Trợ phí vận chuyển cho mọi đơn hàng·Chính hãng 100% từ Mỹ

Tuyến tiền liệt là gì? Vị trí, chức năng và các bệnh lý

Theo dõi ECO Pharma trên Google NewsChọn ECO Pharma làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm.

Tuyến tiền liệt (tiền liệt tuyến) có vai trò quan trọng trong hệ thống tiết niệu và sinh sản nam. Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết tuyến tiền liệt là gì, vị trí, cấu tạo và chức năng của tuyến tiền liệt ở bài viết sau.

tuyến tiền liệt là bộ phận nào

Tuyến tiền liệt là gì?

Tuyến tiền liệt (tiền liệt tuyến) là một tuyến sinh dục phụ chỉ có ở nam giới, nằm trong vùng chậu, ngay dưới bàng quang và bao quanh đoạn đầu niệu đạo. Cơ quan này có kích thước tương đương một quả óc chó, được cấu tạo từ mô tuyến và mô cơ. Chức năng chính của tuyến tiền liệt là sản xuất một phần dịch trong tinh dịch để nuôi dưỡng, bảo vệ và vận chuyển tinh trùng trong quá trình xuất tinh.

Mặc dù không phải là cơ quan sản xuất tinh trùng nhưng tuyến tiền liệt vẫn giữ vai trò quan trọng trong hoạt động sinh sản nam. Tinh trùng được tạo ra tại tinh hoàn, sau đó di chuyển qua ống dẫn tinh và hòa trộn với dịch tiết từ tuyến tiền liệt cùng các tuyến sinh dục phụ khác để tạo thành tinh dịch.

1. Vị trí của tuyến tiền liệt

Tuyến tiền liệt nằm ngay dưới bàng quang, phía trước trực tràng và bao quanh đoạn đầu của niệu đạo. Niệu đạo là ống dẫn nước tiểu từ bàng quang ra ngoài cơ thể, đồng thời là đường dẫn tinh dịch trong quá trình xuất tinh.

Do niệu đạo đi qua trung tâm tuyến tiền liệt nên những thay đổi về kích thước có thể ảnh hưởng đến chức năng tiểu tiện. Chẳng hạn khi tuyến tiền liệt phì đại, niệu đạo có thể bị chèn ép làm giảm lưu lượng nước tiểu và gây ra các triệu chứng như tiểu khó, tiểu ngắt quãng, dòng tiểu yếu hoặc cảm giác tiểu không hết.

Hai bên tuyến tiền liệt là các bó mạch thần kinh tham gia vào chức năng cương dương và kiểm soát tiểu tiện. Các cấu trúc này nằm gần tuyến tiền liệt nên có thể bị ảnh hưởng trong một số phẫu thuật điều trị bệnh lý tuyến tiền liệt.

mô hình tiền liệt tuyến
Tuyến tiền liệt nằm dưới bàng quang, phía trước trực tràng và bao quanh đoạn đầu của niệu đạo.

2. Kích thước và trọng lượng tiêu chuẩn của tuyến tiền liệt

Ở nam giới trưởng thành khỏe mạnh, tuyến tiền liệt thường có kích thước tương đương một quả óc chó và nặng khoảng 30 gram. Kích thước tuyến thay đổi theo độ tuổi, khi mới sinh nó rất nhỏ, sau đó phát triển nhanh trong giai đoạn dậy thì dưới tác động của hormone testosterone và dần đạt kích thước trưởng thành.

Sau đó, tuyến thường duy trì tương đối ổn định trong nhiều năm trước khi có xu hướng phát triển trở lại từ tuổi trung niên. Nếu sự gia tăng kích thước này gây chèn ép niệu đạo, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như tiểu khó, dòng tiểu yếu, tiểu nhiều lần, tiểu đêm hoặc cảm giác tiểu không hết.

Xem thêm: Kích thước tiền liệt tuyến bao nhiêu là bình thường? Khi nào cần điều trị?

Vai trò và chức năng của tuyến tiền liệt

Tuyến tiền liệt có vai trò quan trọng trong các hoạt động tiểu tiện và sinh sản.

1. Sản xuất tinh dịch (bảo vệ tinh trùng)

Tuyến tiền liệt tiết ra dịch màu trắng đục, lượng dịch này chiếm khoảng 30% thể tích tinh dịch. Phần còn lại của tinh dịch chủ yếu đến từ túi tinh và tinh trùng do tinh hoàn sản xuất. Dịch tuyến tiền liệt chứa các enzyme, kẽm và acid citric. Các thành phần này tham gia vào việc duy trì khả năng sống và khả năng di động của tinh trùng sau khi xuất tinh.

Dịch tuyến tiền liệt kết hợp với dịch từ túi tinh và các tuyến sinh dục khác tạo nên tinh dịch có tính kiềm nhẹ. Tính kiềm này giúp giảm ảnh hưởng của môi trường acid trong âm đạo và hỗ trợ khả năng tồn tại của tinh trùng. (2)

2. Hỗ trợ co bóp và xuất tinh

Tuyến tiền liệt hoạt động dưới sự điều hòa chặt chẽ của các hormone androgen, đặc biệt là testosterone. Androgen đóng vai trò then chốt trong sự phát triển và duy trì chức năng bình thường của tuyến tiền liệt.

Trong tế bào tuyến tiền liệt, testosterone trải qua quá trình chuyển hóa nhờ enzyme 5-alpha reductase, biến đổi thành dạng hoạt động mạnh mẽ hơn là dihydrotestosterone (DHT). DHT có ái lực cao hơn với thụ thể androgen so với testosterone, do đó nó có vai trò quan trọng trong việc điều hòa hoạt động của tuyến tiền liệt.

Hormone dihydrotestosterone (DHT) cần thiết cho sự phát triển và chức năng của tuyến tiền liệt. Nó còn đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của các đặc điểm giới tính thứ cấp ở nam giới, chẳng hạn như sự phát triển của lông mặt trong giai đoạn dậy thì.

Sự cân bằng nội tiết tố androgen, đặc biệt là testosterone và DHT, là yếu tố then chốt để duy trì sức khỏe tuyến tiền liệt và chức năng sinh sản nam giới.

3. Kiểm soát nước tiểu

Tuyến tiền liệt bao quanh đoạn đầu của niệu đạo nên tình trạng của tuyến có thể ảnh hưởng đến dòng nước tiểu. Khi tuyến ở trạng thái bình thường, nước tiểu lưu thông qua niệu đạo mà không bị cản trở đáng kể.

Khi tuyến tiền liệt viêm hoặc phì đại, mô tuyến có thể chèn ép niệu đạo, làm giảm lưu lượng nước tiểu. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như tiểu khó, dòng tiểu yếu, tiểu ngắt quãng hoặc tiểu nhiều lần.

Bệnh lý thường gặp về tuyến tiền liệt

Ngoài tiền liệt tuyến là gì người bệnh cần nắm rõ một số bệnh lý thường gặp về tuyến tiền liệt. Tuyến tiền liệt có thể bị ảnh hưởng bởi một số bệnh phổ biến, đặc biệt là khi nam giới lớn tuổi, bao gồm:

1. Viêm tuyến tiền liệt

Viêm tuyến tiền liệt là tình trạng phổ biến nhất ở nam giới dưới 50 tuổi. Tỷ lệ này ước tính chiếm khoảng 10% - 15% ở Mỹ.

Viêm tuyến tiền liệt cấp tính đặc trưng bởi tình trạng viêm tuyến tiền liệt đột ngột, thường do nhiễm khuẩn. Bệnh biểu hiện cấp tính và đáp ứng tốt với liệu pháp kháng sinh thích hợp. Viêm tuyến tiền liệt mạn tính hoặc hội chứng đau vùng chậu mạn tính được chẩn đoán khi tình trạng viêm kéo dài trên 3 tháng.

2. Phì đại tuyến tiền liệt

Phì đại tuyến tiền liệt hay còn gọi là tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt (BPH). Đây là bệnh lý tuyến tiền liệt thường gặp nhất ở nam giới trên 50 tuổi. Sự phì đại của tuyến tiền liệt gây chèn ép và làm hẹp niệu đạo, dẫn đến các rối loạn tiểu tiện. Tình trạng hẹp niệu đạo và giảm khả năng làm trống bàng quang kéo dài có thể gây suy yếu chức năng bàng quang.

Phì đại tuyến tiền liệt thường có triệu chứng là tiểu khó. Trong một số trường hợp hiếm gặp, nó có thể gây bí tiểu hoàn toàn, cần được can thiệp y tế khẩn cấp.

Xem thêm: U xơ tiền liệt tuyến là gì? Nguyên nhân và cách xử trí

3. Ung thư tuyến tiền liệt

Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những loại ung thư phổ biến ở nam giới. Tỷ lệ mắc bệnh khoảng 1/8 nam giới bất kỳ độ tuổi nào. Độ tuổi trung bình được chẩn đoán là 66.

Hiệp hội Ung thư Mỹ khuyến cáo nam giới nên thảo luận với bác sĩ về việc sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt dựa trên độ tuổi và các yếu tố nguy cơ cá nhân, đồng thời cần được thông tin đầy đủ về các nguy cơ tiềm ẩn của các phương pháp sàng lọc.

đau tiền liệt tuyến
Phì đại lành tính tuyến tiền liệt là tình trạng tuyến tiền liệt tăng kích thước và là một trong những bệnh lý thường gặp ở nam giới lớn tuổi.

4. Vôi hóa tuyến tiền liệt

Vôi hóa tuyến tiền liệt là tình trạng các cặn canxi nhỏ hình thành bên trong tuyến tiền liệt. Các cặn này còn được gọi là sỏi tuyến tiền liệt hoặc tổn thương tuyến tiền liệt vôi hóa, chúng có thể khác nhau về kích thước và số lượng. Mặc dù thường vô hại, nhưng đôi khi chúng có thể gây khó chịu hoặc các vấn đề về tiết niệu. Vôi hóa tuyến tiền liệt được chia thành hai loại chính: vôi hóa lành tính và vôi hóa loạn dưỡng.

5. Nang tuyến tiền liệt

Nang tuyến tiền liệt là một bệnh lý hiếm gặp của tuyến tiền liệt, với tỷ lệ mắc bệnh dao động từ 0,5% - 7,9%. Bệnh thường không bộc lộ triệu chứng, chỉ được phát hiện tình cờ khi thăm khám sức khỏe thông qua chẩn đoán hình ảnh như siêu âm bụng, chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI). (3)

6. Áp xe tuyến tiền liệt

Áp xe tuyến tiền liệt là một biến chứng nghiêm trọng nhưng hiếm gặp, phát triển từ quá trình nhiễm trùng cấp tính do vi khuẩn không được điều trị hoặc điều trị không hiệu quả.

Dấu hiệu nào về tuyến tiền liệt cần phải đến bệnh viện thăm khám?

Hãy đến gặp bác sĩ nếu có các dấu hiệu sau:

  • Đau ở dương vật, tinh hoàn hoặc tầng sinh môn.
  • Thường xuyên buồn tiểu.
  • Đau khi đi tiểu hoặc xuất tinh.
  • Dòng nước tiểu chảy chậm hoặc nhỏ giọt.
  • Khó khăn khi bắt đầu đi tiểu.
  • Thường xuyên phải thức dậy vào ban đêm để đi tiểu.
  • Rối loạn cương dương.
  • Có máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch.
  • Đau ở lưng dưới, hông hoặc ngực.

Cách chẩn đoán các bệnh lý ở tuyến tiền liệt

Chẩn đoán bệnh lý tuyến tiền liệt thường dựa trên sự kết hợp giữa khám lâm sàng, xét nghiệm và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các thăm dò chuyên sâu để xác định nguyên nhân và đánh giá mức độ tổn thương của tuyến tiền liệt.

  • Khám trực tràng bằng ngón tay: Giúp đánh giá kích thước, hình dạng, mật độ và phát hiện một số bất thường của tuyến tiền liệt.
  • Xét nghiệm kháng nguyên đặc hiệu: Đo nồng độ PSA trong máu để hỗ trợ phát hiện và theo dõi các bệnh lý tuyến tiền liệt.
  • Siêu âm tuyến tiền liệt và sinh thiết: Siêu âm và MRI giúp đánh giá cấu trúc, kích thước tuyến tiền liệt cũng như phát hiện các vùng bất thường.
khám tiền liệt tuyến bằng ngón tay
Khám trực tràng bằng ngón tay giúp đánh giá những dấu hiệu bất thường của tuyến tiền liệt.

Cách điều trị các vấn đề về tiền liệt tuyến

Phương pháp điều trị tuyến tiền liệt phụ thuộc vào tình trạng bệnh của bạn.

1. Điều trị bằng thuốc

Điều trị nội khoa bằng thuốc giúp kiểm soát các triệu chứng và làm chậm tiến triển của nhiều bệnh lý tuyến tiền liệt, đặc biệt là phì đại lành tính tuyến tiền liệt và viêm tuyến tiền liệt.

  • Thuốc ức chế alpha: Nhóm thuốc này tác động lên các thụ thể alpha adrenergic có mặt ở cơ trơn tuyến tiền liệt và cổ bàng quang.
  • Thuốc ức chế 5-alpha reductase: Nhóm thuốc này có tác dụng ức chế enzyme 5-alpha reductase, làm giảm chuyển đổi testosterone thành dihydrotestosterone.
  • Thuốc kháng sinh: Nhóm thuốc này có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn gây viêm nhiễm.

2. Can thiệp phẫu thuật

Can thiệp phẫu thuật được chỉ định khi các phương pháp điều trị nội khoa không mang lại hiệu quả hoặc khi có các biến chứng.

3. Các phương pháp hỗ trợ

Các bài tập cơ sàn chậu, quản lý căng thẳng và duy trì vận động đều đặn có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng và chất lượng cuộc sống.

thực hiện bài tập kegel chống đẩy
Thực hiện bài tập kegel chống đẩy giúp tăng cường sức mạnh các cơ, hỗ trợ chức năng tiểu tiện và kiểm soát bàng quang.

Các biện pháp phòng ngừa bệnh lý ở tuyến tiền liệt

  • Khám tầm soát tuyến tiền liệt: Nam giới từ 50 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ nên kiểm tra sức khỏe định kỳ.
  • Tăng cường hoạt động thể chất: Tập thể dục đều đặn giúp cải thiện lưu thông máu và duy trì cân nặng lành mạnh.
  • Không hút thuốc lá: Hút thuốc là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của nhiều bệnh lý liên quan đến tuyến tiền liệt.

Xem thêm: Đạp xe có ảnh hưởng đến tuyến tiền liệt không? Biến chứng có thể gặp.

không hút thuốc
Không hút thuốc giúp phòng ngừa các bệnh lý liên quan đến tuyến tiền liệt ở nam giới.

Các câu hỏi thường gặp

1. Có nên tầm soát tuyến tiền liệt thường xuyên không?

Tầm soát ung thư tuyến tiền liệt có thể cần thiết cho nam giới từ 50 tuổi và/hoặc có các yếu tố nguy cơ. Tầm soát giúp phát hiện bệnh sớm, tăng cơ hội điều trị thành công.

2. Cắt bỏ tuyến tiền liệt có sinh con được không?

Sau khi cắt toàn bộ tuyến tiền liệt, nam giới không thể có con theo cách thụ tinh tự nhiên vì không còn khả năng xuất tinh bình thường. Tuy nhiên, tinh hoàn vẫn tiếp tục sản xuất tinh trùng nên vẫn có thể có con thông qua các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Nguồn tham khảo