5 cách điều trị rung nhĩ (rung tâm nhĩ) và phòng ngừa bệnh phổ biến

Rung nhĩ phổ biến ở người lớn tuổi, với hơn 33 triệu người từ 55 tuổi trở lên mắc phải trên toàn cầu. Ước tính số người mắc chứng rung nhĩ sẽ tăng gấp 2 – 3 lần vào năm 2050 [1]. Để biết cách điều trị rung nhĩ, bạn hãy cùng theo dõi bài viết sau đây của ECO Pharma.

Tại sao cần điều trị rung nhĩ? 

Nhịp tim bình thường đập từ 60 – 100 lần mỗi phút, bắt đầu bằng xung điện từ nút xoang trong tâm nhĩ phải. Khi bị rung nhĩ, xung điện phát ra từ nhiều vị trí ở cả hai tâm nhĩ với tần suất rất nhanh, làm cho tâm nhĩ co bóp tống máu xuống tâm thất không hiệu quả. Lúc này, đổ đầy máu trong tâm thất sẽ giảm, trong khi đó, máu lại bị ứ đọng trong tâm nhĩ. [2]

Việc điều trị rung nhĩ rất cần thiết vì những lý do sau:

• Ngăn ngừa hình thành cục máu đông, ngăn ngừa đột quỵ: Rung nhĩ làm tăng nguy cơ đột quỵ gấp 5 lần, máu không được bơm hiệu quả, gây ứ đọng trong tâm nhĩ, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Chúng di chuyển lên não, tim, phổi hoặc các cơ quan khác, gây ra các biến chứng nguy hiểm. Đặc biệt khi cục máu đông di chuyển đến não gây tắc nghẽn mạch máu dẫn đến đột quỵ. Điều trị rung nhĩ giúp kiểm soát nhịp tim, ngăn ngừa hình thành cục máu đông, từ đó giảm nguy cơ đột quỵ.
• Hạn chế suy tim: Rung nhĩ làm tim suy yếu dần dẫn đến suy tim. Khi tim phải hoạt động liên tục, không hiệu quả, cơ tim sẽ yếu đi, không thể bơm đủ máu cho cơ thể. Điều trị rung nhĩ giúp kiểm soát nhịp tim, cải thiện chức năng tim.
• Cải thiện chất lượng cuộc sống: Rung nhĩ khiến người bệnh hồi hộp, tim đập nhanh, khó thở, mệt mỏi. Điều trị rung nhĩ giúp kiểm soát các triệu chứng này, cải thiện chất lượng cuộc sống, sinh hoạt bình thường.

Ngoài ra, khi điều trị rung nhĩ cơn còn giảm nguy cơ nhập viện, giảm chi phí y tế và tăng tuổi thọ.

Rung nhĩ có nguy hiểm không?

Tim thường co bóp và thư giãn theo nhịp đều đặn. Trong rung nhĩ, các buồng trên của tim (tâm nhĩ) phát xung nhanh và co bóp không hiệu quả, khiến máu không được bơm đủ ra khỏi tâm nhĩ và bị ứ đọng lại. Điều này dễ gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như đột quỵ, suy tim và hình thành cục máu đông.

Khoảng 15% – 20% người bị đột quỵ mắc chứng rung nhĩ. Thuốc chống đông máu thường được kê đơn để làm giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.

Nếu không điều trị, rung nhĩ làm nguy cơ tử vong do tim tăng gấp 2 lần và đột quỵ tăng 5 lần. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa nhận thức đây là tình trạng nghiêm trọng. [3]

Bệnh rung nhĩ có chữa được không?

Rung nhĩ có thể chữa trị dứt điểm thông qua các phương pháp kiểm soát nhịp tim bằng thuốc, sốc điện chuyển nhịp hoặc cắt đốt điện sinh lý; Hoặc các phương pháp giúp kiểm soát tần số tim và ngăn ngừa biến chứng. Tuy nhiên, ngay cả sau khi điều trị rung nhĩ dứt điểm bằng phương pháp chuyển nhịp thành công, bệnh vẫn có thể tái phát. Ví dụ, cắt đốt điện sinh lý điều trị rung nhĩ giúp loại bỏ rung nhĩ ở 60% – 70% người mắc, nhưng 20% – 40% trường hợp sẽ bị tái phát.

Để chữa bệnh rung nhĩ, bác sĩ sẽ chẩn đoán thông qua nhiều xét nghiệm như điện tâm đồ, máy theo dõi Holter, máy ghi sự kiện, máy ghi vòng lặp cấy ghép, siêu âm tim, nghiệm pháp gắng sức, chụp X-quang ngực. Sau đó, áp dụng các giải pháp điều trị như dùng thuốc, sốc điện chuyển nhịp, cắt đốt điện sinh lý tim, phẫu thuật, kết hợp thay đổi lối sống.

Cách điều trị bệnh rung nhĩ (rung tâm nhĩ) hiệu quả hiện nay

Kiểm soát nhịp trong rung nhĩ cần đánh giá nguy cơ đột quỵ của người bệnh. Đặc biệt là nhóm nguy cơ cao như trên 65 tuổi, huyết áp cao.

Có 2 chiến lược được sử dụng trong điều trị rung nhĩ đó là kiểm soát nhịp tim về lại nhịp xoang bình thường hoặc kiểm soát tần số tim và ngăn ngừa biến chứng, cụ thể:

1. Thuốc

Điều trị rung nhĩ thường dùng các loại thuốc nhằm kiểm soát tốc độ nhịp tim, phục hồi nhịp tim, ngăn ngừa cục máu đông, bao gồm:

• Thuốc chẹn beta giúp làm chậm nhịp tim.
• Thuốc chẹn kênh canxi kiểm soát nhịp tim nhưng không phù hợp cho người bị suy tim hoặc huyết áp thấp.
• Digoxin kiểm soát nhịp tim khi nghỉ nhưng không hiệu quả khi hoạt động, thường dùng kết hợp với thuốc chẹn canxi hoặc thuốc chẹn beta.
• Thuốc chống loạn nhịp tim giúp kiểm soát nhịp tim, nhưng thường có nhiều tác dụng phụ.
• Thuốc chống đông máu giúp ngăn ngừa hình thành cục máu đông và giảm nguy cơ đột quỵ, bao gồm warfarin (jantoven), apixaban (eliquis), dabigatran (pradaxa), edoxaban (savaysa) và rivaroxaban (xarelto). Nếu dùng warfarin, người bệnh cần xét nghiệm máu thường xuyên để theo dõi tác dụng của thuốc.

2. Liệu pháp chuyển nhịp tim 

Nếu các triệu chứng rung nhĩ gây khó chịu hoặc đây là đợt rung nhĩ đầu tiên, bác sĩ sẽ thiết lập lại nhịp tim bằng thủ thuật chuyển nhịp. Liệu pháp chuyển nhịp tim có thể được thực hiện theo hai cách sau:

• Chuyển nhịp bằng sốc điện: Dùng dụng cụ sốc điện để thiết lập lại nhịp tim.
• Chuyển nhịp bằng thuốc tiêm qua đường tĩnh mạch hoặc uống để thiết lập lại nhịp tim.

Chuyển nhịp tim thường được tiến hành tại bệnh viện theo lịch trình, nhưng cũng có thể áp dụng trong tình huống khẩn cấp. Nếu lên lịch trước, cần dùng thuốc chống đông máu như warfarin (Jantoven) trong vài tuần trước khi tiến hành thủ thuật để giảm nguy cơ đông máu và đột quỵ. Sau khi chuyển nhịp bằng điện, người bệnh cần dùng thuốc kiểm soát nhịp tim suốt đời để ngăn ngừa các cơn rung nhĩ trong tương lai. Dù đang dùng thuốc, rung nhĩ vẫn có thể tái phát.

3. Thủ thuật cắt đốt điện sinh lý tim hoặc phẫu thuật 

Nếu bệnh không thuyên giảm khi dùng thuốc hoặc các phương pháp điều trị rung nhĩ khác, có thể cần thực hiện thủ thuật tim như:

• Cắt đốt điện sinh lý tim: Phương pháp này dùng năng lượng nóng hoặc lạnh để tạo ra những vết sẹo nhỏ trong tim, làm gián đoạn những tín hiệu tim không đều và khôi phục nhịp tim bình thường. Bác sĩ sẽ đưa một ống thông qua động mạch đùi vào tim, đầu ống thông có các cảm biến truyền năng lượng lạnh hoặc nhiệt.
• Cắt bỏ nút nhĩ thất: Năng lượng nhiệt thường được truyền vào mô tim ở nút nhĩ thất để phá hủy kết nối tín hiệu điện tim. Sau điều trị rung nhĩ bằng cách này, người bệnh cần đặt máy tạo nhịp tim suốt đời.
• Phẫu thuật Maze: Bác sĩ sử dụng năng lượng nóng, lạnh hoặc dao mổ để tạo mô sẹo theo hình mê cung ở buồng trên của tim, làm gián đoạn các tín hiệu điện sai lệch. Chỉ được sử dụng điều trị cho người cần phẫu thuật tim khác như phẫu thuật bắc cầu động mạch vành hoặc sửa chữa van tim…

4. Máy tạo nhịp tim 

Máy tạo nhịp tim giúp kiểm soát nhịp trong rung nhĩ, phòng tránh việc tim đập quá chậm. Nếu người bệnh dùng thuốc để giảm nhịp tim, có thể cần dùng máy tạo nhịp tim dự phòng. Thiết bị này được cấy dưới da qua cuộc phẫu thuật nhỏ, chạy bằng pin và gửi những xung điện đến tim khi nhịp tim quá chậm.

5. Thay đổi lối sống 

Bên cạnh các cách điều trị rung nhĩ trên, người bệnh cần bảo vệ trái tim bằng cách thay đổi lối sống khoa học như:

• Dừng hút thuốc, uống rượu vì việc này làm ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc chống đông máu.
• Tập thể dục tốt cho tim và cơ thể, giúp duy trì cơ bắp khỏe mạnh, máu lưu thông và kiểm soát cân nặng. Người bị rung nhĩ điều trị cần tập thể dục để ít bị rối loạn nhịp tim hơn, hạn chế nguy cơ nhập viện, tăng chất lượng cuộc sống. Hãy thảo luận với bác sĩ để có kế hoạch tập luyện phù hợp, tránh tập luyện quá sức.
• Kiểm tra nhãn thuốc vì một số thuốc không kê đơn như thuốc cảm dễ làm tăng nhịp tim.
• Giảm căng thẳng bằng cách quản lý thời gian, nghe nhạc hoặc tập yoga, thiền. Căng thẳng làm tăng nhịp tim, ảnh hưởng xấu đến tình trạng rung nhĩ. Cảm xúc mạnh như giận dữ, sợ hãi, lo lắng cũng có tác động tương tự.
• Bổ sung thực phẩm lành mạnh như hoa quả, ngũ cốc nguyên hạt, sản phẩm từ sữa ít béo, thịt nạc, các loại hạt – đậu,…
• Tránh ăn rau lá xanh sẽ làm cản trở warfarin (thuốc chống đông máu), thực phẩm nhiều muối, chế biến sẵn nhiều đường, chất béo bão hòa hoặc chuyển hóa, bưởi và nước ép bưởi ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc tim mạch.

Tình trạng rung nhĩ được chỉ định điều trị

Rung nhĩ là dạng rối loạn nhịp tim phổ biến, gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như đột quỵ, suy tim và hình thành cục máu đông. Việc điều trị rung nhĩ được chỉ định cho:

• Người có triệu chứng như hồi hộp, tim đập nhanh, khó thở, mệt mỏi hoặc ngất xỉu.
• Người bệnh có nguy cơ đột quỵ cao như cao tuổi, huyết áp cao, suy tim, tiểu đường, có tiền sử đột quỵ hoặc TIA (chứng đột quỵ thoáng qua).
• Người bệnh có nguy cơ hình thành cục máu đông như có van tim nhân tạo.

Lưu ý gì để hỗ trợ quá trình điều trị rung nhĩ hiệu quả hơn?

Bên cạnh việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, người bệnh có thể thực hiện một số lưu ý sau để hỗ trợ quá trình điều trị rung nhĩ hiệu quả như:

• Theo dõi tình trạng sức khỏe: Kiểm tra huyết áp, nhịp tim tại nhà hoặc tại phòng khám. Đi khám bác sĩ định kỳ 3 – 6 tháng/lần để theo dõi tình trạng rung nhĩ, điều chỉnh phương pháp điều trị nếu cần. Báo ngay cho bác sĩ nếu có bất kỳ triệu chứng mới nào như hồi hộp, tim đập nhanh, khó thở, mệt mỏi hoặc ngất xỉu.
• Sử dụng thuốc đúng cách: Uống thuốc đúng giờ, đúng liều, đúng cách, không tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều lượng mà chưa được bác sĩ đồng ý . Thông báo cho bác sĩ về tất cả các loại thuốc đang sử dụng, bao gồm cả thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thảo dược và thực phẩm chức năng, để tránh tương tác thuốc.
• Tuân thủ biện pháp phòng ngừa đột quỵ: Nếu có nguy cơ đột quỵ cao, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc chống đông máu, hãy tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về việc dùng thuốc này.
• Đi khám ngay nếu có dấu hiệu đột quỵ: Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đột ngột tê liệt hoặc yếu ở một bên mặt, tay hoặc chân; khó nói hoặc nói lắp; mất thị lực ở một hoặc cả hai mắt; đau đầu dữ dội; đi lại khó khăn, người bệnh cần đi khám ngay lập tức.

Cách chăm sóc và phòng ngừa rung nhĩ 

Việc duy trì lối sống lành mạnh góp phần điều trị và phòng chống bện rung nhĩ, bạn có thể thực hiện các cách sau:

• Ăn uống lành mạnh: Bổ sung các loại thực phẩm tốt cho tim mạch như gạo lứt, diêm mạch, bơ, việt quất, mâm xôi, cá hồi, hạt óc chó, cà chua, hạnh nhân. Tránh ăn thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh, thực phẩm muối chua, đồ ngọt và đồ chiên rán. Ưu tiên chọn thịt nạc thay vì thịt mỡ, da đỏ, uống đủ 2 lít nước mỗi ngày.
• Bổ sung dưỡng chất từ thiên nhiên: Policosanol (GDL-5), Apple Cider Vinegar, Red Yeast Rice,… giúp giảm cholesterol xấu, tăng cholesterol tốt, điều hòa mỡ máu, hỗ trợ kiểm soát huyết áp, ngăn ngừa xơ vữa động mạch và hình thành cục máu đông.
• Tập thể dục thường xuyên, duy trì cân nặng ổn định: Hoạt động thể chất giúp kiểm soát bệnh tiểu đường, cholesterol cao và huyết áp cao – những yếu tố nguy cơ gây bệnh tim. Để kiểm soát nhịp trong rung nhĩ, hãy cố gắng dành 30 – 60 phút tập luyện thể thao mỗi ngày, hầu hết các ngày trong tuần với các bài tập như yoga, chạy bộ, bơi lội, đạp xe,… Nếu mới bắt đầu tập, hãy khởi động với các bài tập nhẹ nhàng, tăng dần thời gian và cường độ tập luyện về sau.
• Không hút thuốc: Hút thuốc làm hỏng tim và các mạch máu, tăng huyết áp, ảnh hưởng đến hoạt động điện của tim, dẫn đến rối loạn nhịp tim như rung nhĩ và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Do đó, để phòng ngừa và điều trị rung nhĩ, người bệnh cần bỏ hút thuốc hoàn toàn.
• Duy trì cân nặng khỏe mạnh: Thừa cân hoặc béo phì, tạo áp lực cho tim, tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nền (cao huyết áp, tiểu đường và cholesterol cao, thay đổi cấu trúc tim, kháng insulin, gây rối loạn nhịp tim,…) Theo dõi cân nặng thường xuyên, cân ít nhất một lần mỗi tuần, duy trì chỉ số khối cơ thể ở mức dưới 23, ăn ít calo và tập luyện thường xuyên.
• Kiểm soát huyết áp: Kiểm tra huyết áp ít nhất 2 năm một lần nếu bạn từ 18 tuổi trở lên. Nếu có các yếu tố nguy cơ mắc bệnh tim hoặc trên 40 tuổi, có thể cần kiểm tra thường xuyên hơn.
• Kiểm tra cholesterol: Thăm khám bác sĩ để biết tần suất cần xét nghiệm cholesterol, thay đổi lối sống, dùng thuốc để kiểm soát tình trạng cholesterol cao và phòng ngừa chữa bệnh rung nhĩ.
• Hạn chế uống rượu: Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, mức độ uống rượu vừa phải, tối đa một ly một ngày đối với phụ nữ, 2 ly ở nam giới. Hạn chế hoặc bỏ rượu bia hoàn toàn nếu có thể.
• Thực hành thói quen ngủ tốt: Người trưởng thành nên ngủ từ 7 – 9 giờ mỗi ngày, giúp giảm huyết áp, cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm stress.
• Giảm căng thẳng: Khi căng thẳng, cơ thể sẽ giải phóng hormone cortisol và adrenaline, làm tăng nhịp tim và huyết áp dẫn đến rung nhĩ. Tìm cách để thư giãn, giảm căng thẳng bằng cách tập thiền, yoga, hít thở sâu, trò chuyện với bạn bè hoặc dành thời gian cho sở thích cá nhân.
• Kiểm tra sức khỏe: Khám sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng để kiểm tra huyết áp, nhịp tim và phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ như tiểu đường, thừa cân,… từ đó có giải pháp khắc phục kịp thời. Bạn có thể đến Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh được đầu tư cơ sở vật chất khang trang, trang thiết bị hiện đại hàng đầu thế giới, đội ngũ chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực tim mạch Việt Nam.

Xem thêm: Bệnh rung nhĩ nên ăn gì, kiêng gì? Cách chọn chế độ ăn phù hợp

Các phương pháp điều trị rung nhĩ như thay đổi lối sống, sử dụng thuốc, thực hiện các thủ thuật y tế và phẫu thuật giúp kiểm soát bệnh hiệu quả. Đồng thời, phòng ngừa rung nhĩ bằng cách duy trì lối sống lành mạnh, kiểm tra sức khỏe định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch.