Chỉ số viêm gan B: Cách đọc kết quả, ý nghĩa và lưu ý

Các chỉ số viêm gan B nhận được từ kết quả xét nghiệm đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán và điều trị loại bệnh gan này. Các chỉ số viêm gan B gồm những loại nào, chúng cho biết điều gì, cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau đây.

Giải thích ý nghĩa chỉ số viêm gan B

Chỉ số viêm gan B từ các kết quả xét nghiệm sẽ cho biết liệu một người có bị nhiễm virus HBV hay không, hiện đang trong giai đoạn phơi nhiễm, cấp tính hay mãn tính; gan đã có viêm và tổn thương hay chưa; tải lượng virus như thế nào.

1. Nhóm chỉ số kháng nguyên và kháng thể viêm gan B

Trong giai đoạn nhiễm trùng cấp tính có thể mất đến 6 tháng cơ thể mới loại bỏ hoàn toàn được virus HBV khỏi máu. Vì vậy xét nghiệm máu sẽ cho biết liệu viêm gan B có tự khỏi hay đã chuyển sang giai đoạn mãn tính.

Kết quả xét nghiệm máu sẽ được thể hiện ở nhóm các chỉ số kháng nguyên và kháng thể viêm gan B thông qua các chỉ số sau: (1)

• Chỉ số HBsAg: Thể hiện kháng nguyên bề mặt viêm gan B. Chỉ số này cho biết có bị nhiễm HBV hay không.
• Chỉ số HBeAg: Thể hiện kháng nguyên e (kháng nguyên vỏ) của viêm gan B. Chỉ số này cho biết sự nhân lên của virus HBV và khả năng lây truyền như thế nào.
• Chỉ số anti-HBs (HBsAb): Thể hiện kháng thể bề mặt viêm gan B. Chỉ số anti-HBs cho biết khả năng phục hồi sau một đợt nhiễm trùng cấp tính mới như thế nào và đã có miễn dịch bảo vệ khỏi bị tái nhiễm HBV hay chưa.
• Chỉ số anti-HBc (HBcAb toàn phần): Thể hiện kháng nguyên lõi viêm gan B. Chỉ số này cho biết đã từng nhiễm HBV hay chưa.
• Chỉ số IgM anti-HBc: Thể hiện kháng thể lõi viêm gan B thuộc lớp IgM. Chỉ số này cho biết virus HBV đã gây viêm gan B cấp tính hay chưa.
• Chỉ số IgG anti-HBc (anti-HBc toàn phần): Thể hiện kháng thể lõi viêm gan B thuộc lớp IgG. Chỉ số này cho biết đã từng bị nhiễm HBV hay chưa.
• Chỉ số Anti-HBe: Đây là kháng thể chống lại kháng nguyên HBeAg. Nó có thể báo hiệu virus đang ngừng hay giảm nhân lên và lây lan nhiều hay ít. Điều này sẽ cho thấy bệnh đã đang ở giai đoạn phục hồi hoặc chuyển đổi huyết thanh hay chưa và nguy cơ lây nhiễm ra sao.

2. Nhóm chỉ số định lượng virus

Nhóm chỉ số định lượng viêm gan B đánh giá mức độ nhân lên của virus trong cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong quyết định điều trị và đánh giá hiệu quả thuốc kháng virus. Cụ thể:

• Chỉ số HBV-DNA: Thể hiện tải lượng virus HBV trong máu (đơn vị IU/mL) như thế nào. Nồng độ càng cao thì mức độ nhân lên của virus càng mạnh. HBV-DNA được dùng để xác định nhu cầu điều trị và theo dõi đáp ứng thuốc.
• Chỉ số qHBsAg: Đánh giá tình trạng hoạt động của virus và tiên lượng đáp ứng điều trị kháng virus. Giá trị cao cho thấy tải lượng kháng nguyên virus vẫn còn cao; ngược lại giá trị thấp có thể là tín hiệu của sự thuyên giảm bệnh.

3. Nhóm chỉ số chức năng gan

Các chỉ số sau đây phản ánh mức độ tổn thương gan do virus viêm gan B gây ra, đặc biệt trong giai đoạn mạn tính hoặc có biến chứng.

• Chỉ số ALT (GPT) và AST (GOT): ALT và AST là các enzym xúc tác các quá trình chuyển hóa trong tế bào gan. Khi tế bào gan bị tổn thương, các enzyme này sẽ phóng thích vào máu và làm tăng nồng độ trong kết quả xét nghiệm. Trong đó ALT chủ yếu nằm ở gan, nên khi tăng cao thường phản ánh trực tiếp tổn thương ở gan. AST có ở gan và còn xuất hiện ở tim và cơ nên được sử dụng kết hợp để đánh giá mức độ tổn thương gan một cách toàn diện hơn.
• Chỉ số GGT, ALP: Hai enzym này giúp đánh giá chức năng dẫn mật, phản ánh sự tắc nghẽn đường mật hoặc các bệnh lý gan mật kết hợp. Cụ thể, chỉ số GGT đặc biệt tăng cao trong viêm gan do rượu hoặc nhiễm độc gan. Chỉ số ALP giúp bác sĩ phân biệt các bệnh lý ở xương.
• Chỉ số Bilirubin: Bilirubin là sản phẩm phân hủy của hemoglobin từ hồng cầu. Gan chuyển hóa bilirubin để thải ra ngoài cơ thể. Xét nghiệm này đo lường tổng bilirubin, bilirubin gián tiếp (không liên hợp) và bilirubin trực tiếp (liên hợp) trong máu. Mức bilirubin cao có thể gây ra vàng da và chỉ ra các vấn đề về gan hoặc tắc nghẽn đường mật. Bác sĩ cần theo dõi bilirubin để đánh giá chức năng gan, đồng thời phát hiện các rối loạn liên quan.

Cách đọc kết quả chỉ số xét nghiệm viêm gan B

Xét nghiệm viêm gan B bao gồm nhiều chỉ số huyết thanh học giúp bác sĩ xác định tình trạng nhiễm virus, khả năng miễn dịch và giai đoạn bệnh. Sau đây là cách diễn giải các kết quả phổ biến:

• HBsAg: Kết quả dương tính cho thấy người bệnh đang nhiễm virus viêm gan B, có thể là cấp tính hoặc mạn tính.
• Anti-HBs: Dương tính cho thấy người bệnh đã hồi phục sau nhiễm virus viêm gan B hoặc đã được tiêm phòng thành công.
• Anti-HBc: Dương tính cho thấy người bệnh đã từng nhiễm virus HBV, bất kể hiện tại có còn nhiễm hay không.
• Anti-HBc IgM: Dương tính thường chỉ ra nhiễm virus HBV cấp tính hoặc bùng phát gần đây.
• HBeAg: Dương tính cho thấy virus đang nhân lên một cách mạnh mẽ và người bệnh có khả năng lây nhiễm cao.
• Anti-HBe (kháng thể kháng HBeAg): Dương tính cho thấy cơ thể đã kiểm soát được sự nhân lên của virus, mức độ lây nhiễm giảm.

Dưới đây là bảng giúp người bệnh hiểu và giải thích kết quả xét nghiệm tải lượng virus viêm gan B. Các chuyên gia y tế thường đo tải lượng virus viêm gan B bằng đơn vị quốc tế trên mililit (IU/mL). (2)

Lưu ý khi nào thì làm xét nghiệm chỉ số viêm gan B?

Bạn nên làm xét nghiệm các chỉ số viêm gan B trong các trường hợp sau: (3)

• Triệu chứng nghi ngờ: Cơ thể mệt mỏi, ăn không ngon miệng, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau hạ sườn phải, buồn nôn.
• Nguy cơ cao: Tiếp xúc gần (sống cùng nhà, quan hệ tình dục) với người bệnh, dùng chung bơm kim tiêm, hoặc mẹ bị nhiễm khi mang thai.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Người chưa tiêm phòng, người có tiền sử bệnh gan, hoặc cần kiểm tra hiệu quả vắc xin.
• Theo dõi điều trị: Người bị viêm gan B mạn tính cần xét nghiệm định kỳ 3 – 6 tháng/lần để theo dõi tải lượng virus và chức năng gan.

Tóm lại các chỉ số viêm gan B nhận được từ kết quả các xét nghiệm HBV cho biết tình trạng hoạt động của virus trong cơ thể, giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, hiệu quả. Những người có tiếp xúc với mầm bệnh và chưa từng tiêm vắc xin nên chủ động làm xét nghiệm HBV tại các bệnh viện uy tín để đảm bảo kết quả chính xác.