỏe toàn thân. Bạn có thể thực hiện những bài tập như yoga, bơi lội, chạy bộ, đạp xe, tập gym,…
Giao tiếp là yếu tố quan trọng giúp bạn giữ kết nối với những người xung quanh. Khi gặp khó khăn hoặc khúc mắc trong lòng, bạn nên tâm sự với những người đáng tin cậy để được lắng nghe và giải tỏa cảm xúc.
Bạn hãy dành thời gian nói chuyện với người thân nhiều hơn ngay cả khi công việc bận rộn. Thường xuyên gặp gỡ bạn bè, đồng nghiệp ngoài giờ nhằm phát triển các mối quan hệ thân thiết. Ngoài ra, bạn cũng có thể tham gia những sự kiện công cộng hoặc hoạt động xã hội để xây dựng thêm mối quan hệ mới.
Tuy nhiên, đôi khi bạn sẽ gặp phải những mối quan hệ độc hại, biểu hiện thông qua lời nói hoặc hành động khiến bạn cảm thấy tự ti, mất giá trị. Những hành vi này kéo dài sẽ khiến tâm trạng bạn ngày càng tệ đi, dẫn tới trầm cảm. Vì vậy bạn cần lưu ý tránh tiếp xúc với những đối tượng này.
Trường hợp bạn cảm thấy khó vượt qua cú sốc tâm lý hoặc không cải thiện được tâm trạng tích cực, hãy đến gặp bác sĩ tâm lý. Họ là những chuyên gia có thể lắng nghe và đưa ra giải pháp giúp bạn điều chỉnh cảm xúc, suy nghĩ và hành vi của mình.
Trầm cảm không điển hình là tình trạng nguy hiểm gây tổn hại đến sức khỏe, tinh thần của người bệnh. Bạn có thể cải thiện căn bệnh này bằng cách kiểm soát căng thẳng, lo âu thông qua các hoạt động thư giãn: ngồi thiền, nghe nhạc, tham gia những hoạt động mới lạ để thay đổi tâm trạng và quan trọng là chia sẻ cảm xúc của mình với bạn bè, người thân. Sự kết nối với những người xung quanh là giải pháp giúp bạn tìm lại niềm vui, sự lạc quan và tự tin trong cuộc sống.
