Nám và tàn nhang là những tình trạng da liễu phổ biến gây mất thẩm mỹ và khó điều trị. Nhiều cách trị nám tàn nhang lâu năm theo kinh nghiệm dân gian được cho là an toàn, hiệu quả, cùng ECO Pharma tìm hiểu.
Nám và tàn nhang hình thành do lượng hắc tố melanin dư thừa tích tụ dưới da. Khi da tiếp xúc với tia UV, melanocytes (tế bào sản xuất hắc sắc tố) sẽ tăng cường sản sinh sắc tố màu nâu đen giúp hấp thụ và phản xạ tia UV, hình thành nên các đốm, mảng sẫm màu. Tuy nhiên, nám và tàn nhang lại có những biểu hiện khác nhau:
Tàn nhang: Tàn nhang là hiện tượng rối loạn sắc tố ở lớp biểu bì (hay còn gọi là lớp thượng bì, lớp ngoài cùng) của da, xuất hiện dưới dạng những đốm nhỏ, phẳng, tròn màu nâu, đen hoặc vàng. Có hai loại đốm tàn nhang với tên khoa học là: ephelides và solar lentigines.
Nám da: Nám da là tình trạng rối loạn sắc tố gây ra các mảng hoặc đốm sẫm màu với mức độ đậm nhạt và kích thước khác nhau. Có 3 loại nám phổ biến bao gồm:
Để phân biệt sự khác nhau giữa nám và tàn nhang, bạn có thể dựa vào các yếu tố sau:
| Nám da | Tàn nhang | |
| Nguyên nhân |
|
|
| Đối tượng | Thường xuất hiện ở phụ nữ mang thai, tiền mãn kinh bị rối loạn nội tiết tố. | Có nguy cơ xuất hiện ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là người có làn da sáng màu. |
| Hình dạng | Dạng đốm đầu đinh hoặc mảng trải rộng trên da. | Những chấm nhỏ nằm riêng lẻ hoặc liên kết thành mảng nhưng không đều nhau. |
| Vị trí | Chủ yếu trên da mặt: gò má, má, mũi, vùng da dưới mắt, trán. | Xuất hiện trên mặt và cả những vùng da khác thường tiếp xúc với ánh nắng như cổ, cánh tay, ngực,… |
Nám, tàn nhang lâu năm rất khó chữa, đòi hỏi sự kiên trì. Kết quả điều trị tùy thuộc vào nguyên nhân, phương pháp chữa trị cũng như việc bạn có tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ da liễu hay không.
Đối với nám, tàn nhang do yếu tố bên ngoài như ánh nắng mặt trời, việc điều trị có thể đạt hiệu quả tốt hơn. Ngoài ra, tùy thuộc vào loại nám (sâu, nông hay hỗn hợp) hoặc tàn nhang (ephelides hay solar lentigines) cũng ảnh hưởng đến hiệu quả chữa trị. Đặc biệt ở những đối tượng nám, tàn nhang do di truyền thì sau khi đã xóa mờ vẫn có nguy cơ tái phát cao nếu không được chăm sóc đúng cách. Quá trình điều trị hiện nay nhằm làm mờ các vết nám và đốm tàn nhang, cải thiện tone da đều màu hơn.
Nhiều cách trị nám tàn nhang lâu năm được phụ nữ áp dụng, được cho là an toàn và có hiệu quả. Bạn có thể tìm hiểu xem các cách trị nám này được thực hiện như thế nào.
Theo y học cổ truyền, lá tía tô có vị cay, tính ấm, quy kinh phế, tỳ, phổ biến với tác dụng chữa cảm cúm, giảm ho đờm, sổ mũi, tăng cường chính khí, đặc biệt là làm đẹp da. Từ lâu đời, phụ nữ đã dùng lá tía tô để chăm sóc sức khỏe và làn da bằng cách ăn, uống, dùng xông hơi hoặc thoa ngoài da.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất từ lá tía tô có khả năng ức chế quá trình hình thành melanin gây nám da. Hơn nữa, hàm lượng vitamin A, C trong lá tía tô còn hỗ trợ làm sạch và thúc đẩy sản xuất collagen, cải thiện làn da săn chắc, đều màu hơn. (2)
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Xem thêm: Cách trị nám bằng lá tía tô
Theo y học cổ truyền, rau diếp cá có tính hàn, vị cay, tác dụng thanh nhiệt, tiêu độc, sát trùng, có thể dùng thải độc da, ngăn ngừa mụn trứng cá, cải thiện làn da sáng mịn. Rau diếp cá có thể dùng dưới nhiều hình thức: làm rau thơm cho món ăn, xay lấy nước ép, đắp mặt.
Nghiên cứu chỉ ra rằng, rau diếp cá chứa hàm lượng cao vitamin C giúp làm mờ thâm, dưỡng da sáng màu hơn. Ngoài ra, chiết xuất từ rau diếp cá bao gồm các thành phần: quercetin, methylnonylketon, myrcene, isoquercitrin,… là những chất có tác dụng chống viêm, ức chế sự phát triển của vi khuẩn trên bề mặt da, nhờ đó cải thiện nám, tàn nhang đáng kể.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Xem thêm: Hướng dẫn cách trị nám bằng rau diếp cá
Theo y học cổ truyền, trứng gà được gọi là kê đản, lòng đỏ trứng là đản hoàng – vị ngọt, tính bình, vào tâm, tỳ, phế thận. Bên cạnh tác dụng bổ huyết, tư âm, nhuận táo còn giúp dưỡng da trắng hồng, mịn màng. Phụ nữ thường dùng để nấu thành món ăn hoặc đắp mặt làm đẹp da.
Nghiên cứu chỉ ra rằng, lòng đỏ trứng gà giàu các dưỡng chất tốt cho làn da, đặc biệt là vitamin nhóm B (B2, B6), vitamin A, vitamin E, protein, lecithin. Các chất này giúp nuôi dưỡng và bảo vệ làn da trước những tác hại từ môi trường, ngăn ngừa sự hình thành các hắc sắc tố, đồng thời tăng cường độ ẩm và tính đàn hồi của da.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Xem thêm: Cách dùng lòng đỏ trứng gà trị nám
Theo y học cổ truyền, mật ong có vị ngọt, tính bình, vào kinh tâm, tỳ, vị, đại trường, nổi tiếng với tác dụng nhuận phế giảm ho, nhuận tràng thông tiện, thanh nhiệt giải độc và khắc phục các vấn đề ngoài da như viêm da.
Nghiên cứu cho thấy, vitamin C và các chất chống oxy hóa trong mật ong có tác dụng bảo vệ da trước tác động của tia UV, nhờ đó ngăn ngừa hình thành các melanin gây nám, tàn nhang. Không những thế, mật ong chứa các chất như axit alpha hydroxy, axit malic,… có đặc tính kháng khuẩn giúp loại bỏ tế bào chết, tái tạo làn da hồng hào, mịn màng hơn.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Xem thêm: Cách trị nám bằng mật ong
Trong y học cổ truyền, sữa ong chúa còn có tên gọi khác là phong nhũ, màu vàng mỡ gà, vị đắng và hơi chua, có tác dụng kích thích quá trình phát dục của cơ thể, bổ máu, tiêu viêm. Nó thường được dùng để bồi bổ sức khỏe và làm đẹp da.
Nghiên cứu chỉ ra, sữa ong chúa chứa hydroxy axit, axit amin, hợp chất phenolic. Đây là các hợp chất có tác dụng chống oxy hóa mạnh, tăng khả năng bảo vệ da trước các tác hại của môi trường, từ đó ngăn chặn quá trình tổng hợp melanin gây ra nám, tàn nhang.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Theo y học cổ truyền, chanh có tính bình, vị chua ngọt, vào vị. Nước chanh giúp bồi bổ cơ thể, thường dùng cho người bị cảm nắng, mất nước, mất sức, tăng huyết áp, ngoài ra cũng rất tốt cho da, kể cả khi uống lẫn bôi, giúp da thêm sạch thoáng, mịn màng.
Nguồn vitamin C dồi dào trong chanh có khả năng điều hòa hoạt động của enzyme tyrosinase, nhờ đó ức chế sự tổng hợp melanin gây nám, tàn nhang. Ngoài ra, chanh còn chứa thành phần axit citric giúp loại bỏ tế bào chết và kháng khuẩn hiệu quả.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Mướp đắng (khổ qua) là món ăn quen thuộc đối với người Việt Nam, nhưng ít ai biết rằng nó còn có khả năng làm đẹp da. Theo y học cổ truyền, mướp đắng có vị đắng, tính hàn, vào kinh can, tỳ, tâm, vị, có tác dụng thanh nhiệt giải độc, thanh can minh mục, giải thử chỉ khát. Mướp đắng dùng ngoài da giúp giảm tình trạng mụn độc sưng tấy, phòng ngừa rôm sảy.
Trong trái mướp đắng chứa nhiều dưỡng chất như vitamin A, vitamin C, canxi, magie, kali. Đặc biệt, vitamin C có tác dụng giảm các hắc sắc tố và thúc đẩy sản sinh collagen. Nhờ đó loại quả này có thể làm mờ nám tàn nhang, nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh, chống lại các tác nhân gây hại từ môi trường.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Theo y học cổ truyền, tỏi vị cay, tính ôn, vào tỳ, vị, phế, có tác dụng làm ấm tỳ vị, giải độc và sát trùng, hỗ trợ chữa các chứng đầy bụng, chậm tiêu, đau bụng do lạnh, tiêu chảy,… Ngoài ra, khi bôi ngoài da, tỏi còn giúp cải thiện các vấn đề như côn trùng cắn đốt, mụn nhọt.
Thành phần trong tỏi bao gồm vitamin nhóm B, selen, allicin và chất chống oxy hóa. Các chất này có khả năng chống viêm, bảo vệ da trước các tác hại của tia UV, ngăn ngừa quá trình hình thành nám, tàn nhang đồng thời duy trì sự trẻ trung cho làn da.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Theo y học cổ truyền, đu đủ có tính hàn, vị ngọt, tác dụng thanh nhiệt, bổ tỳ. Ăn đu đủ có nhiều lợi ích cho cơ thể như giải nhiệt, giải độc, thanh tâm nhuận phế. Đu đủ cũng có thể được sử dụng ngoài da giúp làm dịu da rất tốt.
Đu đủ chứa enzyme papain giúp kháng khuẩn và loại bỏ tế bào chết, mang đến làn da sạch, thoáng lỗ chân lông. Ngoài ra, đu đủ được cho là có tác dụng làm mờ nám, tàn nhang nhờ giàu vitamin A, B, C, đặc biệt là beta-carotene có tác dụng ức chế quá trình hình thành hắc sắc tố trên da.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Theo y học cổ truyền, nha đam (hay lô hội) có vị đắng, tính hàn, vào kinh can, tỳ, vị, đại trường. Tác dụng thông đại tiện, thanh nhiệt mát gan, đặc biệt khi thoa bên ngoài còn giúp làm lành vết thương ngoài da.
Một số chất trong nha đam (lô hội) có khả năng làm sáng da, nổi bật là aloin và aloesin. Những chất này giúp phá hủy các hắc sắc tố, đồng thời ngăn ngừa sự hình thành thêm melanin gây nám, tàn nhang trên da.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Xem thêm: Những cách trị nám bằng nha đam tại nhà
Theo y học cổ truyền, dừa vị ngọt, tính bình, tác dụng hỗ trợ cải thiện các chứng viêm nhiệt, háo khát, tiểu tiện ít và cả viêm da. Dầu dừa chiết xuất từ loại quả này được ứng dụng để trị các tổn thương ngoài da như nấm da, khô da, ngứa da.
Trong y học hiện đại, thành phần axit lauric và axit capic trong dầu dừa được biết đến như những loại kháng sinh tự nhiên hỗ trợ nuôi dưỡng, củng cố hàng rào bảo vệ da. Ngoài ra, dầu dừa cũng chứa vitamin E có khả năng cải thiện sắc tố da, thúc đẩy sản sinh collagen cho da căng bóng, trẻ trung hơn.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Theo y học cổ truyền, chuối vị ngọt, tính hàn, tác dụng tư âm, nhuận tràng, thanh nhiệt, giải độc. Đây là loại trái cây thích hợp bồi bổ, tốt cho sức khỏe toàn thân bao gồm cả làn da. Bạn có thể dùng để chế biến thành món ăn, thức uống hoặc dùng để đắp mặt.
Chuối được xem là phương pháp chăm sóc da an toàn, hiệu quả nhờ giàu vitamin A, B, C, E và nhiều khoáng chất thiết yếu. Các chất này giúp tăng cường sức đề kháng, duy trì độ đàn hồi cũng như bảo vệ da trước các tác động của tia UV, ức chế sản sinh melanin gây sạm nám.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Những cách trị nám và tàn nhang theo dân gian kể trên về mặt khoa học là không có tác dụng điều trị. Các loại mặt nạ tự làm tại nhà từ các nguyên liệu tự nhiên chỉ có thể làm sạch, cấp ẩm, hỗ trợ nuôi dưỡng da khỏe mạnh. nám, tàn nhang chỉ có thể điều trị hiệu quả bằng thuốc trị nám, kem trị nám và các công nghệ trị nám hiện đại.
Kem bôi chữa tàn nhang thường chứa hydroquinone và axit kojic, có tác dụng làm mờ tàn nhang nếu được dùng đều đặn trong nhiều tháng. Kem trị nám bao gồm các chất hydroquinone, axit azelaic, axit kojic, niacinamide, cysteamine, rucinol và axit tranexamic – những thành phần này hoạt động bằng cách ức chế quá trình sản xuất hắc sắc tố trên da. (3)
Việc sử dụng kem bôi trị nám, tàn nhang sẽ đạt hiệu quả tốt hơn khi kết hợp với các phương pháp bảo vệ da trước ánh nắng mặt trời, chẳng hạn như dùng kem chống nắng và che chắn da.
Người bị tàn nhang lâu năm có thể điều trị thông qua viên uống chứa các thành phần vitamin A, vitamin B5, vitamin C, vitamin E giúp chống oxy hóa, bảo vệ da trước tác động của tia UV. Ngoài ra, bạn có thể bổ sung tinh chất Sakura (hoa anh đào), Uva Ursi (lựu đỏ) – đây là những chiết xuất đã được khoa học chứng minh có khả năng ức chế hoạt động men tyrosinase, ngăn chặn hình thành melanin gây nám, tàn nhang trên da.
Đối với trường hợp bị nám nặng, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc uống chứa axit tranexamic giúp giảm sản xuất hắc sắc tố, cải thiện màu da sáng đẹp hơn.
Liệu pháp laser giúp làm mờ nám tàn nhang lâu năm bằng cách sử dụng tia laser có xung cực ngắn chiếu lên vùng da cần điều trị, nhằm phá hủy các melanin làm tối màu da sau đó đào thải ra ngoài. Đây là cách chữa nám, tàn nhang nhanh chóng, tuy nhiên có thể khiến da trở nên mỏng yếu. Hiệu quả điều trị và mức độ an toàn tùy thuộc vào kinh nghiệm của bác sĩ, trang thiết bị sử dụng và cách chăm sóc da sau điều trị của bạn.
Lột da mặt hóa học, hay còn gọi là peel da, sử dụng các hoá chất chuyên dụng để loại bỏ tế bào chết, kích thích quá trình thay da mới. Phương pháp này giúp tăng khả năng đào thải hắc sắc tố, đồng thời thúc đẩy sản xuất collagen cho làn da trở nên sáng mịn, đàn hồi và sạch nám, tàn nhang lâu năm.
Lăn kim được thực hiện bằng cách sử dụng một bánh lăn chứa những đầu kim siêu nhỏ, tạo ra những lỗ nhỏ ở lớp trên cùng của da, kích thích quá trình sản sinh collagen, giúp da săn chắc và đàn hồi hơn. Phương pháp này thường được áp dụng trên da mặt, nhưng bạn cũng có thể thực hiện ở các vùng da khác như cổ, lưng.
Công nghệ ánh sáng xung cường độ cao IPL (Intense Pulsed Light) điều trị tàn nhang và nám lâu năm thông qua việc sử dụng ánh sáng cường độ cao xâm nhập vào da, tiêu diệt các hắc sắc tố đồng thời kích thích sản xuất collagen và elastin. Công nghệ IPL giúp khôi phục làn da sạch nám, tàn nhang, đều màu và tươi tắn hơn.
Trong quá trình áp dụng những cách trị nám tàn nhang lâu năm, bạn cần lưu ý một số vấn đề sau:
Những giải pháp phòng ngừa nám, tàn nhang sau đây có thể hữu ích cho việc duy trì màu da sáng đẹp, săn chắc, mịn màng:
Trong quá trình áp dụng những cách trị nám tàn nhang lâu năm, phụ nữ cần lưu ý bảo vệ da khỏi tác hại của ánh nắng mặt trời, ưu tiên dùng kem chống nắng phổ rộng (màng lọc 290nm – 400nm) và chỉ số SPF từ 30 trở lên, đồng thời che chắn da bằng khăn choàng, mũ mỗi khi ra ngoài. Ngoài ra bạn có thể tăng cường vitamin A, E, C, nhóm B và chất xơ bằng cách uống nước ép từ rau củ, trái cây: nước ép cà chua, dưa leo, cà rốt, cam,… nhằm nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh từ bên trong.
