Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Chữa u xơ tiền liệt tuyến bằng thuốc nam có hiệu quả không?

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Một số cây thuốc và thảo dược từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền để hỗ trợ cải thiện các rối loạn tiểu tiện do phì đại tuyến tiền liệt. Chữa u xơ tiền liệt tuyến bằng thuốc nam hiện nay có thể được cân nhắc như một biện pháp hỗ trợ, nhưng không nên thay thế điều trị y khoa khi đã có chỉ định. Cùng ECO Pharma tìm hiểu các cây thuốc thường được sử dụng và những lưu ý cần biết để dùng đúng cách, an toàn. 

chữa u xơ tiền liệt tuyến bằng thuốc nam

Có nên chữa u xơ tiền liệt tuyến bằng thuốc nam không?

Chữa u xơ tiền liệt tuyến bằng thuốc nam có thể được cân nhắc như một biện pháp hỗ trợ, nhưng không thay thế thuốc điều trị hoặc các can thiệp ngoại khoa khi đã có chỉ định. Hiệu quả bài thuốc chữa u xơ tiền liệt tuyến còn phụ thuộc vào mức độ phì đại, tình trạng tắc nghẽn đường tiểu và khả năng đáp ứng của từng người.

Theo Y học hiện đại, u xơ tuyến tiền liệt hay tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt thường gặp ở nam giới trung niên và lớn tuổi. Khi tuyến tăng kích thước, niệu đạo có thể bị chèn ép, gây tiểu khó, dòng tiểu yếu, tiểu ngắt quãng, tiểu nhiều lần hoặc tiểu đêm. Điều trị thường gồm thay đổi lối sống, thuốc chẹn alpha, thuốc ức chế 5-alpha reductase hoặc can thiệp ngoại khoa tùy mức độ bệnh.

Dưới góc nhìn Y học cổ truyền, tiền liệt tuyến thuộc vùng hạ tiêu, hoạt động có liên quan đến chức năng của can và thận. U xơ hay tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt thường được xếp vào chứng “long bế”, trong đó “long” biểu hiện bằng tiểu tiện nhỏ giọt, dòng tiểu yếu, còn “bế” là tình trạng tiểu tiện bị tắc nghẽn.

Căn nguyên có thể do thấp nhiệt tích tụ ở hạ tiêu làm khí huyết ứ trệ, hoặc do can thận hư tổn khiến chức năng khí hóa và bài tiết nước tiểu bị ảnh hưởng. Ở giai đoạn đầu, bệnh thường thiên về thấp nhiệt; giai đoạn tiến triển xuất hiện khí trệ, huyết ứ; về sau có thể hình thành bệnh cảnh hư thực xen kẽ do can, thận suy giảm. Vì vậy, tùy từng thể bệnh, phép trị thường hướng đến thanh nhiệt lợi thấp, thông lâm, hành khí, hoạt huyết hóa ứ hoặc bổ thận.

Y học cổ truyền sử dụng một số cây thuốc như trinh nữ hoàng cung, náng hoa trắng, rễ cỏ tranh, rễ tầm ma hoặc bồ quân để hỗ trợ các rối loạn tiểu tiện. Một số dược liệu cũng đã được nghiên cứu về hoạt tính chống viêm, ảnh hưởng đến quá trình tăng sinh mô tuyến hoặc các cơ chế liên quan đến hormone. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả vẫn còn hạn chế, vì vậy thuốc nam chủ yếu phù hợp với vai trò hỗ trợ. Người bệnh không nên tự ngưng thuốc trị u xơ tiền liệt tuyến kê đơn hoặc trì hoãn điều trị y khoa để chuyển sang dùng thảo dược. (1)

Hướng dẫn cách chữa u xơ tiền liệt tuyến bằng thuốc nam

Sau đây là một số cây thuốc nam thường được sử dụng để hỗ trợ cải thiện tiểu khó, tiểu rắt, dòng tiểu yếu hoặc tiểu đêm liên quan đến phì đại tuyến tiền liệt: 

1. Náng hoa trắng

Náng hoa trắng (Crinum asiaticum L.), còn gọi là đại tướng quân, lá náng hoặc tỏi voi, có vị đắng, tính mát và hơi độc. Theo Y học cổ truyền, dược liệu có tác dụng tiêu sưng, tán ứ, thông huyết và giảm đau; thường được dùng trong các bài thuốc hỗ trợ phì đại tuyến tiền liệt và một số chứng sưng đau. 

Y học hiện đại cho biết náng hoa trắng chứa nhiều alkaloid như lycorine, crinamine và crinine. Một số nghiên cứu trong nước ghi nhận hàm lượng alkaloid toàn phần của cây có thể cao gần gấp đôi trinh nữ hoàng cung. Các hoạt chất này được nghiên cứu về đặc tính chống viêm và khả năng tác động đến quá trình tăng sinh mô, qua đó cho thấy tiềm năng hỗ trợ cải thiện một số triệu chứng liên quan đến phì đại tuyến tiền liệt. (2)

Cách dùng náng hoa trắng hỗ trợ chữa u xơ tiền liệt tuyến:

  • Nguyên liệu: 6g náng hoa trắng khô, 40g xạ đen và 10g ké đầu ngựa.
  • Cách thực hiện: Rửa sạch các dược liệu, cho vào ấm sắc cùng 1 lít nước đến khi còn khoảng một bát nhỏ. Chắt lấy nước uống trong ngày.
cây náng hoa trắng
Náng hoa trắng chứa alkaloid có tiềm năng hỗ trợ giảm viêm và tăng sinh mô tuyến tiền liệt.

2. Trinh nữ hoàng cung

Trinh nữ hoàng cung (Crinum latifolium L.) là dược liệu đã được nghiên cứu khá sớm tại Việt Nam trong hỗ trợ phì đại lành tính tuyến tiền liệt.

Nước sắc lá trinh nữ hoàng cung được nghiên cứu từ năm 1985 - 1995, đăng ký đề tài cấp Bộ năm 1996 và được Bộ Y tế nghiệm thu năm 2002. Người bệnh được đánh giá bằng thang điểm triệu chứng của Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ kết hợp siêu âm theo dõi kích thước tuyến. Trong 508 người tham gia, 467 trường hợp hoàn thành điều trị và báo cáo ghi nhận tỷ lệ cải thiện khoảng 92,68%. Tuy nhiên, do nghiên cứu được thực hiện từ khá lâu và phương pháp đánh giá khác với tiêu chuẩn hiện nay, kết quả này chưa đủ để khẳng định chắc chắn hiệu quả lâm sàng.

Trong Y học cổ truyền, lá trinh nữ hoàng cung có vị cay, tính mát, ít độc, thường được dùng theo hướng thanh huyết, tán ứ, trừ thấp, tiêu viêm và giảm đau. Y học hiện đại cho biết các alkaloid trong cây, đặc biệt lycorine, cũng được nghiên cứu về khả năng ảnh hưởng đến quá trình tăng sinh tế bào mô đệm tuyến tiền liệt, qua đó cho thấy tiềm năng hỗ trợ cải thiện các rối loạn tiểu tiện do phì đại tuyến.

Cách dùng trinh nữ hoàng cung hỗ trợ u xơ tiền liệt tuyến:

  • Nguyên liệu: 6g trinh nữ hoàng cung, 12g kim ngân hoa, 10g chè búp, 20g lá đinh lăng, 16g bồ công anh và 12g cam thảo.
  • Cách thực hiện: Rửa sạch các dược liệu, cho vào ấm sắc lấy nước. Dùng 1 thang/ngày và chia uống trong ngày theo hướng dẫn của thầy thuốc.

3. Trinh nữ (Xấu hổ) 

Trinh nữ hay cây xấu hổ, mắc cỡ (Mimosa pudica L.) là cây thân thảo mọc phổ biến ở nhiều vùng nông thôn Việt Nam. Dược liệu có vị ngọt, hơi se, tính hơi hàn và hơi có độc; rễ, cành và lá đều có thể dùng làm thuốc. Cây thường được sử dụng theo hướng thanh nhiệt, giảm đau, an thần và hỗ trợ một số chứng bệnh tùy cách phối hợp.

Các nghiên cứu hiện đại ghi nhận cây xấu hổ chứa alkaloid như mimosine, cùng flavonoid, crocetin, acid amin và một số hợp chất hữu cơ khác. Những thành phần này được nghiên cứu về đặc tính chống viêm, chống oxy hóa và nhiều hoạt tính sinh học khác. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về khả năng cải thiện phì đại tuyến tiền liệt ở người còn hạn chế, vì vậy dược liệu chỉ nên được xem như một hướng hỗ trợ.

Cách dùng trinh nữ hỗ trợ u xơ tiền liệt tuyến:

  • Nguyên liệu: Rễ hoặc toàn cây xấu hổ khô.
  • Cách thực hiện: Rửa sạch dược liệu, cho vào ấm sắc với lượng nước vừa đủ, đun nhỏ lửa rồi chắt lấy nước uống trong ngày. Liều lượng cụ thể nên dùng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc thầy thuốc Y học cổ truyền.

4. Rễ cỏ tranh

Cỏ tranh (Imperata cylindrica Beauv.) là loài cây mọc phổ biến ở nhiều vùng tại Việt Nam, trong đó phần thân rễ được dùng làm thuốc với tên bạch mao căn. Theo Y học cổ truyền, rễ cỏ tranh có vị ngọt, tính hàn, vào kinh phế, vị và tiểu trường; có tác dụng thanh nhiệt, lợi niệu, lương huyết và chỉ huyết. Dược liệu thường được dùng trong các trường hợp tiểu rắt, tiểu buốt, tiểu đục hoặc tiểu ra máu.

Rễ cỏ tranh chứa các hợp chất như cylindol, imperanen, cylindren, lignan, một số loại đường và acid hữu cơ. Các thành phần trong dược liệu được ghi nhận có tác dụng lợi niệu và kháng khuẩn, qua đó có thể hỗ trợ cải thiện một số rối loạn tiểu tiện. 

Cách dùng rễ cỏ tranh hỗ trợ u xơ tiền liệt tuyến:

  • Nguyên liệu: 10 - 15g rễ cỏ tranh khô hoặc 30 - 60g rễ tươi.
  • Cách thực hiện: Rửa sạch dược liệu, cho vào ấm sắc lấy nước uống trong ngày.
đồng cỏ tranh
Rễ cỏ tranh có tác dụng lợi niệu, hỗ trợ cải thiện tiểu rắt, tiểu buốt và tiểu khó.

5. Bồ quân (Flacourtia jangomas)

Bồ quân (Flacourtia jangomas), còn gọi là hồng quân hoặc mùng quân, được sử dụng làm thực phẩm và dược liệu tại một số nước Châu Á. Theo Y học cổ truyền, quả chín có vị ngọt, tính ấm, không độc; tác dụng tiêu thực, phá tích trệ, giáng khí và lợi đờm. Rễ, vỏ, lá và các bộ phận khác của cây cũng được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian. 

Các nghiên cứu hóa thực vật ghi nhận bồ quân chứa nhiều nhóm hợp chất như terpenoid, alkaloid, flavonoid, tannin, lignan và coumarin. Những thành phần này được nghiên cứu về đặc tính chống viêm, chống oxy hóa và các hoạt tính sinh học khác. Trong Y học cổ truyền, rễ bồ quân còn được phối hợp với nhiều dược liệu trong bài thuốc hỗ trợ phì đại tuyến tiền liệt, tuy nhiên bằng chứng lâm sàng trực tiếp hiện còn hạn chế. 

Cách dùng bồ quân hỗ trợ u xơ tiền liệt tuyến:

  • Nguyên liệu: Rễ bồ quân khô, sinh địa, bán chi liên, sơn thù, trinh nữ hoàng cung, bạch hoa xà thiệt thảo, trạch tả và nghệ vàng mỗi vị 12g; giảo cổ lam, dâm dương hoắc, thổ phục linh, đan bì, hoài sơn, cẩu tích và bạch linh mỗi vị 10g; đẳng sâm và ý dĩ mỗi vị 20g; cam thảo và mã đề mỗi vị 8g.
  • Cách thực hiện: Chuẩn bị 2 thang thuốc giống nhau, sắc riêng từng thang với 5 bát nước trên lửa nhỏ đến khi còn khoảng 2 bát. Gộp nước sắc của hai thang, tiếp tục đun đến khi còn khoảng 2 bát, chia thành 3 lần uống trong ngày sau ăn. 

Lưu ý khi dùng thuốc nam chữa u xơ

Khi sử dụng thuốc nam hỗ trợ phì đại tuyến tiền liệt, người bệnh cần lưu ý:

  • Thuốc nam chủ yếu có vai trò hỗ trợ cải thiện các rối loạn tiểu tiện, không thay thế thuốc chẹn alpha, thuốc ức chế 5-alpha reductase hoặc các thủ thuật, phẫu thuật khi đã có chỉ định.
  • Người đang dùng thuốc điều trị tuyến tiền liệt, thuốc huyết áp, thuốc chống đông hoặc thuốc điều trị bệnh mạn tính khác nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng thêm dược liệu để hạn chế nguy cơ tương tác.
  • Không tự ý ngưng thuốc kê đơn, tăng liều, dùng kéo dài hoặc phối hợp nhiều vị thuốc cùng lúc vì có thể làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn.
  • Một số dược liệu như náng hoa trắng có độc tính nhất định; dùng quá liều có thể gây buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy.
  • Chọn đúng loại dược liệu, có nguồn gốc rõ ràng, không ẩm mốc, sâu mọt, đổi màu hoặc có mùi bất thường.
  • Dược liệu cần được rửa sạch, sơ chế đúng cách trước khi sắc; nên dùng ấm gốm, sứ hoặc đất nung và tuân thủ lượng dùng được hướng dẫn.
  • Nếu bí tiểu hoàn toàn, tiểu ra máu nhiều, sốt, đau bụng dưới hoặc triệu chứng tiểu tiện nặng dần, người bệnh nên đi khám sớm thay vì tiếp tục tự điều trị bằng thuốc nam.
nồi thuốc nam
Cây thuốc nam chữa u xơ tiền liệt tuyến chỉ có vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị hoặc can thiệp y khoa khi đã có chỉ định. 

Chữa u xơ tiền liệt tuyến bằng thuốc nam có thể hỗ trợ cải thiện tiểu khó, tiểu rắt, dòng tiểu yếu hoặc tiểu đêm. Tuy nhiên, hiệu quả của từng cây thuốc còn khác nhau và nhiều dược liệu vẫn cần thêm nghiên cứu lâm sàng. Người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc kê đơn hoặc trì hoãn can thiệp y khoa để chuyển sang dùng thuốc nam. Việc sử dụng dược liệu nên được cân nhắc phù hợp với tình trạng bệnh và theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc thầy thuốc Y học cổ truyền.

Nguồn tham khảo