Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Xoang gan là gì? Cấu trúc giải phẫu mô học

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Ít người biết rằng, bên trong gan tồn tại một hệ thống mao mạch đặc biệt gọi là xoang gan, nơi diễn ra quá trình trao đổi chất giữa máu và tế bào gan. Đây là cấu trúc quan trọng giúp gan thực hiện chức năng lọc máu, chuyển hóa và giải độc. Vậy xoang gan nằm ở đâu, có đặc điểm mô học gì và vì sao cấu trúc này lại đóng vai trò thiết yếu đối với hoạt động của gan? Cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết sau đây.

xoang gan​

Xoang gan là gì?

Xoang gan (hepatic sinusoid) là hệ thống mao mạch chuyên biệt nằm trong tiểu thùy gan, phân bố giữa các dãy tế bào gan và nối từ vùng ngoại vi tiểu thùy đến tĩnh mạch trung tâm. Đây là nơi tiếp nhận máu từ tĩnh mạch cửa và động mạch gan, đồng thời tạo môi trường để oxy, chất dinh dưỡng và các chất chuyển hóa được trao đổi trực tiếp với tế bào gan. Nhờ đó, gan có thể thực hiện hiệu quả các chức năng như chuyển hóa, tổng hợp, dự trữ và giải độc.

Điểm khác biệt của xoang gan so với mao mạch thông thường là thành mạch được lót bởi các tế bào nội mô có nhiều lỗ nhỏ (fenestration) và không có màng đáy liên tục, giúp quá trình trao đổi chất diễn ra dễ dàng thông qua khoang Disse. Bên trong xoang gan còn có tế bào Kupffer – đại thực bào đặc hiệu của gan, đảm nhiệm vai trò loại bỏ vi khuẩn, tế bào già và các tác nhân ngoại lai, góp phần duy trì chức năng lọc máu và miễn dịch của gan.

Cấu trúc giải phẫu mô học của xoang gan

Về mô học, xoang gan có cấu tạo đặc biệt gồm lòng xoang, lớp tế bào nội mô, tế bào Kupffer và tế bào hình sao (Ito). Sự sắp xếp của các thành phần này tạo nên một hệ thống vi mạch chuyên biệt, giúp xoang gan khác biệt so với các mao mạch thông thường và đáp ứng đặc thù cấu trúc của gan. (1)

1. Lòng xoang

Lòng xoang là khoảng trống bên trong xoang gan, nơi máu từ các nhánh của tĩnh mạch cửa và động mạch gan hòa trộn trước khi đổ về tĩnh mạch trung tâm. Do lòng xoang rộng và không đều, máu lưu thông chậm hơn so với mao mạch thông thường, tạo điều kiện để oxy, chất dinh dưỡng và các chất chuyển hóa tiếp xúc với tế bào gan.

2. Tế bào nội mô (Sinusoidal endothelial cells)

Thành xoang gan được lót bởi một lớp tế bào nội mô xoang gan có nhiều lỗ nhỏ (fenestration) và hầu như không có màng đáy liên tục. Cấu trúc này giúp các phân tử như glucose, lipid, protein và hormone dễ dàng đi qua thành mạch để trao đổi với tế bào gan thông qua khoang Disse. Đồng thời, tế bào nội mô còn tham gia điều hòa lưu lượng máu và duy trì môi trường vi mô của gan.

3. Tế bào Kupffer

Tế bào Kupffer là các đại thực bào cư trú nằm bám trên bề mặt lòng xoang gan. Có chức năng nhận diện, thực bào và loại bỏ vi khuẩn, virus, tế bào hồng cầu già cũng như các mảnh vụn tế bào từ dòng máu đi qua gan. Ngoài ra, tế bào Kupffer còn tham gia điều hòa phản ứng miễn dịch và phản ứng viêm, góp phần bảo vệ gan trước các tác nhân gây hại.

4. Tế bào hình sao (Hepatic stellate cells – Ito cells)

Tế bào hình sao (Hepatic stellate cells hay tế bào Ito) nằm trong khoang Disse, giữa lớp tế bào nội mô xoang gan và tế bào gan. Ở trạng thái bình thường, tế bào Ito có vai trò dự trữ vitamin A và góp phần duy trì cấu trúc cũng như chức năng của mô gan. Khi gan bị tổn thương kéo dài, các tế bào này sẽ được hoạt hóa, tăng tổng hợp collagen và chất nền ngoại bào, dẫn đến hình thành mô xơ và thúc đẩy quá trình xơ hóa gan.

xoang gan nằm trong tiểu thùy gan
Xoang gan nằm trong tiểu thùy gan, phân bố giữa các dãy tế bào gan và thông với tĩnh mạch trung tâm

Chức năng sinh lý của xoang gan

Xoang gan không chỉ là hệ thống mao mạch dẫn máu mà còn là nơi diễn ra nhiều hoạt động sinh lý quan trọng, góp phần duy trì chức năng bình thường của gan và cân bằng nội môi của cơ thể.

1. Vận chuyển máu

Xoang gan tiếp nhận máu từ các nhánh của tĩnh mạch cửa và động mạch gan, sau đó dẫn máu về tĩnh mạch trung tâm. Lòng xoang rộng và dòng máu lưu thông chậm giúp tăng thời gian tiếp xúc giữa máu với tế bào gan, tạo điều kiện thuận lợi cho các quá trình trao đổi và chuyển hóa.

2. Trao đổi chất

Nhờ thành mạch có nhiều lỗ nhỏ và không có màng đáy liên tục, xoang gan tạo điều kiện để oxy, chất dinh dưỡng, hormone và các chất chuyển hóa dễ dàng đi từ máu vào tế bào gan và ngược lại. Đây là cơ sở để gan thực hiện các chức năng như tổng hợp protein, dự trữ glycogen, chuyển hóa lipid và điều hòa nồng độ các chất trong máu.

3. Thải độc

Xoang gan là nơi các chất độc, thuốc, rượu và sản phẩm chuyển hóa từ máu được đưa đến tế bào gan để xử lý. Sau khi được chuyển hóa thành các chất ít độc hơn hoặc tan trong nước, chúng sẽ được đào thải qua mật hoặc thận, góp phần bảo vệ cơ thể khỏi sự tích tụ các chất có hại.

4. Miễn dịch

Xoang gan đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch bẩm sinh của cơ thể. Các tế bào Kupffer nằm dọc theo lòng xoang có khả năng nhận diện và thực bào vi khuẩn, virus, hồng cầu già cũng như các tác nhân ngoại lai từ máu đi qua gan. Đồng thời, xoang gan còn tham gia điều hòa phản ứng viêm và duy trì môi trường miễn dịch ổn định, giúp bảo vệ gan và toàn cơ thể khỏi nhiễm trùng.

Xoang gan được đánh giá bằng những phương pháp nào?

Việc đánh giá xoang gan thường được thực hiện kết hợp giữa xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và giải phẫu bệnh. Tùy mục đích thăm khám và tình trạng bệnh lý, bác sĩ sẽ chỉ định một hoặc nhiều phương pháp để đánh giá cấu trúc, mức độ tổn thương cũng như chức năng của xoang gan.

1. Giải phẫu bệnh

Giải phẫu bệnh là phương pháp đánh giá trực tiếp cấu trúc mô học của xoang gan dưới kính hiển vi. Phương pháp này giúp quan sát những thay đổi như giãn xoang gan, tổn thương tế bào nội mô, tăng sinh tế bào Kupffer hoặc xơ hóa quanh xoang gan, từ đó hỗ trợ chẩn đoán nhiều bệnh lý gan và mạch máu trong gan.

2. Sinh thiết gan

Sinh thiết gan là phương pháp quan trọng giúp đánh giá trực tiếp những thay đổi về mô học của gan, bao gồm các bất thường tại xoang gan. Bác sĩ lấy một lượng nhỏ mô gan để quan sát dưới kính hiển vi, qua đó xác định tình trạng viêm, tổn thương tế bào, mức độ xơ hóa và những biến đổi cấu trúc khác. Do đây là kỹ thuật xâm lấn và có một số nguy cơ nhất định, sinh thiết gan thường được cân nhắc khi các phương pháp không xâm lấn chưa cung cấp đủ thông tin cho chẩn đoán.

3. FibroScan

FibroScan là phương pháp không xâm lấn sử dụng sóng đàn hồi để đo độ cứng của gan. Mặc dù không đánh giá trực tiếp cấu trúc xoang gan, FibroScan có thể phát hiện tình trạng xơ hóa gan – hậu quả thường gặp khi xoang gan và mô gan bị tổn thương kéo dài. Đây là kỹ thuật được sử dụng rộng rãi để theo dõi tiến triển của các bệnh gan mạn tính.

4. Xét nghiệm chức năng gan

Các xét nghiệm chức năng gan như ALT, AST, GGT, ALP, bilirubin, albumin và thời gian prothrombin (PT/INR) giúp đánh giá khả năng hoạt động của gan. Mặc dù không phản ánh trực tiếp tình trạng của xoang gan, những xét nghiệm này có thể gợi ý tổn thương gan và được sử dụng kết hợp với chẩn đoán hình ảnh hoặc sinh thiết để đánh giá toàn diện người bệnh.

xét nghiệm gan chẩn đoán xoang gan
Xét nghiệm chức năng gan giúp phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương gan, bao gồm cả những bất thường liên quan đến xoang gan

Xoang gan là cấu trúc vi mạch đặc biệt, đóng vai trò quan trọng trong quá trình vận chuyển máu, trao đổi chất, giải độc và điều hòa miễn dịch của gan. Khi xoang gan bị tổn thương, chức năng gan có thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ tiến triển các bệnh lý gan mạn tính. Bên cạnh việc duy trì chế độ ăn uống khoa học, hạn chế rượu bia và kiểm soát các yếu tố nguy cơ, có thể cân nhắc bổ sung tinh chất Wasabia và S. Marianum thiên nhiên để hỗ trợ kiểm soát hoạt động của tế bào Kupffer và stress oxy hóa, từ đó góp phần bảo vệ tế bào gan và duy trì chức năng gan khỏe mạnh.

Hewel Footer
Nguồn tham khảo