Ung thư hắc tố da chỉ chiếm khoảng 1% tổng số các loại ung thư da nhưng lại là nguyên nhân của phần lớn các ca tử vong liên quan đến ung thư da. Đây là một trong những loại ung thư phổ biến nhất ở người trẻ dưới 30 tuổi, đặc biệt là phụ nữ trẻ. Cùng ECO Pharma tìm hiểu về căn bệnh này trong bài viết sau.
Ung thư hắc tố da là một loại ung thư da bắt đầu từ các tế bào hắc tố (melanocytes). Đây là những tế bào tạo ra sắc tố melanin, mang đến màu sắc cho da. Bệnh này thường xuất hiện trên vùng da thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời như cánh tay, lưng, mặt và chân. (1)
Nhìn chung một người có thể bị ung thư hắc tố da ở bất kỳ vùng nào trên cơ thể. Bệnh này thậm chí có thể hình thành ở mắt và các cơ quan nội tạng. Nam giới dễ bị ở vùng thân mình hơn, thường là phần lưng trên. Phụ nữ có nhiều khả năng gặp phải tình trạng này ở chân. Bệnh được phân loại theo các giai đoạn sau:
Ung thư sắc tố da có các loại như sau:
Loại này chiếm khoảng 7/10 trường hợp u hắc tố da, là loại u hắc tố phổ biến nhất, loại ung thư này phát sinh từ các tế bào hắc tố dọc theo lớp đáy của biểu bì. U hắc tố lan rộng bề mặt là một dạng u hắc tố mà các tế bào ác tính có xu hướng tồn tại trong lớp biểu bì trong một thời gian dài (vài tháng đến vài thập kỷ). Bệnh phát triển theo chiều ngang trên da, biểu hiện dưới dạng một vùng da phẳng, đổi màu, mở rộng chậm.
Loại này chiếm khoảng 2/10 trường hợp u hắc tố da. Các khối u này thường xuất hiện dưới dạng một khối u nổi rõ rệt trên da thường có màu nâu sẫm hoặc đen, nhưng cũng có thể hồng hoặc đỏ. Điều này khiến chúng khó phát hiện sớm. U hắc tố dạng nốt có xu hướng phát triển xuống các lớp sâu hơn của da khá sớm, vì vậy chúng thường ở giai đoạn tiến triển hơn so với u hắc tố lan rộng bề mặt khi được phát hiện.
Loại u hắc tố này thường xảy ra ở người lớn tuổi. Ban đầu nó thường xuất hiện dưới dạng một đốm nâu hoặc vàng nhạt có hình dạng bất thường ở vùng da tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời (như mặt, tai hoặc cánh tay), và có xu hướng phát triển chậm (hoặc thay đổi theo những cách khác) theo thời gian.
Ung thư sắc tố đầu chi bắt đầu ở những vùng da ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, chẳng hạn như lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc dưới móng tay. Bệnh này chiếm phần lớn các trường hợp u hắc tố ở những người có tông màu da sẫm hơn.
Tiếp xúc với tia UV, di truyền,… là một số yếu tố nguy cơ góp phần gây ra tình trạng này, cụ thể sau đây.
Hầu hết các trường hợp ung thư hắc tố da là do tiếp xúc với tia cực tím. Tia cực tím còn gọi là tia UV đến từ ánh nắng mặt trời. Hạn chế tiếp xúc với tia UV có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh này. Tuy nhiên tia cực tím không phải là nguyên nhân gây ra tất cả các khối u ác tính, đặc biệt là những khối u xuất hiện ở những vùng da không tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Điều này có nghĩa là các yếu tố khác cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư da.
Nếu một người thân trong gia đình từng mắc bệnh ung thư da, bạn cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Người thân có thể là cha mẹ, con cái hoặc anh chị em ruột. Có một vài đột biến gen liên quan tới ung thư hắc tố da di truyền bao gồm: (2)
Bất cứ ai cũng có thể mắc ung thư hắc tố da nhưng bệnh này phổ biến nhất ở những người có làn da trắng. Nếu bạn có tóc vàng hoặc đỏ, mắt sáng màu và có tàn nhang hoặc dễ bị cháy nắng, bạn có nhiều khả năng mắc bệnh hơn.
Bên cạnh đó việc có hơn 50 nốt ruồi điển hình trên cơ thể cho thấy nguy cơ mắc u hắc tố da tăng cao. Ngoài ra việc có nốt ruồi loạn sản cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Những nốt ruồi này thường lớn hơn các nốt ruồi điển hình, có đường viền bất thường và nhiều màu sắc khác nhau. Khoảng 30% trường hợp ung thư sắc tố da bắt đầu từ các nốt ruồi có sẵn nhưng 70% còn lại bắt đầu ở vùng da bình thường.
=> Xem thêm: Hình ảnh nốt ruồi ung thư hắc tố da không thể chủ quan.
Các yếu tố có thể làm tăng khả năng mắc bệnh bao gồm:
Phát hiện ung thư hắc tố da giai đoạn sớm làm tăng cơ hội chữa khỏi bệnh. Năm chữ cái đầu tiên của bảng chữ cái sẽ giúp người bệnh nhận biết các dấu hiệu cảnh báo của khối u hắc tố da ác tính.
=> Xem thêm: Bạn biết gì về u hắc tố lành tính của da không?
Bác sĩ sẽ hỏi về sức khỏe, tiền sử bệnh tật gia đình, các bệnh lý hiện có và các triệu chứng của bạn. Hãy báo cho bác sĩ nếu bạn có nốt ruồi, tàn nhang hoặc bất kỳ vùng da nào khác mới thay đổi gần đây. Những phương pháp dưới đây được sử dụng để chẩn đoán bệnh.
Soi da (dermoscopy) là một phương pháp sử dụng kính hiển vi phát quang để tạo ra nhiều dải sóng trên bề mặt da, giúp kiểm tra, đánh giá, phân biệt các tổn thương khác nhau được tìm thấy trên da, thay vì sử dụng mắt thường chỉ thấy ánh sáng trắng. Nhờ phân tích quang phổ của một tổn thương da, bác sĩ quan sát rõ các mô hình phân bố collagen, mạch máu và sắc tố melanin được thể hiện bên trong da tổn thương. Với phương pháp này bác sĩ có thể phát hiện ra ung thư hắc tố, ung thư biểu mô tế bào đáy sắc tố, ung thư biểu mô tế bào vảy.
Sinh thiết là một thủ thuật lấy mẫu mô để xét nghiệm trong phòng thí nghiệm. Loại sinh thiết nào được sử dụng phụ thuộc vào tình trạng của mỗi người. Một kỹ thuật phổ biến được gọi là sinh thiết bấm, được thực hiện bằng cách sử dụng một lưỡi dao hình tròn được ấn vào da xung quanh nốt ruồi nghi ngờ. Một kỹ thuật khác gọi là sinh thiết cắt bỏ, sử dụng dao mổ để cắt bỏ toàn bộ nốt ruồi và một phần mô khỏe mạnh xung quanh nó.
Một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh có thể được sử dụng để chẩn đoán ung thư hắc tố da là:
Ngoài ra xét nghiệm máu có thể được sử dụng để đo nồng độ lactate dehydrogenase (LDH) trước khi điều trị. Các xét nghiệm khác bao gồm kiểm tra nồng độ các chất trong máu và số lượng tế bào máu.
Ung thư hắc tố da là loại ung thư da nguy hiểm nhất, phát triển nhanh chóng và có khả năng di căn đến bất kỳ cơ quan nào. Việc theo dõi những thay đổi trên da và đi khám da liễu thường xuyên là điều quan trọng vì bệnh có tỷ lệ chữa khỏi 99% nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm nhất. Phát hiện sớm rất quan trọng vì sự thành công của điều trị liên quan trực tiếp đến độ sâu của khối u ung thư.
Hiện nay tại khoa Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là nơi quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm trong tầm soát và điều trị ung thư da. Bên cạnh đó bệnh viện còn được trang bị hệ thống máy móc hiện đại như hệ thống Cộng hưởng từ thế hệ mới MAGNETOM Amira BioMatrix (Siemens – Đức), hệ thống X-quang kỹ thuật số treo trần cao cấp, hệ thống máy nội soi hiện đại… giúp đánh giá mức độ xâm lấn, di căn của ung thư da giai đoạn tiến triển.
Bạn cần thăm khám, sàng lọc ung thư da mỗi năm 1 lần và 6 tháng/lần nếu thuộc nhóm đối tượng nguy cơ cao mắc ung thư da và các bệnh lý liên quan đến da. Việc phát hiện và điều trị sớm là cách giúp loại bỏ triệt căn khối u, rút ngắn thời gian điều trị và phục hồi, tiết kiệm chi phí cho người bệnh.
Việc điều trị ung thư sắc tố da thường bắt đầu bằng phẫu thuật để loại bỏ khối u. Các phương pháp điều trị khác bao gồm xạ trị và điều trị bằng thuốc. Hiệu quả điều trị bệnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giai đoạn ung thư và sức khỏe của người bệnh.
Bạn có thể thực hiện những điều sau đây để giảm nguy cơ mắc u hắc tố da và các loại ung thư da khác:
Bên cạnh đó chế độ ăn uống đóng vai trò cần thiết trong việc phòng ngừa ung thư hắc tố da. Hiệp hội Ung thư Mỹ khuyến khích ăn chế độ ăn dựa trên thực vật thay vì động vật là một phần trong quá trình phòng ngừa tất cả các loại ung thư. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy thực phẩm từ thực vật có tác dụng mạnh mẽ trong cuộc chiến chống ung thư vì chúng giàu chất dinh dưỡng, không chứa cholesterol và giàu chất xơ. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng chế độ ăn Địa Trung Hải là một lựa chọn lành mạnh có thể giúp ngăn ngừa sự phát triển của ung thư.
Một số thực phẩm tốt cho da và hệ miễn dịch mà bạn nên bổ sung bao gồm:
Tóm lại ung thư hắc tố da là loại ung thư nguy hiểm nhất trong các loại ung thư da. Tuy nhiên bạn hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát rủi ro bằng cách thay đổi thói quen sinh hoạt, bảo vệ da trước tia UV, chú ý đến những thay đổi nhỏ nhất trên cơ thể và thực hiện khám sức khỏe da liễu định kỳ. Việc điều trị sớm giúp cải thiện tiên lượng và chất lượng sống cho người bệnh.
