Các nghiên cứu ước tính mỗi năm trên thế giới có khoảng 1.5 triệu người bị viêm cơ tim (1). Tổn thương cơ tim có thể phục hồi nhưng cũng có thể tiến triển nặng gây ra các biến chứng đe dọa sức khỏe tim mạch và tính mạng. Đâu là những biến chứng bệnh viêm cơ tim nguy hiểm nhất? Cùng ECO Pharma tìm hiểu để phòng ngừa tốt hơn trong bài viết sau đây.
Bệnh viêm cơ tim cực kỳ nguy hiểm vì có thể dẫn đến suy tim cấp, rối loạn nhịp tim nặng hoặc đột tử chỉ trong thời gian ngắn. Khoảng 20% các trường hợp tử vong đột ngột do tim ở người trẻ tuổi là do cơ tim bị viêm. (2)
Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào nguyên nhân gây viêm, diện tích cơ tim bị tổn thương, tốc độ tiến triển và khả năng đáp ứng điều trị của từng bệnh nhân. Ở giai đoạn sớm bệnh viêm cơ tim chỉ gây ra các triệu chứng nhẹ giống cảm cúm như sốt nhẹ, mệt mỏi, đau cơ và không nguy hiểm. Nhưng khi bệnh tiến triển chức năng tim suy giảm nhanh chóng gây ứ huyết phổi và thiếu máu cục bộ hoặc tổn thương tế bào diện rộng có thể dẫn đến đột quỵ tim và tử vong.
Ngay cả những người may mắn thoát khỏi nguy kịch sau đó vẫn có thể phải đối mặt với di chứng sẹo cơ tim vĩnh viễn. Các di chứng như vậy không chỉ làm thay đổi cấu trúc tim dẫn đến các nguy cơ tim mạch khác nhau mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sống lâu dài.
Thông thường, viêm cơ tim có thể tự khỏi mà không để lại di chứng. Tuy nhiên, trong những trường hợp nặng hoặc không điều trị kịp thời, tình trạng viêm có thể gây tổn thương vĩnh viễn cho cơ tim, dẫn đến những hệ lụy đe dọa tính mạng.
Bệnh cơ tim giãn (DCM) là nhóm bệnh lý cơ tim đặc trưng bởi tình trạng giãn buồng thất trái và suy giảm chức năng co bóp. Trong số nhiều nguyên nhân gây ra bệnh cơ tim giãn, giả thuyết về sự tiến triển từ viêm cơ tim do virus sang bệnh cơ tim giãn đã được y khoa đặt ra từ lâu.
Khi tình trạng viêm chuyển sang giai đoạn mãn tính, các sợi cơ tim bị tổn thương diện rộng và thay thế bằng mô sẹo khiến thành tim mỏng đi mất khả năng đàn hồi. Đây đồng thời cũng là một trong những di chứng cơ tim bị viêm nguy hiểm nhất sau hồi phục vì nó làm biến đổi cấu trúc tim vĩnh viễn và là tiền đề trực tiếp dẫn đến suy tim sung huyết cũng như các biến cố tim mạch nặng nề. (3)
Viêm cơ tim gây suy tim khi cơ tim bị tổn thương nặng đến mức không còn đủ sức bơm máu đi nuôi cơ thể. Đây là một biến chứng bệnh viêm cơ tim nguy hiểm không chỉ gây ra các triệu chứng khó thở, mệt mỏi, ho kéo dài, phù chân làm suy kiệt sức khỏe và chất lượng sống mà còn có nguy cơ cao gây đột quỵ tim và tử vong. Những bệnh nhân suy tim nặng phải cấy ghép máy hỗ trợ tâm thất hoặc ghép tim để duy trì sự sống.
Tổn thương cơ tim gây rối loạn hệ thống dẫn truyền điện tim bao gồm các rối loạn nhịp (nhịp nhanh, nhịp chậm, nhịp không đều), ngoại tâm thu và rung thất. Các rối loạn này chỉ gây hồi hộp, choáng váng thoáng qua nhưng cũng có gây thành huyết khối và đột quỵ.
Sốc tim là biến chứng bệnh viêm cơ tim xảy ra khi tim đột ngột mất khả năng bơm máu gây tụt huyết áp và thiếu máu cục bộ nghiêm trọng dẫn đến các cơ quan không được tưới máu đầy đủ. Trong tinh trạng bệnh nặng phản ứng viêm dữ dội có thể làm suy giảm nhanh chức năng cơ tim dẫn đến rối loạn ý thức, suy đa cơ quan và đe dọa trực tiếp tính mạng.
Một nghiên cứu hồi cứu đa trung tâm ở Mỹ về biến chứng này trên các bệnh nhân từ 18 tuổi phải nhập viện cho thấy mặc dù không phổ biến nhưng đây là nhóm bệnh nguy kịch và có tỷ lệ tử vong nội viện cao.
Đột tử tim là biến chứng nặng nề nhất của viêm cơ tim vì nguy cơ tử vong cao. Ngay cả khi thoát khỏi nguy kịch vẫn có thể tồn tại các di chứng tàn tật làm suy giảm tuổi thọ và chất lượng sống hoặc/và nguy cơ tái phát hoặc mắc bệnh tim mạch mới.
Cơ tim bị viêm được xác định là một trong những nguyên nhân quan trọng gây đột tử do tim (sudden cardiac death – SCD). Các nghiên cứu cho thấy, cơ tim bị viêm có thể tạo tiền đề cho những rối loạn nhịp thất nguy hiểm hoặc suy tim cấp khiến tim ngừng đập đột ngột mà không có dấu hiệu cảnh báo rõ trước đó.
Khi cơ tim không thể co bóp mạnh dòng máu trong các buồng tim sẽ bị ứ đọng hình thành nên huyết khối. Các huyết khối di chuyển theo dòng tuần hoàn sẽ gây ra biến cố mạch máu nghiêm trọng bao gồm nhồi máu cơ tim và đột quỵ não có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng. Ngoài ra chúng còn có thể gây thuyên tắc chi dẫn đến hoại tử phải cắt bỏ chi.
Tràn dịch màng tim có thể xảy ra khi viêm cơ tim lan sang màng tim, hình thành tình trạng viêm cơ – màng tim. Mặc dù không phổ biến, đặc biệt trong các trường hợp liên quan đến nhiễm virus như cúm A nhưng tràn dịch màng tim có thể tiến triển nhanh và gây biến chứng đe dọa tính mạng.
Sự tích tụ dịch trong khoang màng tim làm tăng áp lực lên tim, cản trở quá trình đổ đầy máu vào các buồng tim. Nếu dịch tăng nhanh hoặc với thể tích lớn tim sẽ bị chèn ép dẫn đến tụt huyết áp, giảm cung lượng tim và suy tuần hoàn cấp. Trong bối cảnh cơ tim đồng thời bị tổn thương do viêm, biến chứng bệnh viêm cơ tim này làm nguy cơ sốc tim và tử vong tăng lên rõ rệt.
Người bệnh có thể tham khảo các biện pháp sau để giảm thiểu rủi ro và ngăn ngừa các biến chứng và di chứng dài hạn:
Biến chứng bệnh viêm cơ tim thường nghiêm trọng. Chúng có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng tàn phế, giảm tuổi thọ, chất lượng sống cũng như nguy cơ tim mạch mới. Vì vậy việc chủ động thăm khám sớm, tuân thủ điều trị và duy trì theo dõi tim mạch định kỳ là yếu tố then chốt giúp kiểm soát bệnh ngăn ngừa biến chứng, nâng cao chất lượng sống.
