Trong thời đại công nghệ số phát triển, việc tiếp xúc quá nhiều với các thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính bảng và máy vi tính ảnh hưởng xấu đến nhiều khía cạnh sức khỏe. Các thiết bị này có ánh sáng xanh gây mất ngủ, khô mỏi mắt, đau đầu, khô da… Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu cách ánh sáng xanh gây mất ngủ như thế nào trong bài viết sau.
Ánh sáng xanh là dạng ánh sáng có thể quan sát được, rung động trong phạm vi 380 đến 500 nanomet, bước sóng ngắn năng lượng cao. Khoảng một phần ba tổng lượng ánh sáng nhìn thấy được là ánh sáng xanh. Ánh sáng mặt trời là nguồn ánh sáng xanh lớn nhất. Các nguồn ánh sáng xanh nhân tạo bao gồm đèn huỳnh quang, TV LED, màn hình máy vi tính, điện thoại thông minh và màn hình máy tính bảng. (1)
Ánh sáng xanh tự nhiên từ mặt trời mang lại một số lợi ích quan trọng cho sức khỏe như giúp tỉnh táo, tăng cường trí nhớ và chức năng nhận thức, cải thiện chứng trầm cảm theo mùa, điều trị một số tình trạng da .Nhưng ánh sáng xanh từ các thiết bị công nghệ phổ biến, về mặt sức khỏe, chúng gây hại nhiều hơn là mang đến lợi ích. (2)
Ánh sáng xanh làm mất ngủ bằng cách gây rối loạn nhịp sinh học và ức chế sản xuất hormone melatonin.
Nhịp sinh học là chu kỳ 24 giờ được điều chỉnh chính xác, báo hiệu cho cơ thể thực hiện các chức năng thiết yếu, bao gồm cả giấc ngủ. Ánh sáng là yếu tố quan trọng nhất trong quá trình điều chỉnh nhịp sinh học và trong phần lớn lịch sử loài người, nhịp sinh học gắn chặt với bình minh và hoàng hôn. Với sự ra đời của ánh sáng nhân tạo, các thiết bị điện tử, chúng ta đang tiếp xúc với lượng ánh sáng tăng lên trước khi đi ngủ. Trong khi tất cả các loại ánh sáng nhìn thấy được ảnh hưởng đến nhịp sinh học, ánh sáng xanh có tác động lớn nhất. (3)
Ánh sáng xanh gây mất ngủ bằng cách kích thích các phần não khiến chúng ta cảm thấy tỉnh táo, làm tăng nhiệt độ cơ thể và nhịp tim. Vào ban ngày, ánh sáng xanh giúp cải thiện hiệu suất và sự chú ý, điều chỉnh nhịp sinh học và giúp chúng ta có giấc ngủ ngon hơn sau khi mặt trời lặn. Tuy nhiên, tiếp xúc với ánh sáng xanh ban đêm có thể làm đảo lộn đồng hồ sinh học, từ đó gây ra mất ngủ, khó ngủ.
Ánh sáng xanh gây mất ngủ bằng cách ngăn chặn cơ thể giải phóng melatonin, một loại hormone khiến chúng ta buồn ngủ. Mặc dù điều này thúc đẩy sự tỉnh táo vào ban ngày, nhưng nó trở nên có hại vào ban đêm khi chúng ta đang cố gắng ngủ. Tiếp xúc với ánh sáng xanh vào buổi tối có thể đánh lừa não bộ nghĩ rằng vẫn là ban ngày, phá vỡ nhịp sinh học và khiến cơ thể cảm thấy tỉnh táo thay vì mệt mỏi.
Sự mất cân bằng lâu dài của nhịp sinh học cũng có thể dẫn đến nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe, bao gồm các rối loạn chuyển hóa và các tình trạng sức khỏe tâm thần như trầm cảm. Việc lưu tâm đến các nguồn ánh sáng xanh và mức độ tiếp xúc hàng ngày có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh lý này.
Ánh sáng xanh có thể gây mỏi mắt, đục thủy tinh thể, suy giảm thị lực và nhiều tác hại sức khỏe khác.
Thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (AMD) là bệnh hàng đầu gây mất thị lực ở những người trên 50 tuổi, theo Viện Hàn lâm Nhãn khoa Mỹ (AAO). Bệnh xảy ra khi một cấu trúc ở phía sau mắt, điểm vàng bị tổn thương khi cơ thể già đi. Các nghiên cứu trên động vật đã đặt ra câu hỏi liệu ánh sáng xanh có thể thúc đẩy quá trình thoái hóa điểm vàng hay không. Tuy nhiên, các bác sĩ nhãn khoa không nghĩ rằng có mối liên hệ xác minh được giữa việc sử dụng đèn LED hoặc thiết bị phát ra ánh sáng xanh và thoái hóa điểm vàng.
Sử dụng thiết bị kỹ thuật số ở khoảng cách gần hoặc trong thời gian dài, dẫn đến tình trạng mỏi mắt kỹ thuật số. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi sử dụng máy vi tính, máy tính xách tay và các thiết bị kỹ thuật số khác mọi người có xu hướng chớp mắt ít hơn bình thường nên mắt dễ bị khô hơn.
Khi mắt bị căng thẳng do nhìn tập trung vào màn hình phát ra ánh sáng xanh, bạn có thể nhận thấy:
Tuy nhiên, vẫn chưa có nhiều nghiên cứu để xác nhận rằng ánh sáng xanh trực tiếp làm mỏi mắt. Cần có nhiều nghiên cứu chất lượng cao hơn nữa để kết luận.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng ánh sáng xanh có thể gây ra sản xuất ROS trong ty thể của tế bào biểu mô thủy tinh thể (hLEC), có thể dẫn đến sự phát triển của bệnh đục thủy tinh thể. Ngoài ra, stress oxy hóa được coi là một phương tiện quan trọng trong quá trình sinh bệnh của bệnh đục thủy tinh thể liên quan đến tuổi tác. (4)
Người thường xuyên tiếp xúc với ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử nên bổ sung tinh chất Broccophane (chiết xuất từ bông cải xanh Broccoli), Omega 3, Lutein, Zeaxanthin, vitamin A, E, C, khoáng chất mangan, kẽm, đồng… giúp bảo vệ tế bào biểu mô sắc tố võng mạc và thủy tinh thể trước sự tấn công của ánh sáng xanh nguy hại.
Võng mạc là cấu trúc trong cùng của mắt, có chức năng truyền tín hiệu đến não thông qua dây thần kinh thị giác, nhờ đó chúng ta có thể nhìn thấy mọi vật. Võng mạc đóng vai trò quan trọng trong việc ngừa mù lòa. Ánh sáng xanh có thể xuyên qua thủy tinh thể đến võng mạc và gây ra tổn hại các tế bào võng mạc, dẫn đến suy giảm hoặc mất thị lực vĩnh viễn. (5)
Một nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc với ánh sáng xanh, thường phát ra từ điện thoại di động, màn hình máy vi tính và thậm chí cả đèn đường có thể làm tăng nguy cơ ung thư. Các nhà nghiên cứu đã đo mức độ tiếp xúc ánh sáng nhân tạo trong nhà và ngoài trời phát hiện ra rằng việc tiếp xúc với ánh sáng xanh làm tăng gấp đôi nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt ở phái mạnh và làm tăng 50% nguy cơ bị ung thư vú ở phụ nữ. (6)
Tiếp xúc với ánh sáng xanh trong thời gian dài gây ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất của cơ thể, đặc biệt ở trẻ em, cơ thể có các tế bào chưa phát triển hoàn toàn, khả năng lọc ánh sáng xanh chưa được tốt. Khi cho trẻ tiếp xúc với các thiết bị điện tử có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh thừa cân, béo phì.
Các nhà khoa học cho rằng việc tiếp xúc với ánh sáng xanh vào ban đêm làm mất nhịp sinh học, hay chu kỳ giấc ngủ. Điều này có thể dẫn đến các triệu chứng trầm cảm. Đó là vì nhịp sinh học đóng vai trò trong một số quá trình não bộ và hành vi như dẫn truyền thần kinh và tiết hormone.
Nguy cơ cao hơn nếu bạn dành thời gian cho những thiết bị kỹ thuật số hoặc tiếp xúc với những nguồn ánh sáng xanh khác sau khi mặt trời lặn. Một nghiên cứu trên động vật cho thấy các con chuột tiếp xúc với ánh sáng mờ vào buổi tối trong 4 tuần có tỷ lệ xuất hiện các triệu chứng trầm cảm cao hơn so với những con chuột tiếp xúc với chu kỳ sáng – tối bình thường.
Trước đây, hầu hết những lo lắng về tình trạng lão hóa sớm và ung thư da đều bắt nguồn từ các tia UVA và UVB có hại phát ra từ ánh sáng mặt trời. Nhưng trong thập kỷ qua, các nhà khoa học đã biết rằng ánh sáng xanh phát ra từ mặt trời và các thiết bị kỹ thuật số có thể gây hại cho sức khỏe làn da.
Một nghiên cứu cho thấy những người có làn da sẫm màu hơn tiếp xúc với ánh sáng xanh có thể xuất hiện tình trạng sưng tấy, mẩn đỏ và thay đổi sắc tố hơn những người có làn da sáng tiếp xúc với mức độ tia UVA tương tự. Một nghiên cứu nhỏ khác đã tìm thấy mối liên hệ giữa việc tiếp xúc với ánh sáng xanh và quá trình sản sinh các gốc tự do trong da, vốn có liên quan đến quá trình lão hóa diễn ra nhanh hơn.
Để hạn chế tác động của ánh sáng xanh gây mất ngủ, bạn cần lưu ý một số điều sau:
Bên cạnh việc hạn chế tiếp xúc với ánh sáng xanh vào buổi tối trước khi ngủ, bạn cần kết hợp thêm những phương pháp sau để có giấc ngủ tốt hơn:
Ánh sáng xanh gây mất ngủ và các tác hại sức khỏe khác. Loại ánh sáng này phát ra từ các thiết bị điện tử làm gián đoạn đồng hồ sinh học, ức chế sản xuất melatonin và khiến chúng ta khó ngủ hơn. Vì vậy, việc hạn chế tiếp xúc với ánh sáng xanh trước khi ngủ là điều cần thiết để đảm bảo một giấc ngủ ngon và sức khỏe tốt. Ngoài ra, bạn cần thăm khám cùng bác sĩ nếu tình trạng mất ngủ diễn ra liên tục, không có dấu hiệu thuyên giảm.
