Người bị mất ngủ nghịch lý thường cảm thấy mình ngủ rất ít, dù thực tế vẫn có thời gian ngủ tương đối bình thường. Tình trạng này có thể gây lo âu, mệt mỏi và làm giảm chất lượng cuộc sống. Cùng ECO Pharma tìm hiểu rõ hơn về chứng mất ngủ nghịch lý trong bài viết sau.

Mất ngủ nghịch lý là gì?
Chứng mất ngủ nghịch lý xảy ra khi bạn cảm thấy mình có các triệu chứng mất ngủ mặc dù bạn ngủ đủ giấc. Các chuyên gia gọi đây là sự nhận thức sai lệch về trạng thái ngủ. Những người bị mất ngủ thường cảm thấy mệt mỏi, uể oải hoặc kiệt sức vào ban ngày vì họ không ngủ đủ giấc vào ban đêm. Nếu bị mất ngủ nghịch lý, bạn sẽ không gặp phải những triệu chứng này vào ban ngày hoặc gặp với mức độ nhẹ hơn. (1)
Bởi vì, với chứng mất ngủ nghịch lý, bạn vẫn ngủ đủ giấc. Điều đó có nghĩa là, về mặt thể chất, cơ thể bạn đã được nghỉ ngơi đầy đủ, nhưng về mặt tinh thần và cảm xúc, bạn có thể không cảm thấy như vậy. Một nghiên cứu tổng quan cho thấy tỷ lệ mắc chứng mất ngủ nghịch lý dao động từ 8% đến 66%. (2)
Vì sao ngủ rồi nhưng vẫn tưởng mình thức?
Để hiểu vì sao người ngủ rồi nhưng vẫn tưởng mình thức, cần xem xét cả não bộ và hành vi. Một số yếu tố sau được cho là góp phần gây ra hiện tượng này:
- Hoạt động não bộ tăng cao: Ngay cả trong khi ngủ, não bộ vẫn có thể hoạt động ở mức độ bất thường. Tình trạng kích thích quá mức này có thể khiến bạn cảm thấy giấc ngủ không sâu giấc, dẫn đến việc bạn tin rằng mình đã thức suốt thời gian đó.
- Nhận thức sai lệch về giấc ngủ: Những người mắc chứng mất ngủ nghịch lý thường hiểu sai về giấc ngủ bình thường. Những lần thức giấc ngắn trong đêm, điều mà ai cũng trải qua, nhưng người mắc phải tình trạng này có thể cảm thấy dài hơn.
- Lo lắng về giấc ngủ: Việc lo lắng về việc không ngủ được thực sự có thể làm trầm trọng thêm tình trạng này. Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, sự lo lắng này thậm chí có thể phát triển thành chứng sợ ngủ, khiến giờ đi ngủ trở nên căng thẳng thay vì thư thái.
- Độ nhạy cảm với những thay đổi trong giấc ngủ: Một số người nhạy cảm hơn với những thay đổi nhỏ trong chu kỳ giấc ngủ của họ, dẫn đến việc họ cảm thấy tỉnh táo ngay cả khi thực tế không phải vậy.
Dấu hiệu nhận biết
Các triệu chứng bạn có thể gặp phải khi mắc chứng mất ngủ nghịch lý bao gồm: (3)
- Cảm giác không được phục hồi năng lượng sau khi ngủ.
- Cảm thấy như mình đã thức gần như suốt đêm.
- Liên tục suy nghĩ hoặc trăn trở khi cố gắng đi vào giấc ngủ.
- Buồn ngủ vào ban ngày.
- Luôn nhận thức được môi trường xung quanh khi đang cố gắng ngủ.
- Gặp khó khăn khi làm việc hoặc thực hiện các hoạt động xã hội.
Người bị mất ngủ nghịch lý thực sự có ngủ không?
Người bị mất ngủ nghịch lý thực sự vẫn ngủ, nhưng họ cảm nhận rằng mình gần như không ngủ hoặc ngủ rất ít. Ở những người này, kết quả đo giấc ngủ bằng các phương pháp khách quan như đa ký giấc ngủ thường cho thấy họ vẫn có thời gian ngủ tương đối bình thường. Tuy nhiên, khi thức dậy, họ lại tin rằng mình chỉ chợp mắt được một lúc.
Hội chứng ngủ như không ngủ có gây ra vấn đề gì không?
Nhìn chung, chứng mất ngủ nghịch lý không gây hại cho cơ thể theo cách mà tình trạng thiếu ngủ nghiêm trọng có thể gây ra. Vì người bệnh thường ngủ nhiều hơn mức họ cảm nhận, nên cơ thể vẫn được phục hồi từ việc nghỉ ngơi. (4)
Tuy nhiên, hiện tượng đi kèm như ngáy ngủ có thể là dấu hiệu của các vấn đề về hô hấp cần được chú ý. Bên cạnh đó, mất ngủ nghịch lý còn tác động đến tâm lý, gây căng thẳng, thất vọng và lo lắng có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Theo thời gian, những áp lực tinh thần này có thể góp phần gây ra các vấn đề khác như rối loạn tâm trạng và trầm cảm.
Ngoài ra, chứng mất ngủ nghịch lý có thể xảy ra cùng với các rối loạn khác, cả liên quan đến giấc ngủ và không liên quan. Những tình trạng này đều ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.
- Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA): Những người mắc chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (một chứng rối loạn hô hấp khi ngủ), được phát hiện có nhiều khả năng đánh giá quá cao hoặc quá thấp thời lượng giấc ngủ của họ hơn những người không mắc OSA.
- Rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD): Các nghiên cứu cho thấy sự khác biệt nhỏ về giấc ngủ giữa người mắc PTSD và nhóm đối chứng, cho thấy chứng mất ngủ nghịch lý có thể đóng vai trò trong khó ngủ liên quan đến PTSD.
- Hội chứng ruột kích thích: Nghiên cứu cho thấy những người mắc hội chứng ruột kích thích có thể đánh giá thấp thời gian ngủ của mình.
Chẩn đoán
Bác sĩ sẽ chẩn đoán chứng mất ngủ nghịch lý bằng cách hỏi bạn về thói quen ngủ, các triệu chứng và thực hiện một số xét nghiệm như sau:
- Điện não đồ (EEG): EEG kiểm tra chức năng não bộ, giúp loại trừ các bệnh lý khác có thể gây ra các triệu chứng tương tự.
- Đeo máy đo hoạt động vận động: Thiết bị này trông giống như một chiếc đồng hồ thông minh và sẽ theo dõi sự gián đoạn trong chu kỳ ngủ - thức của bạn trong vài tuần.
Bên cạnh đó, việc chẩn đoán mất ngủ nghịch lý thường cần đến phương pháp đo đa ký giấc ngủ. Người bệnh sẽ ngủ lại bệnh viện và được đo sóng não cùng các tín hiệu sinh lý khác trong suốt đêm.
Những ghi nhận này cho thấy liệu bạn có thực sự ngủ hay không và dành bao nhiêu thời gian cho các giai đoạn ngủ khác nhau. Nếu kết quả cho thấy giấc ngủ bình thường trong khi người đó báo cáo bị mất ngủ nghiêm trọng, thì có thể xem xét chẩn đoán mất ngủ nghịch lý.
Mất ngủ nghịch lý có chữa được không?
Mất ngủ nghịch lý thường được cải thiện nếu áp dụng đúng phương pháp. Đối với điều trị, trọng tâm không phải là tăng thời gian ngủ mà là điều chỉnh cách người bệnh tự cảm nhận về giấc ngủ của bản thân. Hiện không có phác đồ điều trị chuẩn cho chứng mất ngủ nghịch lý, bác sĩ có thể điều trị bằng các phương pháp như:
- Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT): Trò chuyện với chuyên gia tâm lý có thể giúp bạn giảm căng thẳng, lo âu và trầm cảm. Bên cạnh đó, chuyên gia có thể giúp bạn kiểm soát các triệu chứng mất ngủ nghịch lý và/hoặc những vấn đề sức khỏe tâm thần có thể gây ra nó.
- Thuốc: Hiện không có loại thuốc nào điều trị trực tiếp chứng mất ngủ nghịch lý. Tuy nhiên, bác sĩ có thể đề nghị dùng thuốc an thần để giúp bạn giảm bớt cảm giác thức giấc giữa đêm. Một số loại thuốc có thể được chỉ định là eszopiclone (Lunesta), zaleplon (Sonata), zolpidem (Ambien), ramelteon (Rozerem), mirtazapine (Remeron).
- Cải thiện thói quen ngủ: Duy trì lịch trình ngủ - thức đều đặn và môi trường ngủ phù hợp sẽ giúp bạn cảm thấy thoải mái và tự tin rằng mình sẽ có một giấc ngủ ngon. Hãy cố gắng tránh rượu, caffeine và ăn quá no trước khi đi ngủ.
Tóm lại, mất ngủ nghịch lý khiến người bệnh đánh giá không chính xác thời gian ngủ thực tế của bản thân. Nếu nghi ngờ bản thân đang gặp phải tình trạng này, hãy chủ động thăm khám để được tư vấn và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp. Nên bổ sung thêm tinh chất Anthocyanin và Pterostilbene từ Blueberry (việt quất), cùng Flavonoid và Terpenoid từ Ginkgo Biloba (bạch quả). Các tinh chất này có tác dụng trung hòa gốc tự do, tăng cường lưu thông máu và dưỡng chất đến não. Từ đó, cải thiện tình trạng khó ngủ, nâng cao chất lượng giấc ngủ hiệu quả.





