Kích thước mạch vành càng bị thu hẹp, lưu lượng máu đến tim càng giảm, dẫn đến những biến chứng tim mạch nguy hiểm, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh. Tình trạng hẹp động mạch vành được chia làm nhiều cấp độ khác nhau, trong đó hẹp mạch vành 50% là mức độ khá phổ biến. Vậy khi lòng mạch vành giảm đi một nửa độ rộng, người bệnh có thể phải đối mặt với rủi ro sức khỏe gì? Và trường hợp này đã cần can thiệp phẫu thuật chưa? Cùng ECO Pharma tìm hiểu ngay sau đây.

Hẹp mạch vành 50% là như thế nào?
Hẹp mạch vành 50% nghĩa là mảng xơ vữa đã hình thành và chiếm một nửa kích thước lòng mạch. Mặc dù đây được xem là mức độ tắc nghẽn nhẹ - trung bình, chưa cần can thiệp (thủ thuật hoặc phẫu thuật), thế nhưng người bệnh phải tích cực thay đổi lối sống và theo dõi sức khỏe định kỳ để phòng ngừa nguy cơ mảng xơ vữa vỡ ra, hình thành cục máu đông làm tắc nghẽn động mạch vành hoàn toàn, dẫn đến biến cố nhồi máu cơ tim nguy hiểm. (1)
Xem thêm: Ngưỡng hẹp mạch vành 60% có nghiêm trọng không?
Triệu chứng thường gặp khi hẹp mạch vành 50%
Ở mức độ hẹp động mạch vành 50%, các triệu chứng không rõ rệt, thậm chí nhiều người bệnh không có triệu chứng. Tuy nhiên, nếu cảm thấy những dấu hiệu bất thường sau đây, lòng mạch có thể đang trong tình trạng bị tắc nghẽn 50% hoặc trên 50%:
- Lồng ngực có cảm giác bị đè nặng và co thắt khi vận động mạnh, căng thẳng hoặc làm việc quá sức.
- Khó thở hoặc hụt hơi khi gắng sức.
- Cơ thể mệt mỏi hoặc mất năng lượng không rõ nguyên nhân.
- Tim đập nhanh hoặc không đều (thường gọi là đánh trống ngực).
Chính vì triệu chứng hẹp mạch vành 50% không biểu hiện rõ ràng, thế nên chủ động thăm khám sức khỏe định kỳ đóng vai trò vô cùng quan trong việc phát hiện và quản lý bệnh. Bên cạnh đó, học cách lắng nghe cơ thể cũng sẽ giúp người bệnh nhận biết sớm những dấu hiệu tim mạch bất thường liên quan đến tắc nghẽn động mạch vành.
Hẹp mạch vành 50% hình thành do những nguyên nhân nào?
Nguyên nhân chính khiến động mạch vành bị thu hẹp 50% là sự tích tụ chất béo, cholesterol, canxi và các chất khác trong và trên thành mạch vành - gọi là mảng xơ vữa. Những yếu tố khiến mảng xơ vữa hình thành, gây tắc nghẽn lòng mạch vành, bao gồm:
- Chế độ ăn uống thiếu khoa học.
- Lối sống ít vận động.
- Hút thuốc lá.
- Bệnh tiểu đường, rối loạn mỡ máu, kháng insulin hoặc huyết áp cao.
- Thừa cân/béo phì.
Ngoài ra, bệnh hẹp mạch vành nói chung và hẹp mạch vành 50% còn xảy ra bởi một số lý do sau:
- Di truyền
- Tuổi tác
- Căng thẳng quá mức
- Lạm dụng rượu bia
- Rối loạn giấc ngủ
- Bệnh tự miễn (viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ…)
- Hội chứng ngưng thở khi ngủ
Mạch vành hẹp 50% ảnh hưởng đến tim như thế nào?
Tình trạng lòng mạch vành bị thu hẹp 50% kích thước thuộc cấp độ nhẹ - trung bình, chưa cần áp dụng thủ thuật hoặc phẫu thuật. Nhưng, người bệnh cần lưu ý một điều quan trọng đó là mảng xơ vữa là khối chất không ổn định. Ngay cả những mảng xơ vữa nhỏ cũng có thể vỡ ra, làm tiền đề hình thành những cục máu đông, gây tắc nghẽn hoàn toàn động mạch vành, dẫn đến nhồi máu cơ tim.
Theo các nghiên cứu, hẹp động mạch vành không tắc nghẽn vẫn có liên quan đến nguy cơ gia tăng từ 28-44% các biến cố tim mạch nghiêm trọng là nhồi máu cơ tim hoặc tử vong. Điều này nói lên rằng, việc xem nhẹ hoặc chủ quan khi mạch vành bị hẹp 50% hoặc dưới 50% là vô cùng nguy hiểm. (2)
Xem thêm: Hẹp mạch vành 40% dễ gây ra vấn đề sức khỏe gì?
Phương pháp chẩn đoán chính xác mức hẹp mạch vành 50%
Để xác định chính xác vị trí và mức độ hẹp mạch vành 50%; đồng thời đánh giá sức khỏe tim mạch tổng thể cho người bị hẹp động mạch vành 50%, bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành chẩn đoán toàn diện, bao gồm các thủ tục sau:
1. Chẩn đoán lâm sàng
Trước tiên, người bệnh được đo huyết áp và nhịp tim. Tiếp đến, bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh và các triệu chứng bất thường. Nếu người bệnh có dấu hiệu đau ngực hoặc khó thở, bác sĩ cần tiến hành các xét nghiệm chuyên sâu để kiểm tra tình trạng mạch vành.
2. Chẩn đoán cận lâm sàng
Để có kết quả chẩn đoán chính xác và chi tiết về bệnh hẹp động mạch vành 50%, bác sĩ thường kết hợp nhiều phương thức xét nghiệm khác nhau, bao gồm:
- Chụp CT mạch vành: Hình ảnh CT giúp bác sĩ thấy rõ tình trạng các động mạch vành, từ đó xác định mức độ hẹp có phải là 50% hay không.
- Xét nghiệm máu: Cung cấp các chỉ số quan trọng như: đường huyết, mức cholesterol, triglycerides… để bác sĩ xác định đúng các yếu tố hình thành mảng xơ vữa và gia tăng bệnh lý tim mạch.
- Điện tâm đồ (ECG): Xét nghiệm này nhằm kiểm tra hoạt động điện của tim. Người bệnh sẽ có nhịp tim bất thường (rối loạn nhịp tim).
- Siêu âm tim: Sóng âm hiển thị lưu lượng máu chảy qua tim, chức năng co bóp của tim và tình trạng hoạt động các thành tim, gợi ý hẹp mạch vành hoặc các tổn thương khác ở tim.
- Nghiệm pháp gắng sức: Trong khi người bệnh đi bộ trên máy chạy bộ hoặc đạp xe tại chỗ, bác sĩ sẽ theo dõi các chỉ số như: nhịp tim, huyết áp, vận động cơ tim… Dựa trên các chỉ số này, bác sĩ có thể phát hiện các vấn đề bất thường về tim và đánh giá tổng thể về tình trạng bệnh.
- Thông tim chụp mạch vành: Qua một vết rạch nhỏ ở cánh tay hoặc bẹn, bác sĩ sẽ đưa ống thông vào động mạch và tiêm chất cản quang vào ống thông. Khi chất cản quang chảy đến các động mạch vành, bác sĩ có thể quan sát chi tiết tình trạng bên trong lòng mạch, giúp xác định chính xác vị trí và mức độ hẹp.
Phác đồ điều trị hẹp mạch vành mức 50%
Phác đồ điều trị hẹp mạch vành mức 50% bao gồm hai chỉ định chính là điều trị nội khoa và phẫu thuật (trường hợp cần thiết). Song song đó, bác sĩ sẽ hướng dẫn người bệnh xây dựng lối sống lành mạnh để tăng hiệu quả chữa trị.
1. Điều trị nội khoa
Các loại thuốc dùng để điều trị bệnh hẹp động mạch vành giúp kiểm soát các yếu tố nguy cơ, từ đó cải thiện triệu chứng và phòng ngừa biến chứng tim mạch do tắc nghẽn mạch vành.
- Thuốc giảm cholesterol (Statin, Niacin, Fibrate).
- Thuốc chống kết tập tiểu cầu (Aspirin).
- Thuốc hạ huyết áp.
- Thuốc giảm đau ngực.
- Thuốc làm giãn động mạch vành.
2. Can thiệp tim mạch (phẫu thuật hoặc thủ thuật)
Phần lớn trường hợp bị hẹp mạch vành 50% chưa cần can thiệp tim mạch. Tuy nhiên, nếu nhận thấy tình trạng người bệnh tiến triển xấu và thuốc không mang lại hiệu quả như mong muốn, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật hoặc thực hiện thủ thuật để mở rộng lòng mạch, cụ thể:
- Đặt Stent: Thủ thuật này giúp lòng mạch luôn được mở rộng, cải thiện lưu lượng máu đến cơ tim.
- Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG): Bác sĩ sẽ tạo một đường dẫn mới để đưa máu đến cơ tim trong trường hợp không thể đặt Stent vào vị trí động mạch vành bị tắc nghẽn. Phương pháp này đảm bảo lưu lượng máu đến cơ tim, duy trì chức năng và hoạt động tim mạch khỏe mạnh.
Để tối ưu và duy trì hiệu quả chữa trị, người bệnh cần có ý thức chăm sóc và bảo vệ sức khỏe thông qua lối sống khoa học với các điều kiện cơ bản như: Ngủ đủ giấc, ăn uống khoa học, giảm căng thẳng, tích cực vận động… Bác sĩ chuyên khoa sẽ đưa ra các hướng dẫn chi tiết về lối sống dành cho người bị hẹp mạch vành 50%. Người bệnh hãy thực hiện đúng hướng dẫn của bác sĩ để quá trình điều trị bệnh hẹp động mạch vành diễn ra thuận lợi và đạt kết quả tốt nhất.
Biện pháp ngăn ngừa hẹp mạch vành tăng qua mức 50%
Lòng mạch có thể bị thu hẹp qua mức 50% do mảng xơ vữa lớn dần theo thời gian. Vì vậy, tập trung kiểm soát tốt các yếu tố khiến mảng xơ vữa phát triển sẽ giữ cho các động mạch vành khỏe mạnh, hỗ trợ ngăn chặn hoặc làm chậm quá trình thu hẹp lòng mạch. Dưới đây là những điều người bệnh bị hẹp động mạch vành 50% cần chú ý:
- Không hút thuốc lá hoặc ngừng sử dụng thuốc lá.
- Hạn chế hoặc không uống rượu bia.
- Kiểm tra chỉ số huyết áp, cholesterol và bệnh tiểu đường thường xuyên.
- Duy trì hoạt động thể chất đều đặn.
- Giữ cân nặng ở mức hợp lý.
- Xây dựng chế độ ăn uống cân bằng dưỡng chất, trong đó tăng cường trái cây, rau củ và ngũ cốc nguyên hạt; đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ, đường và muối.
- Giảm thiểu căng thẳng trong công việc và cuộc sống.
- Ngủ từ 7-9 tiếng mỗi đêm.
Cùng với đó, người bệnh nên khám sức khỏe định kỳ, bởi các yếu tố nguy cơ chính gây bệnh hẹp động mạch vành, bao gồm: rối loạn mỡ máu, cholesterol cao, huyết áp cao và tiểu đường thường tiến triển âm thầm. Theo dõi chặt chẽ và điều trị kịp thời các vấn đề sức khỏe này có thể giúp hệ tim mạch khỏe mạnh hơn.
Người bệnh cũng có thể bổ sung dưỡng chất thiên nhiên đã được chứng minh về tác dụng điều hòa mỡ máu như tinh chất GDL-5. Theo các nghiên cứu khoa học, tinh chất chuyên biệt GDL-5 có tác dụng điều hòa men HMG-CoA reductase và thúc đẩy tế bào chuyển hóa cholesterol, từ đó giảm nồng độ cholesterol “xấu” (LDL-c) và tăng nồng độ cholesterol “tốt’ (HDL-c), giúp cân bằng các thành phần mỡ máu. Tránh được tình trạng rối loạn mỡ máu sẽ hỗ trợ ngăn ngừa mảng xơ vữa hình thành và phát triển, góp phần phòng ngừa hẹp động mạch vành tăng quá mức 50% và các biến chứng tim mạch nguy hiểm.
Thắc mắc thường gặp
1. Mạch vành hẹp 50% khi nào cần đặt stent?
Những trường hợp bị hẹp mạch vành 50% chưa cần can thiệp, tức chưa cần đặt stent hoặc phẫu thuật. Tuy nhiên, dựa trên kết quả kiểm tra sức khỏe tim mạch thực tế, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định đặt stent, nhất là khi người bệnh cảm thấy khó thở, mệt mỏi và thường xuyên bị đau thắt ngực.
2. Người bị hẹp động mạch vành 50% sống được bao lâu?
Ngoài bệnh tật, tuổi thọ của một người còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố tác động bên ngoài. Vậy nên, chúng ta không thể xác định người bị hẹp mạch vành mức độ 50% sống được bao lâu một cách chính xác bằng con số.
Dẫu vậy, bỏ qua các yếu tố tác động khác, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, người bệnh hẹp động mạch cấp độ nhẹ (từ 50% trở xuống) hoàn toàn có thể sống trên 70 tuổi, 80 tuổi, thậm chí 100 tuổi. Và để không chỉ sống lâu, mà còn sống khỏe, người bệnh hẹp động mạch vành 50% nên tuân thủ phác đồ điều trị y tế, kết hợp duy trì lối sống lành mạnh và thăm khám sức khỏe định kỳ.
Hẹp mạch vành 50% chưa phải vấn đề y tế cấp bách, nhưng người bệnh tuyệt đối không được chủ quan. Mức độ thu hẹp lòng mạch có thể tăng cao theo thời gian, thế nên việc chủ động chăm sóc sức khỏe và kiểm soát các yếu tố nguy cơ luôn phải được đặt lên hàng đầu.





