Mất ngủ khó thở: Nguyên nhân, chẩn đoán và cách điều trị

Tình trạng mất ngủ khó thở ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu về nguyên nhân, biểu hiện và cách khắc phục, giúp lấy lại giấc ngủ ngon và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn.

Mất ngủ khó thở là gì?

Mất ngủ khó thở là tình trạng vừa không thể ngủ ngon giấc vừa khó khăn khi thở. Khó thở có thể gây ra mất ngủ nhưng mất ngủ cũng có thể dẫn đến khó thở. Hai tình trạng này còn có thể do nhiều nguyên nhân khác.

Mất ngủ là một loại rối loạn giấc ngủ phổ biến, người bệnh không thể chìm vào hoặc duy trì giấc ngủ. Khó thở là tình trạng cảm thấy khó khăn khi hít không khí vào phổi hoặc thở ra. Đây có thể là biểu hiện của những bệnh lý về thần kinh, hô hấp, tim mạch...

Mối quan hệ giữa mất ngủ và khó thở

Mất ngủ có thể dẫn đến khó thở do khi thiếu ngủ, cơ thể sản xuất ra nhiều hormone căng thẳng hơn, chẳng hạn như cortisol. Cortisol cao có thể làm tăng nhịp tim và huyết áp, khiến bạn khó thở. Ngoài ra, khi thiếu ngủ hoặc căng thẳng, cơ thể cũng sản xuất ra nhiều hormone adrenaline, tác động đến nhịp tim và kiểu thở.

Mất ngủ cũng có thể ảnh hưởng đến hệ hô hấp khiến bạn khó thở hơn khi ngủ hoặc khi gắng sức. Không ngủ đủ giấc sẽ tác động xấu lên các cơ, bao gồm cả những cơ tham gia vào quá trình hô hấp và dẫn đến khó khăn khi thở. (1)

Ngược lại, khó thở cũng có thể khiến bạn khó ngủ vì cơ thể phải làm việc nhiều hơn để đưa oxy đến các cơ quan. Bạn sẽ cảm thấy bồn chồn và khó ngủ. Do đó, nếu thường xuyên gặp tình trạng khó thở, đặc biệt vào ban đêm, bạn nên đi thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị.

Khó thở cũng có thể gây ra lo lắng và căng thẳng, càng khiến bạn khó ngủ hơn. Điều này là bởi hệ thần kinh sẽ gây ra cảm giác bồn chồn, lo lắng khi cơ thể bị thiếu oxy.

Chứng khó thở mất ngủ có nguy hiểm không?

Nếu một người gặp cả khó thở và mất ngủ cùng lúc, đây có thể là dấu hiệu của một số vấn đề sức khỏe tiềm ẩn, mức độ nghiêm trọng tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra. Tuy nhiên, nhìn chung đây không phải là tình trạng bình thường nên cần được thăm khám và điều trị.

Trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo của các bệnh lý nguy hiểm. Vì vậy, bất cứ ai nếu gặp tình trạng này không nên chủ quan.

Xem thêm: Thiếu oxy khi ngủ - Cách nhận biết và hướng điều trị

Nguyên nhân gây ra mất ngủ khó thở

Các bệnh về đường hô hấp, tim mạch, tâm thần,... có thể là nguyên nhân gây ra tình trạng mất ngủ khó thở. (2)

1. Bệnh đường hô hấp

Các bệnh lý hô hấp thường là nguyên nhân chính gây mất ngủ khó thở:

• Viêm xoang: Sự tăng tiết dịch nhầy và sưng nề niêm mạc mũi xoang làm tắc nghẽn đường hô hấp trên gây ra tình trạng khó thở. Viêm xoang đặc trưng với các triệu chứng như đau đầu, nghẹt mũi, khó thở, khó ngủ, mất ngủ trong thời gian dài.
• Viêm phế quản: Niêm mạc ống phế quản bị viêm gây ra các triệu chứng đường thở dưới như tức ngực, ho khan, ho có đờm, thở khò khè, khó thở nhiều về đêm. Viêm phế quản gây khó ngủ, ngủ không ngon giấc, dễ bị thức giấc giữa đêm…

• Bệnh viêm phổi: Ống phế nang, túi phế nang, nhu mô phổi bị viêm nhiễm làm tăng tiết chất nhầy ở các túi khí trong phổi và giảm lượng oxy trong máu.
• Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính: Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính hay hen suyễn là nguyên nhân khiến người bệnh mất ngủ khó thở.

• Một số bệnh lý khác: Viêm họng, viêm amidan, dị ứng, polyp mũi, lệch vách ngăn mũi, ung thư vùng mặt, ung thư hầu họng... cũng ảnh hưởng đến đường hô hấp trên gây khó ngủ.
• Chứng ngưng thở khi ngủ: Tình trạng ngừng thở từng đợt khi ngủ trong thời gian từ 10 giây trở lên, làm giảm nồng độ oxy trong máu thường gây ra các lần thức giấc ban đêm. Người bệnh thường có các biểu hiện như ngủ ngáy, đau đầu khi thức dậy, buồn ngủ và mệt mỏi cả ngày.

Xem thêm: Viêm xoang có gây mất ngủ không?

2. Bệnh về tim mạch

Một số loại bệnh tim có thể gây khó thở dẫn đến mất ngủ.

• Suy tim: Sự suy giảm chức năng bơm máu của tim đến các cơ quan trong cơ thể gây ra các triệu chứng mệt mỏi, phù chân, ho nhiều, rối loạn nhịp tim, buồn nôn, mất tập trung và đặc biệt là khó thở, mất ngủ.
• Rối loạn nhịp tim: Tình trạng tim đập không đều, quá nhanh hoặc chậm (ngoài mức 60 - 100 lần đập/phút) có thể gây ra các triệu chứng như chóng mặt, đau đầu, hoa mắt, tức ngực, khó thở, ngất xỉu, mất ngủ ban đêm. Một số trường hợp rối loạn nhịp tim có thể gây ra đột quỵ, suy tim, đe doạ tính mạng.
• Một số bệnh khác: Hẹp van tim và bệnh mạch vành cũng khiến người bệnh mệt mỏi, khó thở và bị mất ngủ ban đêm.

3. Bệnh lý tâm thần

Khó thở mất ngủ có thể là dấu hiệu của những vấn đề thần kinh như stress, căng thẳng, rối loạn lo âu, trầm cảm,...

• Trầm cảm: Loại rối loạn tâm thần này khiến người bệnh mất ngủ, ngủ không sâu giấc, kèm theo khó thở, cảm giác đau tức lồng ngực, dễ bị cáu gắt, kích động, thay đổi tâm trạng, thường xuyên có cảm giác tội lỗi.
• Các loại rối loạn tâm thần khác: Rối loạn lo âu, rối loạn đa nhân cách, rối loạn tâm trạng, rối loạn hưng cảm,... thường gây ra khó ngủ, mất ngủ.

Ngoài ra, mất ngủ khó thở thường gặp trong thời kỳ mang thai do tác động của các hormone làm hơi thở chậm và sâu. Bà bầu thường cảm thấy hít thở khó hơn bình thường. Thai nhi lớn dần chèn ép nội tạng cũng gây ra khó thở và khó tìm được tư thế ngủ ngon.

Ngoài ra, việc lạm dụng chất kích thích, tác dụng phụ của một số loại thuốc, rối loạn nội tiết do tuyến giáp,... cũng có thể gây ra mất ngủ và khó thở.

Triệu chứng thường gặp của tình trạng khó thở mất ngủ

Ngoài khó thở và mất ngủ, tình trạng này còn có thể biểu hiện qua nhiều triệu chứng khác nhau, bao gồm:

• Thở rít hoặc thở gấp.
• Khó thở khi nằm xuống.
• Ho, đặc biệt là vào ban đêm hoặc khi nằm xuống.
• Tiếng thở khò khè hoặc ngáy khi ngủ.
• Trằn trọc, ngủ chập chờn.
• Bị thức giấc nhiều lần trong đêm.
• Ngủ không ngon giấc, cảm giác không được nghỉ ngơi đầy đủ.
• Buồn ngủ vào ban ngày.
• Mệt mỏi.
• Cáu kỉnh.
• Nhức đầu.
• Chóng mặt.
• Giảm tập trung.
• Mắt thâm quầng, da xanh do thiếu oxy máu.

Mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng có thể khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng khó thở mất ngủ.

Tác hại của mất ngủ khó thở

Tác hại của mất ngủ khó thở có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất và sức khỏe tâm thần của người bệnh.

1. Gây tác hại cho sức khỏe thể chất

Khi thiếu ngủ, cơ thể không có đủ thời gian để phục hồi và tái tạo năng lượng dẫn đến tình trạng mệt mỏi, uể oải, thiếu sức sống. Khó thở càng làm trầm trọng thêm các tình trạng này, khiến bạn cảm thấy kiệt sức và khó tập trung vào công việc hoặc học tập vào ban ngày.

Ngủ đủ giấc đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh. Khi thiếu ngủ, cơ thể sẽ sản xuất ít tế bào miễn dịch hơn nên dễ mắc bệnh hơn, đặc biệt là cảm lạnh, cúm và các bệnh nhiễm trùng khác.

2. Gây tác hại cho sức khỏe tâm thần

Mất ngủ thường gây ra căng thẳng, lo lắng và bồn chồn. Khó thở có thể làm trầm trọng thêm những cảm giác này và khiến bạn khó kiểm soát cảm xúc, dễ cáu gắt. Mất ngủ có liên quan mật thiết đến chứng trầm cảm.

Khi bạn thiếu ngủ, nguy cơ mắc chứng trầm cảm sẽ cao hơn. Ngoài ra, thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, ghi nhớ, học tập. Đầu óc kém minh mẫn để đưa ra quyết định sáng suốt.

Cách điều trị mất ngủ khó thở như thế nào?

Việc điều trị chứng khó thở mất ngủ vào ban đêm sẽ khác nhau, tùy thuộc vào các nguyên nhân gây ra chúng. Dưới đây là cách điều trị phổ thông cho từng nguyên nhân cụ thể:

• Bệnh hen suyễn: Tuân thủ kế hoạch điều trị, tránh các tác nhân gây bệnh và kê gối khi ngủ để giữ cho đường thở thông thoáng hơn.
• Bệnh phổi: Đối với bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính cần bỏ hút thuốc và tránh tiếp xúc với các hóa chất độc hại khác. Kế hoạch điều trị có thể bao gồm việc sử dụng các loại thuốc và liệu pháp oxy. Đối với viêm phổi, điều trị bằng kháng sinh, thuốc ho, thuốc giảm đau, hạ sốt, nghỉ ngơi và uống nhiều nước.
• Suy tim: Thực hiện theo kế hoạch điều trị của bác sĩ, kế hoạch này có thể thay đổi tùy theo tình trạng của từng người bệnh. Bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc, hướng dẫn cách điều chỉnh lối sống, sử dụng thiết bị y khoa để giữ cho tim hoạt động bình thường.
• Ngưng thở khi ngủ: Thay đổi lối sống bằng cách giảm cân và bỏ hút thuốc. Người bệnh có thể được bác sĩ chỉ định dùng thiết bị hỗ trợ khi ngủ để đảm bảo đường thở luôn thông thoáng. Phẫu thuật là biện pháp cuối cùng khi các biện pháp bảo tồn không hiệu quả.
• Dị ứng: Giữ phòng ngủ không có chất gây dị ứng và vệ sinh thường xuyên. Thảm, rèm cửa sổ, ga trải giường và quạt trần có thể bám bụi và gây ra các triệu chứng dị ứng. Bạn có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để chích ngừa dị ứng. Đây là một hình thức điều trị dự phòng dị ứng với phấn hoa, mạt bụi và nọc ong. Hiện nay tại VNVC đang có đầy đủ các loại vắc xin phòng ngừa các bệnh về đường hô hấp như cảm cúm, viêm phổi, ho gà và kháng nguyên dị ứng. Đây là hệ thống cung cấp dịch vụ tiêm chủng cho trẻ em và người lớn với nhiều loại vắc xin chất lượng cao, được nhập khẩu chính hãng từ các hãng dược phẩm uy tín trên thế giới, giá cả hợp lý.

• Lo lắng và hoảng loạn: Thực hành các bài tập hơi thở và nói chuyện với chuyên gia sức khỏe tâm thần có thể giúp bạn giảm bớt cảm giác lo lắng và tránh các cơn hoảng loạn.
• Thai kỳ: Phụ nữ mang thai nên tạo phòng ngủ yên tĩnh, mát mẻ. Sử dụng rèm cửa che chắn ánh sáng, nút tai chống ồn và quạt gió nếu cần thiết. Tránh sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ. Chọn quần áo ngủ rộng rãi, thoáng mát, làm từ chất liệu mềm mại sẽ giúp mẹ bầu ngủ ngon hơn. Nên nằm nghiêng và sử dụng thêm các loại gối hỗ trợ để giảm áp lực của thai nhi giúp ngủ ngon giấc.

Xem thêm: Uống thuốc kháng sinh gây mất ngủ đúng hay không?

Làm thế nào để có giấc ngủ ngon?

Sự hình thành và tăng sinh quá mức của gốc tự do gây tác động xấu đến sức khỏe. Chúng sẽ tấn công, gây tổn thương tế bào thần kinh, thành mạch máu, tạo thành các mảng xơ vữa và cục huyết khối gây hẹp lòng động mạch, làm giảm lưu lượng máu và oxy đến não, gây mất ngủ. Vì thế, để hỗ trợ điều trị mất ngủ hiệu quả, bạn cần bổ sung các tinh chất có khả năng kiểm soát gốc tự do như Blueberry và Ginkgo Biloba.

Bộ đôi tinh chất thiên nhiên Blueberry và Ginkgo Biloba có khả năng vượt qua hàng rào máu não và trung hòa các gốc tự do. Từ đó, giúp giảm xơ vữa, ngăn ngừa hình thành các cục huyết khối, tăng cường máu và dưỡng chất đến não, phục hồi chức năng dẫn truyền thần kinh, hỗ trợ cải thiện mất ngủ an toàn, hiệu quả.

Bên cạnh việc bổ sung hai tinh chất này, bạn cũng cần áp dụng những điều sau:

1. Duy trì thói quen ngủ khoa học

Thiết lập lịch trình ngủ và thức dậy cố định vào mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Điều này giúp điều chỉnh đồng hồ sinh học của cơ thể, tạo điều kiện cho việc dễ dàng đi vào giấc ngủ và thức dậy sảng khoái hơn.

Tránh ngủ trưa quá nhiều hoặc quá sát giờ đi ngủ. Ngủ trưa quá lâu hoặc quá muộn có thể khiến bạn khó ngủ vào ban đêm. Nên ngủ trưa không quá 30 phút và trước 15 giờ chiều.

Dành một giờ trước khi ngủ để thực hiện các hoạt động thư giãn như đọc sách, nghe nhạc nhẹ, tắm nước ấm, tập yoga nhẹ nhàng; Tránh xem tivi, sử dụng điện thoại hoặc máy vi tính vì ánh sáng xanh từ các thiết bị này có thể ảnh hưởng đến việc sản xuất melatonin, hormone giúp điều chỉnh giấc ngủ.

2. Tạo môi trường ngủ lý tưởng

Đảm bảo phòng ngủ tối, yên tĩnh và mát mẻ. Ánh sáng, tiếng ồn và nhiệt độ cao có thể khiến bạn khó ngủ; Sử dụng rèm cửa che chắn ánh sáng, đeo bịt tai hoặc nút tai nếu cần thiết; Giữ nhiệt độ phòng ngủ ở mức khoảng 22°C;

Sử dụng nệm, gối và ga giường thoải mái. Nên chọn nệm có độ đàn hồi phù hợp. Gối nên nâng đỡ tốt phần đầu và cổ. Ga giường nên mềm mại và được thay giặt thường xuyên.

3. Chú ý chế độ ăn uống và sinh hoạt

Tránh ăn quá no hoặc uống quá nhiều nước trước khi ngủ. Ăn quá no có thể khiến bạn khó tiêu hóa và ảnh hưởng đến giấc ngủ. Uống quá nhiều nước có thể khiến bạn phải thức dậy đi tiểu nhiều lần trong đêm.

Tập thể dục giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, nhưng nên tránh tập luyện quá sát giờ đi ngủ. Ngoài ra, căng thẳng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ. Hãy dành thời gian thư giãn mỗi ngày để giải tỏa căng thẳng như tập yoga, thiền định hoặc dành thời gian cho sở thích cá nhân. Nếu bạn đã áp dụng các biện pháp trên mà vẫn gặp khó khăn trong việc ngủ, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Mất ngủ khó thở có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, từ đơn giản đến phức tạp. Việc chẩn đoán chính xác nguyên nhân là quan trọng để có phương pháp điều trị phù hợp. Nếu bạn đang gặp phải tình trạng này, hãy đi thăm khám để được chẩn đoán cụ thể. Bên cạnh việc điều trị y tế, bạn cũng có thể áp dụng một số biện pháp tự chăm sóc tại nhà như ăn uống khoa học, tập thể dục đều đặn để cải thiện tình trạng khó thở mất ngủ.