Amitriptylin được phát hiện vào cuối những năm 1950. Thuốc này nằm trong Danh sách Thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới. Năm 2022, Amitriptyline là loại thuốc được kê đơn phổ biến thứ 87 tại Mỹ, với hơn 7 triệu đơn thuốc. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu thuốc Amitriptylin chữa mất ngủ trong bài viết sau.
Tìm hiểu về thuốc Amitriptylin
Amitriptylin là thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCA) chứa hoạt chất chính amitriptyline, được dùng để điều trị các triệu chứng trầm cảm. Thuốc này đã được Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) chấp thuận. Amitriptylin cũng có thể được bác sĩ kê đơn không theo hướng dẫn trên nhãn để điều trị chứng mất ngủ, phòng ngừa chứng đau nửa đầu, rối loạn tăng động giảm chú ý, rối loạn ăn uống, rối loạn lưỡng cực, lo âu, rối loạn tâm thần,... (1)
Tên của thuốc Amitriptylin đầu tiên là Elavil, được FDA chấp thuận vào ngày 7 tháng 4 năm 1961 và đã ngừng sản xuất. Các tên amitriptylin khác là Vanatrip và Endep.
Amitriptylin chữa mất ngủ như thế nào?
Amitriptylin hoạt động bằng cách tăng một số hóa chất trong não được gọi là chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và norepinephrine, giúp cải thiện giấc ngủ, tâm trạng, cơn đau và sự lo lắng. Hiện vẫn chưa rõ chính xác Amitriptyline tác động như thế nào đối với giấc ngủ, nhưng một trong những tác dụng của thuốc này là ngăn chặn histamine, có thể dẫn đến buồn ngủ. Đây là một lý do tại sao các bác sĩ kê đơn Amitriptyline để hỗ trợ giấc ngủ tốt hơn. (2)
Có nên dùng Amitriptylin chữa mất ngủ không?
Sử dụng Amitriptylin trị mất ngủ thường mang đến những lợi ích là chi phí hợp lý, không gây nghiện như các loại thuốc điều trị chứng mất ngủ khác là diazepam (Valium). Amitriptyline cũng hữu ích nếu chứng mất ngủ là kết quả của một bệnh lý khác như trầm cảm hoặc lo lắng. Nhưng có nên dùng Amitriptylin để điều trị mất ngủ không thì bạn cần đi thăm khám để được bác sĩ tư vấn cụ thể. Đây là thuốc kê đơn và bạn không được tự ý sử dụng.
Liều dùng Amitriptyline trị mất ngủ
Amitriptylin điều trị mất ngủ thường được kê đơn ở nhiều liều lượng khác nhau. Liều lượng sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi, các loại thuốc khác bạn đang dùng (nếu có) và tình trạng sức khỏe tổng thể.
Đối với người trưởng thành, liều dùng thường nằm trong khoảng 50 - 100 miligam trước khi đi ngủ. Thanh thiếu niên và người cao tuổi có thể dùng liều lượng thấp hơn. Bác sĩ thường kê đơn liều thấp khi bắt đầu dùng để xem bạn phản ứng với thuốc như thế nào trước khi quyết định có tăng liều hay không.
Tác dụng phụ khi dùng Amitriptylin chữa mất ngủ
Tác dụng phụ nhẹ của Amitriptylin bao gồm: (3)- Tăng cân.
- Buồn nôn.
- Táo bón.
- Khô miệng.
- Tiểu khó.
- Đau đầu.
- Chóng mặt.
- Mệt mỏi.
- Thay đổi ham muốn tình dục.
- Tim đập nhanh.
- Huyết áp thấp sau khi thay đổi tư thế cơ thể.
- Đổ mồ hôi.
- Ác mộng.
- Ù tai.
- Rụng tóc.
- Nữ hóa tuyến vú ở nam và phì đại tuyến vú ở nữ.
- Tê hoặc ngứa ran ở tay và chân.
- Tăng nguy cơ gãy xương.
- Vấn đề về thị lực.
- Kích động.
- Thay đổi hành vi.
- Ảo giác.
- Nhịp tim không đều.
Ngoài ra, việc dùng Amitriptylin với một số loại thuốc nhất định làm tăng nguy cơ xuất hiện các tác dụng phụ. Một số loại thuốc này bao gồm: (4)
- Topiramate, Cimetidine: Sử dụng một trong hai loại thuốc này với Amitriptylin làm tăng hoạt chất amitriptylin trong cơ thể, khiến các tác dụng phụ có khả năng xảy ra nhiều hơn.
- Sertraline, Fluoxetine và Paroxetine: Những loại thuốc này có thể làm tăng tác dụng phụ nguy hiểm của Amitriptylin.
- Thuốc kháng Cholinergic: Ví dụ Diphenhydramine, Oxybutynin, Solifenacin và Olanzapine. Dùng những loại thuốc này với Amitriptylin làm tăng nguy cơ tác dụng phụ như sốt, đặc biệt là trong thời tiết nắng nóng.
- Thuốc an thần: Ví dụ Clozapine, Risperidone và Haloperidol. Dùng những loại thuốc này với Amitriptyline cũng làm tăng nguy cơ bị sốt, đặc biệt khi nắng nóng.
Những lưu ý khi sử dụng thuốc Amitriptyline
Để quá trình sử dụng Amitriptylin chữa mất ngủ được an toàn và hiệu quả, bạn cần lưu ý một số vấn đề sau: (5)
- Dùng đúng theo chỉ định của bác sĩ.
- Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về việc dùng thuốc, đừng ngần ngại hỏi bác sĩ.
- Không dừng thuốc đột ngột vì có thể xảy ra triệu chứng cai thuốc. Nguy cơ gặp phải các triệu chứng cai thuốc cao hơn nếu bạn đã dùng Amitriptylin trong 8 tuần hoặc lâu hơn. Nên giảm liều từ từ trong nhiều tuần đến nhiều tháng theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Hãy cho bác sĩ biết nếu bạn có ý định tự tử, đặc biệt là trong vài tháng đầu sử dụng thuốc này.
- Cho bác sĩ biết bất kỳ tác dụng phụ nào bạn gặp phải sớm nhất có thể.
- Thuốc có thể làm tăng nguy cơ bị cháy nắng. Hãy sử dụng kem chống nắng, mặc quần áo dài tay khi ra ngoài.
- Không dùng các thuốc khác cùng với Amitriptylin cho đến khi đã kiểm tra với bác sĩ để đảm bảo chúng tương thích.
- Hãy cho bác sĩ biết nếu bạn đang mang thai, có ý định mang thai hoặc đang cho con bú.
Những mẹo giúp dễ ngủ khác không cần thuốc
Một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng mất ngủ là sự gia tăng gốc tự do xảy ra trong quá trình chuyển hóa của cơ thể. Gốc tự do là yếu tố gây tổn thương các tế bào thần kinh và thành mạch máu, dẫn đến hình thành huyết khối làm hẹp động mạch. Điều này làm giảm lượng máu và oxy đến não, gây ra tình trạng khó ngủ, mất ngủ.
Vì thế, bạn cần bổ sung bộ đôi tinh chất blueberry và ginkgo biloba giúp trung hòa gốc tự do và kích hoạt men chống gốc tự do tự nhiên của cơ thể. Từ đó, hỗ trợ tăng lưu thông máu, oxy tới não, cải thiện mất ngủ một cách an toàn. Ngoài ra, bổ sung thường xuyên bộ đôi tinh chất này còn giúp hỗ trợ bảo vệ mạch máu não, ngăn ngừa suy giảm trí nhớ hiệu quả.
Bên cạnh việc bổ sung tinh chất blueberry và ginkgo biloba, bạn cũng cần thực hiện kết hợp những điều sau để cải thiện chứng mất ngủ một cách tối ưu nhất:
- Thiết lập một lịch trình ngủ đều đặn: Cố gắng đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày, kể cả vào cuối tuần. Điều này giúp điều chỉnh đồng hồ sinh học tự nhiên của cơ thể.
- Tạo một không gian ngủ thư giãn: Đảm bảo phòng ngủ của bạn tối, yên tĩnh và mát mẻ. Một chiếc nệm và gối thoải mái cũng rất quan trọng để ngủ ngon hơn.
- Hạn chế tiếp xúc với ánh sáng xanh trước khi ngủ: Ánh sáng từ điện thoại, máy tính bảng và TV có thể ức chế sản xuất melatonin, một hormone quan trọng cho giấc ngủ. Hãy tắt các thiết bị này ít nhất một giờ trước khi đi ngủ.
- Tránh caffeine và nicotine vào buổi tối: Đây là những chất kích thích có thể khiến bạn khó ngủ.
- Hạn chế uống nhiều nước trước khi ngủ: Điều này có thể giúp bạn tránh phải thức dậy đi vệ sinh vào ban đêm.
- Tập thể dục đều đặn: Vận động thường xuyên có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ, nhưng tránh tập thể dục cường độ cao quá gần giờ đi ngủ.
- Thực hành các kỹ thuật thư giãn: Các hoạt động như thiền, hít thở sâu, hoặc tắm nước ấm có thể giúp bạn thư giãn và dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Tóm lại, việc sử dụng Amitriptylin chữa mất ngủ cần thực hiện đúng theo chỉ định của bác sĩ. Bạn nên tìm hiểu kỹ và lựa chọn những cơ sở y tế uy tín trong quá trình điều trị bằng thuốc này. Song song đó, bạn cần xây dựng một lối sống lành mạnh, thực hành các biện pháp thư giãn và giải quyết các nguyên nhân gốc rễ gây mất ngủ để ngủ ngon giấc, góp phần nâng cao chất lượng sống.
