Các xét nghiệm gan được chỉ định trong chẩn đoán bệnh ban đầu hoặc theo dõi điều trị. Kết quả xét nghiệm có thể sai lệch bởi một số hoạt chất được hấp thu vào cơ thể quanh thời điểm test vì vậy biết được xét nghiệm gan có cần nhịn ăn không rất quan trọng đối với chẩn đoán. Cùng ECO Pharma tìm hiểu vấn đề này trong bài viết sau đây.

Xét nghiệm gan có cần nhịn ăn không?
Xét nghiệm gan cần nhịn ăn không sẽ phụ thuộc vào loại xét nghiệm máu được chỉ định cho các mục tiêu chẩn đoán cụ thể. Có nhiều loại xét nghiệm máu khác nhau trong chẩn đoán bệnh gan, bao gồm xét nghiệm GGT, Bilirubin toàn phần và trực tiếp; xét nghiệm đường huyết; xét nghiệm ALT (GPT), AST (GOT); xét nghiệm ALP, Albumin, INR.
Nhưng nhìn chung trước buổi thăm khám bác sĩ và người bệnh sẽ không thể biết trước được cần làm bao nhiêu loại xét nghiệm máu thì chẩn đoán được bệnh gan; có thể chỉ cần vài xét nghiệm men gan nhưng cũng có thể cần phải kết hợp với các xét nghiệm sinh hoá khác. Vì vậy tốt nhất trong ngày đi thăm khám gan mọi người nên nhịn ăn và chỉ uống nước lọc.
Thời gian cần nhịn ăn theo khuyến nghị
Thời gian cần nhịn ăn trước khi thực hiện xét nghiệm gan thường là 8 giờ đối với các xét nghiệm cơ bản. Trong khi đó nhịn ăn từ 10 - 12 giờ thường được áp dụng cho các xét nghiệm chuyển hóa khác như đường huyết lúc đói hoặc lipid máu. Trong thời gian nhịn ăn mọi người chỉ nên uống nước lọc. (1)
Vì sao cần nhịn ăn trước khi xét nghiệm gan?
Sau khi ăn đường và chất béo trong máu có thể tăng tạm thời, đặc biệt sau các bữa ăn nhiều dầu mỡ. Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến xét nghiệm mỡ máu và đường huyết mà còn có thể làm biến động một số chỉ số liên quan đến gan khiến kết quả không phản ánh đúng tình trạng chức năng gan tại thời điểm kiểm tra.
Ngoài thức ăn rượu bia và cà phê cũng có thể ảnh hưởng ngắn hạn đến hoạt động chuyển hóa của gan và nồng độ enzyme gan. Vì vậy việc nhịn ăn và chỉ uống nước lọc trong ngày đi xét nghiệm giúp loại bỏ các yếu tố gây nhiễu này để đảm bảo kết quả chính xác.

Những xét nghiệm gan cần nhịn ăn và không cần nhịn ăn
Tùy vào từng chỉ số cụ thể và các xét nghiệm đi kèm, bác sĩ sẽ hướng dẫn nhịn ăn hoặc không để đảm bảo kết quả chính xác. Dưới đây là những xét nghiệm gan cần nhịn ăn và không cần nhịn ăn:
1. Các xét nghiệm cần nhịn ăn
Đối với những xét nghiệm máu đánh giá chuyển hóa chất béo và đường huyết sau đây người bệnh cần phải nhịn ăn trong ngày thăm khám.
- Xét nghiệm GGT: Thường được sử dụng để đánh giá chức năng hai cơ quan gan và thận. (2)
- Xét nghiệm Bilirubin toàn phần và trực tiếp được thực hiện cùng lúc với các xét nghiệm máu khác: Thường được dùng để phát hiện tổn thương gan và tắc nghẽn đường mật.
- Xét nghiệm đường huyết, mỡ máu: Được dùng để đánh giá chức năng chuyển hoá của gan và tình trạng nhiễm mỡ gan.
- Xét nghiệm ALT, AST thực hiện cùng với những xét nghiệm khác như đường huyết, mỡ máu (cholesterol, triglyceride): Thường được sử dụng để đánh giá tình trạng gan nhiễm mỡ, viêm gan.
- Xét nghiệm ALP, Albumin và INR kết hợp: Thường dùng đánh giá toàn diện chức năng tổng hợp và bài tiết của gan, đặc biệt giúp phát hiện sớm tổn thương gan mãn tính, xơ gan và tình trạng ứ mật.
2. Các xét nghiệm không cần nhịn ăn
Các xét nghiệm chức năng gan riêng lẻ (không đi kèm các xét nghiệm chuyển hóa) sau đây không cần nhịn ăn trong ngày thăm khám.
- Xét nghiệm ALT (GPT), AST (GOT) riêng lẻ: Xét nghiệm ALT và AST riêng rẻ để đánh giá chức năng gan; chúng cũng có thể được thực hiện cùng các xét nghiệm khác như đường huyết hoặc mỡ máu để chẩn đoán phân biệt.
- Xét nghiệm ALP: ALP là enzyme liên quan đến chức năng gan và đường mật, thường được sử dụng để phát hiện các rối loạn như tắc mật hoặc bệnh lý gan.
- Xét nghiệm Albumin: Xét nghiệm này phản ánh khả năng sản xuất protein của gan, thường dùng theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị bệnh gan.
- Xét nghiệm đông máu (INR): INR là chỉ số đánh giá khả năng đông máu, thường được sử dụng để theo dõi chức năng gan hoặc hiệu quả điều trị thuốc chống đông.

Những lưu ý trước khi xét nghiệm gan
Để đánh giá chính xác chức năng gan và tình trạng sức khỏe hiện tại ngoài việc nhịn ăn theo chỉ định, bạn nên lưu ý thêm một số điều sau:
- Tránh rượu bia trước xét nghiệm: Rượu bia có thể làm tăng tạm thời các men gan khiến kết quả xét nghiệm sai lệch. Vì vậy tránh uống rượu bia ít nhất 24 - 48 giờ trước khi lấy máu.
- Thông báo đầy đủ các loại thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng: Một số thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin hoặc thực phẩm chức năng có thể ảnh hưởng đến chỉ số gan. Bác sĩ sẽ cân nhắc xem có cần tạm ngưng thuốc nào trước xét nghiệm hay không.
- Hạn chế vận động gắng sức trước khi lấy máu: Lao động nặng nhọc hoặc tập luyện quá sức có thể làm tăng tạm thời một số enzyme trong máu, đặc biệt là AST. Bạn nên nghỉ ngơi trước ngày xét nghiệm.
- Chủ động thông báo nếu có bệnh nền: Những người có bệnh như tiểu đường, bệnh gan mạn tính hoặc dễ hạ đường huyết có thể cần điều chỉnh thời gian nhịn ăn hoặc cách lấy mẫu cho phù hợp và an toàn hơn.
- Ăn uống nhẹ nhàng trước ngày xét nghiệm: Tránh ăn quá nhiều chất béo vào tối hôm trước vì chúng có thể ảnh hưởng đến một số chỉ số chuyển hóa đi kèm xét nghiệm gan.
- Uống đủ nước lọc: Uống nước trước khi lấy máu để không ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm, đồng thời giúp việc lấy máu diễn ra thuận lợi hơn.

Như vậy xét nghiệm gan có cần nhịn ăn không thì một số xét nghiệm men gan có thể thực hiện mà không cần nhịn ăn, trong khi các xét nghiệm liên quan đến mỡ máu hoặc đường huyết thường yêu cầu nhịn ăn trước khi lấy máu. Nhưng tốt nhất là nên nhịn ăn trong ngày thăm khám vì có thể cần phải làm nhiều loại xét nghiệm gan khác nhau. Để đảm bảo kết quả chính xác và phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân, người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế trước khi thực hiện xét nghiệm gan.





