Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) gây viêm loét dạ dày, tá tràng đã được xác định là một yếu tố nguy cơ của ung thư tiêu hóa. Thuốc điều trị HP làm giảm tải lượng vi khuẩn và hoạt động của chúng trong đường ruột nhưng có thể gây ra một số tác dụng phụ, chẳng hạn như mất ngủ. Vì sao uống thuốc trị HP bị mất ngủ, cải thiện như thế nào? Hãy theo dõi bài viết sau của ECO Pharma.
Helicobacter pylori (H.pylori) là loại vi khuẩn Gram âm hình xoắn ốc, có khả năng xâm nhập vào lớp niêm mạc dạ dày, tá tràng, gây ra các bệnh như viêm dạ dày, loét dạ dày tá tràng, ung thư dạ dày, ung thư lympho MALT. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp H.pylori vào nhóm tác nhân gây ung thư nhóm I, có nguy cơ gây ung thư dạ dày cao. Nhiễm khuẩn H.pylori liên quan đến khoảng 5,5% các loại ung thư, 25% các bệnh ác tính do nhiễm trùng trên toàn cầu. (1)
Ngoài các bệnh lý về tiêu hóa, H.pylori còn có liên quan đến tim mạch, đột quỵ, Alzheimer, Parkinson, thiếu máu do thiếu sắt. Một số người nhiễm bệnh có thể tự khỏi mà không cần dùng kháng sinh.
Để điều trị H.pylori thường dùng các phương pháp phổ biến như:
Một số loại thuốc điều trị nhiễm khuẩn H.pylori có thể gây mất ngủ. Điều trị H.pylori thường kết hợp kháng sinh với thuốc ức chế bơm proton (PPI). Kháng sinh như amoxicillin, clarithromycin, metronidazole ít khi gây mất ngủ nhưng tác động tiêu cực lên hệ tiêu hóa, gián tiếp ảnh hưởng đến giấc ngủ. Trong khi đó, PPI như omeprazole, lansoprazole gây đau đầu, chóng mặt, rối loạn giấc ngủ.
Bên cạnh đó, căng thẳng từ việc điều trị nhiễm trùng, phản ứng viêm của cơ thể cũng làm tăng hormone cortisol, ảnh hưởng đến giấc ngủ. Chính nhiễm trùng H.pylori cũng gây viêm, góp phần làm gián đoạn giấc ngủ. (3)
Uống thuốc trị HP bị mất ngủ do tác động tiêu cực lên hệ thần kinh trung ương, bao gồm:
Clarithromycin là kháng sinh dùng để điều trị nhiễm H.pylori, các bệnh nhiễm trùng khác. Ngoài các tác dụng phụ thường gặp như buồn nôn, nôn, tiêu chảy, thuốc còn gây lo lắng, chóng mặt, hưng cảm và mất ngủ. Tuy hiếm gặp nhưng chứng hưng cảm do clarithromycin gây ra có thể tác động lên hệ thần kinh trung ương, tương tác với các chất dẫn truyền thần kinh, gây căng thẳng, khó ngủ. (4)
Loại thuốc kháng sinh thuộc nhóm penicillin này được dùng điều trị nhiều loại nhiễm trùng do vi khuẩn như viêm họng, viêm phế quản, viêm phổi, nhiễm trùng tai, đường tiết niệu, da. Mặc dù amoxicillin ít gây mất ngủ, nhưng ở người nhạy cảm với thuốc, tình trạng này vẫn thường xảy ra. Bên cạnh đó, việc thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột khi uống thuốc trị HP này cũng gián tiếp ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Metronidazol dùng để điều trị nhiễm trùng vi khuẩn, ký sinh trùng. Tác dụng phụ của thuốc bao gồm trầm cảm, khó ngủ và mất ngủ. Do khả năng vượt qua hàng rào máu não cao, metronidazol tác động lên hệ thần kinh trung ương, gây lú lẫn, kích thích, dẫn đến tình trạng khó ngủ.
Levofloxacin là kháng sinh thuộc nhóm fluoroquinolone dễ gây mất ngủ và các vấn đề thần kinh như hưng cảm, loạn thần cấp tính. Cơ chế hoạt động của thuốc liên quan đến việc ức chế axit γ-amino butyric (GABA) trong não, làm tăng kích thích hệ thần kinh trung ương, khiến người dùng khó ngủ. (5)
Thuốc ức chế bơm proton (PPI) như omeprazole, lansoprazole thường được kê đơn để điều trị trào ngược dạ dày, giảm tiết axit. Tuy nhiên, chúng lại ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, gây ra mất ngủ, buồn ngủ, thậm chí mộng du. Một số trường hợp uống thuốc trị HP bị mất ngủ còn gặp rối loạn hành vi giấc ngủ REM (REMBD), tình trạng gây ra các hành vi bất thường trong giai đoạn ngủ sâu. Mặc dù PPI hiệu quả trong điều trị bệnh về dạ dày, nhưng người dùng cần lưu ý các tác dụng phụ tiềm ẩn này, nhất là với người cao tuổi. (6)
Uống thuốc trị HP bị mất ngủ là tác dụng phụ khá phổ biến khiến nhiều người lo ngại, muốn ngừng thuốc. Tuy nhiên, không nên tự ý dừng thuốc, vì ngưng giữa chừng sẽ khiến vi khuẩn HP không bị tiêu diệt hoàn toàn, dẫn đến kháng thuốc, làm các đợt điều trị sau phức tạp hơn. Vi khuẩn HP không được kiểm soát sẽ gây biến chứng nguy hiểm như loét, thậm chí ung thư dạ dày.
Nếu gặp mất ngủ, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ để được điều chỉnh liều lượng, thời gian dùng thuốc hoặc thay thế bằng loại ít ảnh hưởng đến giấc ngủ hơn. Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ kê thuốc hỗ trợ giấc ngủ, nhưng người bệnh cần dùng theo chỉ dẫn để đảm bảo an toàn.
Ngoài uống thuốc trị HP bị mất ngủ, còn một số tác dụng phụ khi dùng thuốc, nhưng phần lớn là nhẹ, thoáng qua, không ảnh hưởng lớn đến quá trình điều trị. Theo Sổ đăng ký quản lý H.pylori châu Âu (Hp-EuReg), trong 22.492 người điều trị có khoảng 23% báo cáo gặp ít nhất một tác dụng phụ, phổ biến như: (7)
Phần lớn các tác dụng phụ này đều nhẹ (57%), kéo dài trung bình 7,3 ngày, có thể từ 1 – 45 ngày. Các loại thuốc gây tác dụng phụ cao gồm thuốc ức chế bơm proton, muối bismuth, metronidazole, tetracycline hoặc doxycycline, với tỷ lệ từ 33% – 37%
Để giảm thiểu tác dụng phụ uống thuốc trị HP bị mất ngủ, bạn có thể áp dụng các gợi ý sau:
Nhìn chung, việc uống thuốc trị HP bị mất ngủ là vấn đề phổ biến, có thể xảy ra do tác dụng phụ của thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương gây khó ngủ. Tuy nhiên, bạn không nên tự ý ngừng thuốc, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để có giải pháp phù hợp như điều chỉnh liều lượng, thay đổi thuốc. Đồng thời, kết hợp với việc áp dụng lối sống lành mạnh, các biện pháp thư giãn sẽ giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ hiệu quả.
