Phì đại tuyến tiền liệt đặc trưng bởi các rối loạn về khả năng chứa đựng nước tiểu và tống nước tiểu khỏi bàng quang. Hầu hết nam giới mắc bệnh sẽ không cần phải can thiệp nếu không có triệu chứng hoặc triệu chứng ít ảnh hưởng đến sinh hoạt và sức khỏe. Các trường hợp ngược lại, điều trị là cần thiết để giúp sinh hoạt bình thường cũng như ngăn ngừa biến chứng. Sau đây là các phương pháp điều trị phì đại tiền liệt tuyến phổ biến nhất hiện nay, hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu.

Khi nào cần bắt đầu điều trị phì đại tiền liệt tuyến?
Điều trị phì đại tiền liệt tuyến được cân nhắc khi triệu chứng đường tiểu gây khó chịu, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống. Các trường hợp triệu chứng nhẹ, ít ảnh hưởng đến sinh hoạt thường chỉ cần theo dõi và điều chỉnh lối sống.
Theo thang điểm IPSS, triệu chứng nhẹ có điểm 0 - 7; triệu chứng trung bình có điểm 8 - 19; triệu chứng nặng có điểm 20 - 35. IPSS là công cụ hữu ích hàng đầu hiện nay trong đánh giá mức độ triệu chứng của phì đại lành tính tuyến tiền liệt được sử dụng rộng rãi trên thế giới. (1)
Các phương pháp điều trị phì đại tiền liệt tuyến hiệu quả
Các phương pháp điều trị phì đại tiền liệt tuyến hiện nay chủ yếu gồm điều trị nội khoa và điều trị ngoại khoa. Việc lựa chọn phụ thuộc vào mức độ triệu chứng, kích thước tuyến tiền liệt, nguy cơ biến chứng và khả năng đáp ứng của từng người.
1. Điều trị nội khoa
Thuốc đặc trị phì đại tuyến tiền liệt thường được cân nhắc khi triệu chứng phì đại tuyến tiền liệt gây khó chịu hoặc ảnh hưởng đến chất lượng sống. Các lựa chọn gồm:
1.1. Nhóm thuốc chẹn Alpha (Alpha-blockers)
Thuốc chẹn alpha như tamsulosin, alfuzosin, doxazosin hoặc silodosin giúp làm giãn cơ trơn ở tuyến tiền liệt và cổ bàng quang, từ đó giảm sức cản và giúp dòng tiểu lưu thông dễ hơn. Nhóm này có tác dụng tương đối nhanh, thường được sử dụng cho nam giới có triệu chứng đường tiểu từ trung bình đến nặng.
Thuốc không làm nhỏ tuyến tiền liệt và không làm giảm nguy cơ bí tiểu hoặc phẫu thuật về lâu dài. Một số tác dụng phụ có thể gặp gồm chóng mặt, hạ huyết áp tư thế và rối loạn xuất tinh, tùy loại thuốc.
1.2. Nhóm thuốc ức chế 5-Alpha Reductase (5-ARIs)
Nhóm thuốc ức chế 5-alpha reductase gồm finasteride và dutasteride, có tác dụng làm giảm dihydrotestosterone (DHT), qua đó giúp thu nhỏ tuyến tiền liệt và cải thiện triệu chứng theo thời gian. Nhóm thuốc này phù hợp hơn với người có tuyến tiền liệt tăng kích thước và nguy cơ bệnh tiến triển.
Hiệu quả thường xuất hiện chậm, có thể cần vài tháng. Điều trị kéo dài còn giúp giảm nguy cơ bí tiểu cấp và nhu cầu phẫu thuật. Một số người có thể gặp giảm ham muốn, rối loạn cương hoặc rối loạn xuất tinh. Khi cần thiết, bác sĩ có thể phối hợp 5-ARI với thuốc chẹn alpha để tăng hiệu quả kiểm soát triệu chứng và hạn chế tiến triển bệnh.
1.3. Thuốc nguồn gốc thảo dược (Phytotherapy)
Các chế phẩm phytotherapy dùng cho triệu chứng phì đại tuyến tiền liệt có thể chứa chiết xuất từ quả cọ lùn serenoa repens (saw palmetto), vỏ cây mận châu Phi pygeum africanum, hạt bí đỏ hoặc các nguồn thực vật giàu phytosterol như β-sitosterol. Các hoạt chất này được nghiên cứu về khả năng chống viêm, giãn cơ trơn và tác động lên những cơ chế liên quan đến tăng sinh mô tuyến tiền liệt.
Thuốc nguồn gốc thảo dược có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng đường tiểu ở một số người mặc dù bằng chứng về hiệu quả còn chưa đồng nhất và phụ thuộc vào loại chiết xuất. Vì vậy phytotherapy chủ yếu được cân nhắc như biện pháp hỗ trợ, không nên thay thế thuốc điều trị chuẩn hoặc can thiệp khi đã có chỉ định y khoa.
2. Điều trị ngoại khoa
Điều trị ngoại khoa được cân nhắc khi thuốc không kiểm soát tốt triệu chứng, bị bí tiểu hoặc xuất hiện biến chứng phì đại tuyến tiền liệt như sỏi bàng quang, tiểu máu tái diễn, nhiễm trùng đường tiết niệu hay ảnh hưởng chức năng thận.
2.1. Cắt đốt nội soi qua niệu đạo (TURP)
TURP là kỹ thuật đưa dụng cụ nội soi qua niệu đạo để cắt bỏ phần mô tuyến tiền liệt gây chèn ép đường tiểu. Phương pháp thường giúp cải thiện nhanh triệu chứng và tăng lưu lượng dòng tiểu. Sau thủ thuật, người bệnh có thể cần đặt sonde tiểu trong thời gian ngắn. Một số biến chứng có thể gặp gồm chảy máu, nhiễm trùng, tiểu không tự chủ hoặc xuất tinh ngược dòng. (2)
2.2. Cắt bằng laser (HoLEP, ThuLEP, Greenlight)
Các kỹ thuật laser sử dụng năng lượng để bóc tách, cắt hoặc làm bốc hơi phần mô tuyến tiền liệt gây tắc nghẽn. HoLEP và ThuLEP bóc phần mô tăng sinh khỏi bao tuyến, trong khi GreenLight chủ yếu làm bốc hơi mô để mở rộng lòng niệu đạo.
Laser có thể giúp cải thiện dòng tiểu rõ rệt và giảm nguy cơ chảy máu ở một số người so với một số kỹ thuật không dùng laser. Tuy nhiên hiệu quả và nguy cơ biến chứng còn phụ thuộc vào kích thước tuyến, kỹ thuật thực hiện và kinh nghiệm của phẫu thuật viên.
2.3. Nút mạch tiền liệt tuyến (PAE)
Nút mạch tiền liệt tuyến là thủ thuật điện quang can thiệp, trong đó bác sĩ làm tắc có chọn lọc các động mạch cấp máu cho tuyến tiền liệt. Khi lượng máu nuôi giảm, mô tuyến co nhỏ dần, từ đó giảm chèn ép niệu đạo và cải thiện triệu chứng đường tiểu.
PAE ít xâm lấn và có thể được cân nhắc ở một số người muốn tránh phẫu thuật qua niệu đạo hoặc có nguy cơ phẫu thuật cao. Tuy nhiên, người bệnh cần được đánh giá kỹ về giải phẫu mạch máu, kích thước tuyến và khả năng phải can thiệp lại. Thủ thuật nên được thực hiện bởi bác sĩ điện quang can thiệp có kinh nghiệm.
2.4. Các công nghệ ít xâm lấn khác (Rezum, UroLift)
Rezūm sử dụng hơi nước để tạo nhiệt có kiểm soát trong mô tuyến tiền liệt khiến phần mô tăng sinh co nhỏ dần và giảm chèn ép đường tiểu. UroLift sử dụng các implant nhỏ để kéo mô tuyến sang hai bên, qua đó mở rộng lòng niệu đạo mà không cần cắt bỏ nhiều mô.
Hai phương pháp này thường có thời gian hồi phục ngắn và ít ảnh hưởng đến chức năng xuất tinh hơn một số phương pháp phẫu thuật khác. Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng phù hợp và khả năng phải điều trị lại có thể cao hơn một số kỹ thuật loại bỏ mô như TURP hoặc HoLEP.
Lối sống và các biện pháp hỗ trợ điều trị
Điều chỉnh lối sống có thể hỗ trợ giảm triệu chứng đường tiểu và cải thiện hiệu quả điều trị phì đại tuyến tiền liệt. Người bệnh có thể lưu ý:
- Hạn chế uống nhiều nước vào buổi tối: Nên giảm lượng nước trong khoảng 1 - 2 giờ trước khi ngủ để hạn chế tiểu đêm, nhưng không nên giảm tổng lượng nước quá mức trong ngày.
- Giảm caffeine và đồ uống có cồn: Caffeine và rượu có thể làm tăng lượng nước tiểu, kích thích bàng quang và khiến tiểu gấp, tiểu nhiều lần rõ hơn.
- Hạn chế thực phẩm dễ kích thích bàng quang: Một số món nhiều gia vị, đặc biệt gia vị cay có thể làm triệu chứng đường tiểu khó chịu hơn ở người nhạy cảm.
- Duy trì vận động thường xuyên: Các bài tập Yoga phù hợp giúp kiểm soát cân nặng và có thể hỗ trợ cải thiện các triệu chứng đường tiểu.
- Kiểm soát tốt cân nặng: Vì thừa cân, béo phì có thể làm tăng nguy cơ và mức độ triệu chứng đường tiểu dưới ở nam giới.
- Không nhịn tiểu quá lâu: Nên đi tiểu khi có nhu cầu để tránh bàng quang căng quá mức và làm triệu chứng khó chịu hơn.
- Tập thói quen đi tiểu theo giờ: Đi tiểu vào các khoảng thời gian tương đối cố định có thể hữu ích ở người thường xuyên tiểu gấp hoặc tiểu nhiều lần.
- Áp dụng kỹ thuật tiểu hai lần: Sau khi tiểu xong, có thể chờ một lúc rồi thử đi tiểu lại để hỗ trợ làm rỗng bàng quang tốt hơn.
- Thận trọng với một số thuốc không kê đơn: Thuốc thông mũi và một số thuốc kháng histamin có thể làm tiểu khó hơn, vì vậy nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.
- Giữ ấm cơ thể: Thời tiết lạnh có thể làm tăng cảm giác buồn tiểu và nguy cơ bí tiểu ở một số người.
Xem thêm:
- Bấm huyệt chữa phì đại tuyến tiền liệt
- Các bài tập yoga chữa phì đại tiền liệt tuyến hiệu quả
-
Điều chỉnh lối sống giúp hỗ trợ giảm triệu chứng đường tiểu và nâng cao hiệu quả điều trị
Như vậy điều trị phì đại tiền liệt tuyến là cần thiết để cải thiện triệu chứng và chất lượng sống cũng như ngăn ngừa biến chứng ở các trường hợp bệnh nặng. Hiện nay nhiều phương pháp điều trị khác nhau kết hợp thay đổi lối sống và kiểm soát cân nặng đã mang lại sự cải thiện đáng kể. Tuy nhiên tất cả các loại điều trị đều không loại trừ các tác dụng phụ không mong muốn, vì vậy cần được đánh giá chuyên khoa kỹ lưỡng trước khi áp dụng.




