Viêm khớp ức đòn: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Khớp ức đòn nối giữa xương đòn và xương ức, nó hỗ trợ vai và là khớp duy nhất nối cánh tay với cơ thể. Viêm khớp ức đòn có xu hướng xuất hiện nhiều hơn ở người lớn tuổi gây đau nhức, hạn chế vận động ở khớp ức đòn, ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Viêm khớp ức đòn là gì?

Viêm khớp ức đòn (SC) là tình trạng viêm tại vị trí khớp nối giữa xương ức và xương đòn. Thuật ngữ viêm khớp có nghĩa là sự tổn thương sụn. Đây là một đệm lót xương để giảm ma sát và hấp thụ lực trong quá trình di chuyển. Khi sụn bị hư hại, hai xương cọ vào nhau gây đau, sưng và cứng khớp.[1]

Viêm xương khớp khớp ức đòn là một bệnh phổ biến nhưng đa số các trường hợp không có triệu chứng. Bệnh này thường gặp nhất ở phụ nữ sau mãn kinh và người lao động chân tay.

Khớp ức đòn nằm giữa xương ức và xương đòn. Đây là một trong 4 khớp cấu tạo nên vai và là khớp duy nhất liên kết cánh tay với cơ thể. Giống như bất kỳ khớp nào khác, khớp ức đòn được bao phủ bởi sụn khớp giúp xương trượt dễ dàng với nhau trong quá trình chuyển động cánh tay và vai. Sụn được bôi trơn bằng chất lỏng hoạt dịch. Mô liên kết cứng được gọi là dây chằng bao quanh khớp ức đòn tạo nên sự ổn định và sức mạnh.

Nguyên nhân gây viêm khớp ức đòn

Hãy cùng Eco Pharma tìm hiểu một số nguyên nhân gây ra viêm khớp ức đòn phải, viêm khớp ức đòn trái sau đây:[2]

1. Viêm khớp

Viêm khớp xảy ra khi phần sụn trơn bao bọc khớp ức đòn dần dần bị mòn đi. Điều này có thể gây đau do xương cọ xát và dẫn đến hình thành gai xương xung quanh khớp.

Viêm xương khớp phát triển chậm, cơn đau và cứng khớp mà nó gây ra ngày càng trầm trọng hơn theo thời gian. Viêm khớp thường xuất hiện ở những người từ 50 tuổi trở lên và nó cũng có thể xảy ra ở những người trẻ tuổi hơn.

2. Do chấn thương, tai nạn

Chấn thương ở khớp ức đòn có thể là tình trạng từ bong gân nhẹ đến gãy xương đòn. Trong một số ít trường hợp, một cú đánh mạnh vào vai có thể gây ra chấn thương khiến khớp bị trật hoàn toàn khỏi vị trí bình thường. Trật khớp được phân loại là “trước” hoặc “sau”, tùy thuộc vào hướng di chuyển của xương đòn.

Mặc dù cả hai loại trật khớp đều là những chấn thương nghiêm trọng nhưng trật khớp phía sau cần được chăm sóc y tế khẩn cấp hơn. Trong trường hợp trật khớp phía sau, các cấu trúc quan trọng phía sau khớp ức đòn có thể bị nén (ép) dẫn đến các vấn đề đe dọa tính mạng về hô hấp, nghẹt thở.

Các dây chằng bao quanh khớp ức đòn là một trong những dây chằng khỏe nhất trong cơ thể, vì vậy cần phải dùng rất nhiều lực mới có thể gây ra chấn thương. Thông thường, chấn thương khớp xảy ra do những trường hợp có tác động mạnh, chẳng hạn như:

• Va chạm hoặc ngã mạnh trong một môn thể thao tiếp xúc như bóng đá hoặc bóng bầu dục.
• Va chạm xe cơ giới.

3. Nhiễm trùng khớp

Nhiễm trùng khớp ức đòn là một bệnh hiếm gặp, chiếm ít hơn 1% trong tất cả các bệnh nhiễm trùng xương. Phần lớn người bị nhiễm trùng khớp ức đòn có một trong những yếu tố nguy cơ như ức chế miễn dịch, tiểu đường và viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, người ta cũng biết rằng có đến 25% người bệnh không có yếu tố nguy cơ nào kể trên.

Viêm khớp nhiễm trùng khớp ức đòn thường xảy ra do lan truyền theo đường máu. Gần một nửa số ca nhiễm trùng là do Staphylococcus aureus gây ra, tiếp theo là Pseudomonas aeruginosa (10%) và Brucella melitensis (7%).

4. Căng thẳng về thể chất

Những kích thích mạnh tác động vào xương khớp sẽ gây ra áp lực ảnh hưởng đến cấu trúc của khớp, từ đó có thể làm hình thành áp xe và ổ viêm tại khớp. Tai nạn gây ra sự va đập mạnh, luyện tập thể dục quá sức, mang vác vật nặng hoặc những thói quen sinh hoạt không đúng tư thế có thể làm tổn thương khớp gây đau khớp ức đòn.

5. Do khối u

Sự xuất hiện của các khối u có thể chèn ép lên các bộ phận ở khớp dẫn đến viêm nhiễm khớp ức đòn. Ngoài ra, trường hợp người bệnh có khối u ác tính, các tế bào ung thư có khả năng di căn đến khớp gây ra hậu quả nghiêm trọng.

Triệu chứng viêm khớp ức đòn thường gặp

Người bị viêm khớp ức đòn có thể gặp các triệu chứng sau đây:

• Bầm tím, đau hoặc sưng tấy trên khớp.
• Cánh tay bị hạn chế phạm vi chuyển động.
• Âm thanh lạo xạo khi chuyển động của cánh tay.
• Ớn lạnh, sốt hoặc đổ mồ hôi đêm.
• Đỏ khớp do nhiễm trùng.
• Đau lan tỏa đồng thời đến các khớp khác do tình trạng viêm.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc viêm khớp ức đòn

Sau đây là một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh:

• Di truyền: Nếu có người thân trong gia đình mắc phải bệnh này, bạn nên kiểm tra sức khỏe xương khớp thường xuyên để kịp thời phát hiện nguy cơ mắc bệnh lý tương tự.
• Chấn thương: Một người sau khi trải qua các chấn thương va đập mạnh sẽ có nguy cơ bị viêm nhiễm ở khớp cao hơn.
• Tuổi tác: Bệnh này có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào nhưng nguy cơ mắc bệnh tăng lên khi tuổi tác càng cao do sự lão hóa tự nhiên của cơ thể..
• Giới tính: Nữ giới có xu hướng mắc các bệnh viêm khớp nhiều hơn nam giới và các triệu chứng của bệnh cũng nghiêm trọng hơn.
• Môi trường: Ô nhiễm môi trường, cơ thể tiếp xúc với các kim loại nặng, vi khuẩn, virus, nấm,… có thể làm tăng khả năng mắc bệnh.

Bệnh viêm khớp ức đòn có nguy hiểm không?

Viêm khớp ức đòn không được điều trị kịp thời sẽ cản trở sinh hoạt thường ngày và có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. Sau đây là một số tác động của viêm khớp ức đòn đến người bệnh:

• Tác động đến khớp: Bệnh này làm tổn thương khớp và có thể dẫn đến viêm khớp mãn tính, tăng nguy cơ bị liệt khớp.
• Biến chứng hệ thống: Ngoài việc ảnh hưởng đến khớp, bệnh này có thể làm teo cơ do ít vận động và ảnh hưởng đến các bộ phận khác như tim, phổi.
• Giảm khả năng vận động: Các triệu chứng như đau, sưng có thể làm suy giảm khả năng vận động, khó cử động khớp, khó khăn trong hoạt động thường nhật.
• Bệnh lý tự miễn: Nếu viêm khớp ức đòn xuất hiện do các bệnh tự miễn, hệ miễn dịch hoạt động không đúng có thể dẫn đến suy giảm chức năng miễn dịch, tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Tác động tâm lý: Sự đau đớn, khó cử động gây ra cảm giác khó chịu, mệt mỏi và mất ngủ. Những điều này làm giảm chất lượng cuộc sống, ảnh hưởng nhất định đến tâm trạng của người bệnh.

Khi nào người bệnh viêm khớp ức đòn nên đến gặp bác sĩ?

Người bệnh nên gặp bác sĩ khi có các triệu chứng như đau, sưng đỏ ở khớp ức đòn; khả năng cử động vai, cánh tay bị hạn chế; kèm theo cơ thể mệt mỏi, sốt,… Nếu cơ thể có những triệu chứng này, người bệnh cần thực hiện các xét nghiệm để có phương án điều trị phù hợp và hiệu quả.

Trong thời gian đầu, bệnh thường không có biểu hiện rõ ràng. Vì thế, việc khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bệnh là điều cần thiết. Lưu ý, người bệnh không nên tự chữa trị bằng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng khoa học mà nên tìm đến bác sĩ để thăm khám và thực hiện các xét nghiệm với độ chính xác cao.

Cách chẩn đoán viêm khớp ức đòn

Chẩn đoán viêm khớp ức đòn thường dựa trên các dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng, kết hợp với các kết quả xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Bác sĩ của bạn sẽ:

• Nói chuyện với bạn về bệnh sử và sức khỏe tổng quát của bạn.
• Hỏi về các triệu chứng của bạn.
• Hỏi xem có tiền sử chấn thương hoặc tai nạn không.

Tiếp theo, bác sĩ có thể thực hiện kiểm tra cẩn thận vùng vai của người bệnh để:

• Tìm dấu hiệu sưng, bầm tím hoặc đỏ trên khớp.
• Đo phạm vi chuyển động của cánh tay.
• Sờ nắn xương đòn và khớp để xem khi chạm vào có đau hay nhức không, có di chuyển dễ dàng không hoặc có ấm/nóng khi chạm vào hay không. Điều này có thể cho thấy viêm khớp hoặc nhiễm trùng.
• Kiểm tra mạch ở cổ tay và khuỷu tay để đảm bảo máu lưu thông tốt đến bàn tay và ngón tay.
• Kiểm tra cảm giác ở cánh tay, bàn tay, ngón tay để đảm bảo các dây thần kinh ở cánh tay không bị chèn ép.

Ngoài ra, một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh sau đây cũng có thể được thực hiện:

• Tia X: Tia X cho thấy hình ảnh của các cấu trúc dày đặc, chẳng hạn như xương. Bác sĩ sẽ yêu cầu chụp X-quang ngực và vai từ một số góc độ khác nhau để giúp xác nhận chẩn đoán và loại trừ các tình trạng vai tiềm ẩn khác.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Phương pháp này cung cấp hình ảnh chi tiết hơn so với chụp X-quang. Bác sĩ có thể yêu cầu chụp CT để đánh giá chấn thương giúp phân biệt bong gân với trật khớp hoặc gãy xương.
• Các nghiên cứu hình ảnh khác: Tùy thuộc vào vấn đề cụ thể của người bệnh, bác sĩ có thể yêu cầu các nghiên cứu hình ảnh bổ sung, chẳng hạn như chụp cộng hưởng từ (MRI).

Phương pháp điều trị viêm khớp ức đòn

Sử dụng thuốc, vật lý trị liệu, tiêm steroid, phẫu thuật,… là một số phương pháp được chỉ định để điều trị viêm khớp ức đòn.

1. Điều trị chăm sóc cải thiện

Người bệnh có thể thực hiện một số phương pháp chăm sóc tại sau đây để giảm đau và hỗ trợ quá trình điều trị bệnh:

• Chườm nóng: Người bệnh có thể dùng khăn ngâm trong nước ấm vừa phải hoặc dùng túi chườm ấm đắp lên phần vai trên ngực khoảng 20 phút giúp tăng tuần hoàn máu và cải thiện tình trạng co cứng.
• Chườm lạnh: Đây là phương pháp giúp làm giảm cơn đau và làm co mạch để giảm sưng, viêm. Người bệnh có thể chườm bằng khăn lạnh khoảng 10 – 15 phút, không nên đặt trực tiếp đá lạnh lên người vì có thể làm tổn thương da.
• Vận động cơ thể nhẹ nhàng: Một số bài tập thể dục cường độ vừa phải có thể hỗ trợ khớp hoạt động linh hoạt hơn và giảm đau nhức. Người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ khi luyện tập bởi việc vận động quá sức có thể khiến bệnh lý thêm trầm trọng.

2. Điều trị bằng thuốc

Cách chữa viêm khớp ức đòn phổ biến nhất là dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ:

• Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như Naproxen sodium, Indomethacin, Ibuprofen, Diclofenac,… có thể được bác sĩ kê đơn trong các trường hợp bị viêm nhiễm. Dựa trên tình trạng bệnh mà bác sĩ sẽ kê đơn phù hợp với tình trạng của từng người.
• Các loại thuốc giảm đau giúp hỗ trợ điều trị tình trạng đau đột ngột ở khớp ức đòn, ví dụ như hydrocodone hoặc acetaminophen, oxycodone hoặc acetaminophen.
• Thuốc tăng sinh mô sụn như Kupfer, Glucosamine, Kalzium, Selen,… giúp bổ sung canxi giúp sụn khớp khỏe mạnh.
• Thuốc chống động kinh Gabapentin giúp kiểm soát cơn đau do viêm khớp ức đòn gây ra.

Người bệnh cần sử dụng thuốc theo đúng theo chỉ dẫn của bác sĩ, tuyệt đối không được tự ý mua thuốc để uống tại nhà. Nếu phát hiện những vấn đề bất thường sau khi sử dụng thuốc phải đến ngay cơ sở y tế để kiểm tra.

3. Vật lý trị liệu

Người bệnh có thể gặp bác sĩ để được tư vấn một số bài tập vật lý trị liệu để hỗ trợ giảm đau, tăng cường lưu thông máu và hỗ trợ hoạt động khớp ức đòn.

Các bài tập giãn cơ nhẹ nhàng có tác dụng giúp khớp và cơ hoạt động linh hoạt hơn từ đó giúp quá trình phục hồi được diễn ra hiệu quả. Để tập vật lý trị liệu an toàn, bạn cần tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ để thực hiện đúng cách, tránh tác dụng ngoài ý muốn.

4. Tiêm Steroid

Trong trường hợp người bệnh đã sử dụng thuốc và tập vật lý trị liệu nhưng vẫn không có kết quả tích cực. Bác sĩ có thể chỉ định tiêm steroid hoặc thuốc tê vào khớp bị đau. Phương pháp này giúp kiểm soát viêm và giảm đau nhanh chóng.

5. Điều trị phẫu thuật

Phẫu thuật có thể được bác sĩ xem xét trong những trường hợp nghiêm trọng, khi người bệnh tiếp tục than phiền về cơn đau mặc dù đã điều trị bảo tồn trong 6 tháng. Phẫu thuật bao gồm việc loại bỏ các bề mặt bị tổn thương của khớp ức đòn.[3]

• Phẫu thuật cắt bỏ khớp qua nội soi: Đây là cách để loại bỏ sụn/xương bị tổn thương, gai xương và mô hoạt dịch bị viêm nằm bên trong nang khớp bằng cách sử dụng máy nội soi khớp và các dụng cụ phẫu thuật nhỏ thông qua các vết mổ nhỏ.
• Cắt bỏ xương đòn giữa: Phẫu thuật cắt bỏ 1cm xương đòn giữa, màng hoạt dịch bị viêm và đĩa đệm trong khớp (nếu cần) thông qua phẫu thuật mở hoặc nội soi khớp để điều trị đau vai và khuyết tật do viêm khớp hoặc chèn ép xương. Đây là một phẫu thuật hiếm khi được thực hiện do nguy cơ tổn thương các cấu trúc mạch máu thần kinh lớn.

Cách phòng ngừa viêm khớp ức đòn

Một số phương pháp giúp bạn phòng ngừa tình trạng viêm khớp nói chung và viêm khớp ức đòn nói riêng như sau:

• Bổ sung đầy đủ omega-3: Omega-3 là một loại chất béo không bão hòa đa có tác dụng giảm viêm trong cơ thể. Bạn nên ăn cá hồi, cá hồi, cá thu hoặc cá mòi hai lần một tuần để bổ sung loại axit béo này cho cơ thể. Nếu bạn là người ăn chay, hãy thử các nguồn omega-3 không phải từ cá như các loại hạt như quả óc chó, hạt lanh và hạt chia, dầu thực vật như dầu đậu nành, dầu hạt cải và dầu hạt lanh.

• Quản lý cân nặng: Duy trì cân nặng vừa phải có thể giúp giảm đau do viêm khớp. Giảm 10% đến 20% trọng lượng cơ thể có thể giúp cải thiện cơn đau và chất lượng cuộc sống.

• Tránh chấn thương: Theo thời gian, các khớp của cơ thể bắt đầu bị mòn một cách tự nhiên. Khớp bị thương khi chơi thể thao hoặc do tai nạn có thể làm hỏng sụn và khiến nó bị mòn nhanh hơn. Để tránh chấn thương, bạn cần khởi động trước khi chơi thể thao và sử dụng các thiết bị an toàn phù hợp.

• Theo dõi đường huyết: Viêm khớp và bệnh đái tháo đường có mối liên hệ với nhau. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), 47% người trưởng thành ở Mỹ mắc bệnh đái tháo đường cũng bị viêm khớp. Người bị viêm khớp phải đối mặt với nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường cao hơn 61%. Cả 2 bệnh này đều có chung các yếu tố nguy cơ như béo phì, ít vận động và tuổi tác.

• Bỏ thuốc lá: Bỏ hút thuốc không chỉ làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim và phổi mà còn giúp bảo vệ chống lại bệnh viêm khớp. Hút thuốc cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị bệnh. Những người hút thuốc không đáp ứng tốt với thuốc điều trị viêm khớp.
• Nghỉ giải lao thường xuyên: Khi tham gia vào các hoạt động liên quan đến các chuyển động lặp đi lặp lại, chẳng hạn như đánh máy, sử dụng dụng cụ cầm tay hoặc thực hiện công việc trong dây chuyền lắp ráp, hãy nghỉ ngơi thường xuyên để các khớp của bạn có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi. Ví dụ, nếu bạn dành nhiều thời gian để đánh máy, hãy nghỉ giải lao ngắn sau mỗi 30 phút để thư giãn cổ tay và vai.
• Hạn chế thực phẩm gây viêm: Giảm tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhẹ có đường, carbohydrate tinh chế và chất béo bão hòa. Những thực phẩm này có thể góp phần gây viêm trong cơ thể có khả năng làm trầm trọng thêm các triệu chứng viêm khớp. Thay vào đó, hãy lựa chọn các lựa chọn chống viêm như rau xanh, dầu ô liu, các loại hạt và hạt. Những thực phẩm này có thể giúp giảm viêm toàn thân và hỗ trợ sức khỏe khớp.

Bài liên quan: Viêm khớp nên ăn gì kiêng gì?

Việc phòng ngừa tình trạng viêm khớp ức đòn là điều rất cần thiết vì điều trị bệnh này thường tốn nhiều thời gian và công sức của người bệnh. Hơn nữa, khớp đã bị tổn thương sẽ khó phục hồi lại hoàn toàn. Vì thế, ai trong chúng ta cũng nên phòng ngừa bệnh từ sớm để bảo vệ các khớp xương trong cơ thể được khỏe mạnh và hoạt động tốt. Bên cạnh việc xây dựng chế độ ăn uống khoa học, tập luyện và nghỉ ngơi hợp lý, bạn cũng cần bổ sung những tinh chất thiên nhiên để bảo vệ xương khớp từ bên trong.

Các nhà khoa học đã tìm ra các dưỡng chất như Collagen Type 2 không biến tính & Collagen Peptide thủy phân, Eggshell Membrane (tinh chất từ màng vỏ trứng), Turmeric Root (chiết xuất từ nghệ), Chondroitin Sulfate,… đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích quá trình sản xuất những chất tạo nên sụn khớp và hỗ trợ ngăn ngừa viêm khớp.

Viêm khớp ức đòn là một bệnh lý gây đau nhức, hạn chế vận động ở vùng vai. Bệnh có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, bao gồm chấn thương, viêm khớp, khối u chèn ép, nhiễm trùng khớp,… Để chẩn đoán bệnh, bác sĩ sẽ dựa trên các triệu chứng lâm sàng và kết quả thăm khám, chụp X-quang, siêu âm,… Việc chẩn đoán và điều trị viêm khớp ức đòn sớm sẽ giúp người bệnh kiểm soát được các triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng. Do đó, khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, người bệnh nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn điều trị kịp thời.