Khoảng 50% nam giới trên 60 tuổi và khoảng 90% nam giới trên 85 tuổi bị phì đại lành tính tuyến tiền liệt. Nhiều người trong số họ sống tốt với bệnh suốt nhiều năm mà chỉ cần theo dõi hoặc dùng thuốc; trong khi nhiều người khác phát triển biến chứng, thậm chí ngay cả sau khi đã được điều trị. Cùng ECO Pharma tìm hiểu những biến chứng phì đại tuyến tiền liệt thường gặp và các biện pháp phòng ngừa trong bài viết sau.

Tại sao phì đại tuyến tiền liệt lành tính lại gây ra biến chứng?
Các biến chứng xảy ra chủ yếu do mô tuyến tiền liệt phát triển quá mức gây chèn ép niệu đạo, cản trở dòng nước tiểu từ bàng quang ra ngoài. Trong đó tình trạng tắc nghẽn kéo dài sẽ khiến bàng quang phải co bóp mạnh hơn, lâu ngày có thể làm giảm khả năng tống xuất nước tiểu. Và tình trạng bàng quang không được làm rỗng hoàn toàn, nước tiểu còn tồn lại sau mỗi lần đi tiểu sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển cũng như các chất khoáng trong nước tiểu lắng đọng. (1)
4 biến chứng phì đại tuyến tiền liệt thường gặp
Khi tình trạng tắc nghẽn đường tiểu kéo dài, phì đại tuyến tiền liệt có thể gây nhiều biến chứng, chủ yếu là các biến chứng ở bàng quang, thận và đường tiết niệu.
1. Bí tiểu cấp tính
Đây là một biến chứng phổ biến nhất, chiếm 65% các trường hợp phì đại lành tính tuyến tiền liệt, có xu hướng tích lũy và tăng theo tuổi tác. Nguy cơ tái phát của biến chứng này cũng được ghi nhận ở 76% - 83% các bệnh nhân được chẩn đoán mắc phì đại lành tính tuyến tiền liệt. Trước đây nó thường được coi là dấu hiệu cần phải phẫu thuật ngay lập tức.
Bí tiểu cấp xảy ra khi tuyến tiền liệt phì đại quá mức chèn ép niệu đạo khiến dòng nước tiểu bị cản trở và đột ngột không thể thoát ra ngoài bình thường. Triệu chứng thường gồm cảm giác rất muốn đi tiểu nhưng không tiểu được hoặc chỉ ra rất ít, kèm căng tức và đau vùng bụng dưới. Bí tiểu cấp có thể dẫn đến tổn thương thận cấp hoặc có thể tiến triển thành tổn thương thận mạn tính nếu tái phát.
2. Nhiễm trùng đường tiết niệu
Phì đại tuyến tiền liệt khiến bàng quang không được làm rỗng hoàn toàn, làm nước tiểu tồn lưu sau mỗi lần đi tiểu. Đây là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn phát triển và gây nhiễm trùng đường tiết niệu. Biến chứng này gây tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu nhiều lần, tiểu gấp hoặc khó chịu vùng bụng dưới. Nếu tình trạng ứ đọng nước tiểu không được kiểm soát, nhiễm trùng có thể tái phát nhiều lần và làm bệnh lý đường tiết niệu trở nên phức tạp hơn.
3. Tổn thương và sỏi bàng quang
Tắc nghẽn đường tiểu kéo dài khiến bàng quang phải co bóp mạnh hơn để đẩy nước tiểu ra ngoài. Theo thời gian, thành bàng quang có thể dày lên, căng giãn và co bóp kém hiệu quả, làm lượng nước tiểu tồn lưu tăng thêm. Nước tiểu lưu lại lâu trong bàng quang cũng tạo điều kiện để các chất khoáng lắng đọng và hình thành sỏi. Sỏi bàng quang có thể gây đau, tiểu máu, tiểu khó, kích thích bàng quang và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tái phát.
4. Suy thận
Tắc nghẽn đường tiểu nghiêm trọng và kéo dài có thể làm tăng áp lực trong bàng quang, từ đó ảnh hưởng đến niệu quản và thận. Tình trạng này có thể gây ứ nước thận và suy giảm chức năng thận. Ngoài ra nhiễm trùng từ bàng quang có thể lan lên thận và làm tăng nguy cơ tổn thương. Vì vậy người bệnh có bí tiểu kéo dài, lượng nước tiểu tồn lưu lớn hoặc bất thường chức năng thận cần được đánh giá và xử trí sớm. (2)
Phác đồ ngăn ngừa biến chứng phì đại tuyến tiền liệt hiệu quả
Kiểm soát tốt phì đại lành tính tuyến tiền liệt sẽ giúp ngăn ngừa các biến chứng xảy ra. Các biện pháp đầu tay là:
- Điều trị sớm khi cần thiết: Các triệu chứng từ trung bình đến nặng có thể cần dùng thuốc trị phì đại tiền liệt tuyến để cải thiện dòng tiểu. Thuốc ức chế 5-alpha reductase như finasteride hoặc dutasteride có thể được cân nhắc ở người có nguy cơ bệnh tiến triển, đặc biệt khi tuyến tiền liệt lớn.
- Chế độ sinh hoạt và ăn uống bảo vệ tuyến tiền liệt: Hạn chế uống nhiều nước trong một đến 2 giờ trước khi ngủ, giảm caffeine và đồ uống có cồn vì có thể làm tăng lượng nước tiểu hoặc kích thích bàng quang. Không nên nhịn tiểu quá lâu; có thể áp dụng cách đi tiểu hai lần để hỗ trợ làm rỗng bàng quang. Bên cạnh đó cần duy trì vận động thường xuyên, kiểm soát cân nặng và ăn uống khoa học với rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt cùng nguồn protein phù hợp.
- Khám tuyến tiền liệt định kỳ: Rất cần thiết để cho việc theo dõi bệnh cũng như đánh giá việc dùng thuốc và thay đổi thuốc khi cần. Hoạt động này cần duy trì ít nhất mỗi năm một lần và tốt nhất là 2 lần một năm.
Xem thêm: Bị phì đại tuyến tiền liệt kiêng ăn uống gì?
Câu hỏi thường gặp
Dưới đây là một số thắc mắc thường gặp về mức độ nguy hiểm và nguy cơ biến chứng của phì đại tuyến tiền liệt.
1. Phì đại tuyến tiền liệt có biến chứng thành ung thư không?
Nguy cơ biến chứng thành ung thư của bệnh phì đại tuyến tiền liệt đến nay vẫn chưa được biết rõ. Phần lớn cho rằng bệnh này không gây nguy cơ ung thư nhưng đã có một nghiên cứu cho thấy một tỷ lệ bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt có tiền sử phì đại tuyến tiền liệt. Vì vậy tốt nhất tất cả các nam giới mắc phì đại lành tính tuyến tiền liệt đều nên làm tầm soát ung thư tuyến tiền liệt ít nhất một lần.
2. Kích thước tuyến tiền liệt bao nhiêu thì phải mổ để tránh biến chứng?
Tuyến tiền liệt lớn không đồng nghĩa với việc bắt buộc phải phẫu thuật. Quyết định mổ còn phụ thuộc vào mức độ tắc nghẽn, triệu chứng, đáp ứng với điều trị và các biến chứng như bí tiểu, nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát, sỏi bàng quang hoặc suy giảm chức năng thận.
Hiệp hội Niệu khoa Mỹ (AUA) khuyến nghị cân nhắc can thiệp phẫu thuật ở người có tuyến tiền liệt từ 30cc trở lên khi kèm theo các triệu chứng đường tiết niệu dưới. Kích thước tuyến tiền liệt cũng là yếu tố giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp cho từng người bệnh.
Như vậy các biến chứng phì đại tuyến tiền liệt có thể xảy ra ở bất kỳ bệnh nhân nào. Chúng đều là các tình trạng nghiêm trọng cần phải can thiệp y khoa vì vậy không nên chủ quan. Người bệnh nên kiểm soát tốt bệnh lý bằng việc theo dõi định kỳ, dùng thuốc khi cần và thực hành lối sống lành mạnh. Khi biến chứng xảy ra cần phải can thiệp sớm, nếu không có thể đe doạ chức năng thận, tiết niệu, bàng quang và thậm chí cả tính mạng.


![Điều trị phì đại tiền liệt tuyến bằng cách nào? [Bác sĩ giải đáp]](https://ecopharma.com.vn/api/cms-media/articles/dieu-tri-phi-dai-tuyen-tien-liet.jpg)

