Chỉ số AST từ xét nghiệm AST có thể giúp phát hiện tình trạng tổn thương tế bào gan và gợi ý các bất thường khác ngoài gan. Cụ thể thì chỉ số AST là gì, cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết sau đây.
Chỉ số AST là nồng độ của AST (aspartate transaminase) đo được trong máu, thường được tính bằng đơn vị quốc tế trên một lít (IU/L).
AST tồn tại dưới dạng isoenzyme tế bào chất và ty thể, thời gian bán hủy trung bình khoảng 17 giờ. Cùng với ALT, AST gia vào quá trình tân tạo glucose bằng cách xúc tác quá trình chuyển nhóm amino từ axit aspartic hoặc alanine sang axit ketoglutaric để tạo ra axit oxaloacetic và axit pyruvic.
AST được tìm thấy chủ yếu ở gan, thận, tuyến tụy, phổi, cơ tim, cơ xương, hồng cầu, bạch cầu và não. Bất cứ bộ phận nào trong số này bị tổn thương cũng có thể làm tăng nồng độ AST. Vì vậy, xét nghiệm AST thường được kết hợp với các xét nghiệm khác để chẩn đoán, theo dõi hoặc sàng lọc các vấn đề về gan.
Ở người trưởng thành khỏe mạnh, chỉ số AST bình thường ở mức dưới 40 IU/L. Ở trẻ em, chỉ số này có thể dao động trong mức 10 – 40 IU/L. (1)
Trong xét nghiệm chức năng gan, nồng độ AST trên 40 IU/L được đánh giá là cao, có thể báo hiệu triệu chứng viêm gan. Ở người trưởng thành, nồng độ men gan trên 1000 IU/L có thể liên quan đến suy gan cấp tính hoặc viêm gan do virus cấp tính.
Nồng độ AST là yếu tố quan trọng giúp phát hiện những bất thường ở chức năng gan, hoặc ngoài gan (những nơi AST hiện diện).
Nồng độ AST bình thường trong máu sẽ thấp trong ngưỡng an toàn, tuy nhiên khi tế bào gan bị tổn thương, enzyme này sẽ được phóng thích vào máu nhiều hơn. Do đó, những thay đổi về kết quả xét nghiệm AST có thể báo hiệu những vấn đề bất thường đối với chức năng gan như bệnh lý, nhiễm trùng hoặc tổn thương gan do rượu.
Khác với ALT là enzyme tồn tại chủ yếu ở gan và khá đặc hiệu đối với tổn thương gan, AST còn có trong thận, tim, tuyến tụy,… Do đó, nồng độ AST bất thường còn gợi ý các bất thường khác ngoài gan.
Trong xét nghiệm chức năng gan, xét nghiệm AST thường được thực hiện đồng thời với các xét nghiệm men gan khác và các xét nghiệm máu. Xét nghiệm AST thường được chỉ định nếu có triệu chứng rối loạn chức năng gan hoặc những trường hợp có yếu tố nguy cơ cao. (2)
Tăng AST men gan có thể liên quan đến nhiều tình trạng sức khỏe ở cả gan hoặc các bộ phận khác.
AST có thể tiết ra nhiều hơn khi tế bào gan bị tổn thương, do đó chỉ số AST tăng cao có thể báo hiệu những bệnh lý ở gan như:
Ngoài do các tổn thương ở gan, nồng độ AST tăng còn có thể do các tổn thương ngoài gan. Chẳng hạn như:
Tiếp xúc với các hóa chất độc hại có nguy cơ bị nhiễm độc gan, khiến nồng độ men gan tăng nhanh chóng. Bên cạnh đó, sử dụng các loại thuốc như acetaminophen, thuốc chống viêm không steroid (NSAID), thuốc ức chế men chuyển ACE, sulfonamid, erythromycin,… trong thời gian dài cũng có thể gây độc cho gan làm tăng men gan.
Bên cạnh vấn đề chỉ số AST bao nhiêu là bình thường, người bệnh cũng có thể tham khảo ý nghĩa lâm sàng của những mức độ tăng AST cụ thể dưới đây đối.
Gan lúc này có thể gặp những tổn thương ở mức độ thấp như gan nhiễm mỡ nhẹ, viêm gan mạn tính, xơ gan; hoặc nguy cơ tắc mật, nhồi máu cơ tim, chấn thương cơ.
Chỉ số AST ở mức độ này có thể báo hiệu tổn thương gan liên quan đến bia rượu. Trường hợp này, nồng độ AST thường <300 IU/L và ALT <100 IU/L.
AST chỉ số tăng cao vượt quá 3000 IU/L là tình trạng nguy hiểm, lúc này các tế bào gan đã tổn thương nghiêm trọng hoặc có nguy cơ hoại tử. Các tổn thương gan có thể là viêm gan virus cấp tính hoặc mãn tính, nhiễm độc gan do hóa chất, viêm gan cấp tính, trụy mạch kéo dài.
Nếu xét nghiệm AST cho thấy chỉ số AST tăng và có chẩn đoán bệnh cụ thể, bên cạnh việc tuân thủ các điều trị chuyên khoa, người bệnh cần thực hiện một số biện pháp để ổn định men gan.
Một số biện pháp như:
Những thói quen cần duy trì để hỗ trợ chức năng gan và góp phần điều hòa men gan là:
Các loại thuốc chữa bệnh và thực phẩm chức năng có thể ảnh hưởng xấu đến chức năng gan vì vậy cần hạn chế sử dụng nếu không thật sự cần thiết. Đặc biệt là các nhóm thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau, hạ sốt như paracetamol – đã được ghi nhận là gây độc cho gan phổ biến trên thế giới.
Người bệnh có tiền sử mắc bệnh tiểu đường, huyết áp cao, rối loạn mỡ máu,… cần tập trung điều trị các bệnh lý nền. Bởi vì các bệnh này là tác nhân gây rối loạn men gan.
Những người đang mắc bệnh gan hoặc các bệnh lý liên quan đến chức năng gan ví dụ như tiểu đường, bệnh thận, bệnh mỡ máu có thể cần làm xét nghiệm AST thường xuyên hơn, ngoài qua các đợt thăm khám sức khỏe định kỳ hàng năm. Ngoài ra, còn cả những người có yếu tố nguy cơ cao như uống rượu bia thường xuyên, béo phì, tiền sử gia đình mắc các bệnh về gan.
Để hỗ trợ điều hòa nồng độ men gan AST và cải thiện chức năng tế bào gan, bạn có thể bổ sung tinh chất thiên nhiên để điều hòa tế bào Kupffer. Đây là đại thực bào tại gan thực hiện nhiệm vụ tạo ra phản ứng miễn dịch và có thể tăng tiết các chất gây viêm như Leukotriene, Interleukin, TNF-α, TGF-β,… nếu tiếp xúc với các tác nhân gây hại.
Wasabia (chứa Isothiocyanates) và S.Marianum là những tinh chất đã được chứng minh hỗ trợ kiểm soát hoạt động của tế bào Kupffer, hạn chế các tác nhân gây viêm và tăng thải độc gan. Vì vậy chúng có thể hỗ trợ làm giảm nồng độ men gan và ngăn ngừa các biến chứng xơ gan, suy gan, ung thư gan.
Trung tâm Xét nghiệm Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là nơi chẩn đoán cận lâm sàng uy tín, chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu quả hàng đầu hiện nay. Trung tâm xét nghiệm Tâm Anh có đội ngũ chuyên viên xét nghiệm giỏi, giàu kinh nghiệm; trang thiết bị máy móc hiện đại hàng đầu phục vụ chẩn đoán chính xác, nhanh chóng mọi loại bệnh lý.
Các loại máy xét nghiệm hiện đại như hệ thống máy Sysmex XN1000, Sysmex cs-1600; hệ thống máy Roche Cobas 6000; hệ thống máy nước tiểu Roche Cobas u701, u601, u411; máy khí máu Roche Cobas b211; hệ thống quản lý phòng xét nghiệm Cobas Inifity; máy cấy máu, máy định danh – kháng sinh đồ tự động Vitek II Compact, máy nhuộm gram; máy tách chiết, máy PCR.
Đặc biệt hệ thống máy phân tích huyết học Sysmex XN1000 thực hiện được tất cả các xét nghiệm huyết học từ thường quy đến chuyên sâu; giúp sàng lọc nhanh các bất thường ở quá trình sản xuất hồng cầu, góp phần chẩn đoán và phân biệt chính xác các nguyên nhân bệnh lý, từ đó có hướng điều trị hiệu quả.
Những thay đổi của chỉ số AST báo hiệu các vấn đề ở gan hoặc ngoài gan liên quan. Vì vậy, xét nghiệm AST đặc biệt có ý nghĩa trong chẩn đoán các bệnh lý ở những nơi trong cơ thể mà loại men này hiện diện như gan, tụy, tim, mạch máu, não, xương, phổi, thận. Để có kết quả chẩn đoán chính xác, bạn nên tìm đến các bệnh viện đa khoa uy tín, máy móc hiện đại, có đội ngũ bác sĩ giỏi như Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
