Lập kế hoạch chăm sóc bệnh nhân suy tim: 8 cách nên chọn lựa

Người bị suy tim gặp khó khăn trong các hoạt động thường ngày, rất cần sự hỗ trợ từ người thân và bạn bè. Được chăm sóc tốt giúp người bệnh sống vui, khỏe, có thể ngăn suy tim tiến triển. Những cách chăm sóc bệnh nhân suy tim trong bài viết của ECO Pharma sau đây có thể hữu ích.

Chăm sóc bệnh nhân suy tim có vai trò quan trọng thế nào?

Kế hoạch chăm sóc bệnh nhân suy tim đóng vai trò quan trọng trong việc giảm các triệu chứng suy tim, làm chậm quá trình tiến triển của bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống hằng ngày.

Việc kiểm soát bệnh suy tim đòi hỏi nhiều khó khăn và thách thức. Về mặt thể chất, người bệnh thường không thể tự mình xử lý mọi hoạt động như lúc khỏe mạnh, họ phải thay đổi chế độ ăn uống, thường xuyên dùng thuốc, chú ý hơn đến sức khỏe và kiểm soát căng thẳng. Điều này không hề dễ dàng vì họ buộc phải từ bỏ những thói quen vốn có.

Chính vì thế, người bị suy tim cần có sự đồng hành của người thân và bạn bè. Đối với người chăm sóc, cần có kế hoạch hỗ trợ đúng cách giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người bệnh, đồng thời đảm bảo thời gian và năng lượng cho chính bản thân mình.

Cách lập kế hoạch chăm sóc bệnh nhân suy tim hiệu quả

Để lập kế hoạch chăm sóc người bệnh suy tim hiệu quả, bạn nên chú ý đến các vấn đề dưới đây:

• Nắm rõ tình trạng sức khỏe, nhu cầu, mong muốn của người bệnh giúp xác định các phương pháp chăm sóc phù hợp nhất.
• Hỗ trợ người bệnh xây dựng và duy trì những thay đổi về thói quen sinh hoạt có lợi cho sức khỏe tim mạch.
• Thường xuyên theo dõi chỉ số nhịp tim, huyết áp, cân nặng, nồng độ cholesterol trong máu, đường huyết,… và những dấu hiệu bệnh lý khác để kịp thời phát hiện vấn đề bất thường.
• Nhắc nhở người bệnh tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc và tái khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ.
• Nắm rõ các triệu chứng nghiêm trọng để nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện chữa trị.
• Quan tâm và hỗ trợ sức khỏe tâm thần của người bệnh.

Xem thêm: 9 cách chẩn đoán suy tim phổ biến và tiêu chuẩn chẩn đoán hiệu quả

Hướng dẫn cách chăm sóc bệnh nhân suy tim an toàn và khoa học

Chăm sóc bệnh nhân suy tim không hề dễ dàng, cần có sự kiên nhẫn, nỗ lực từ người bệnh, bác sĩ và cả gia đình. Để giúp họ cải thiện chất lượng cuộc sống, bạn có thể tham khảo một số phương pháp sau:

1. Giáo dục sức khỏe cho bệnh nhân suy tim và người chăm sóc

Suy tim là tình trạng cơ tim không đủ khả năng bơm máu để đáp ứng nhu cầu về máu và oxy của cơ thể. Hầu hết các bệnh tim mạch đều có nguy cơ gây suy tim, chẳng hạn như bệnh động mạch vành, bệnh van tim, tăng huyết áp, bệnh cơ tim,… Tùy thuộc vào bệnh tim mạch mắc phải mà bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

Do đó người bệnh và cả người thân cần nắm kiến thức cơ bản về nguyên nhân gây suy tim để có cách chăm sóc phù hợp. Trong quá trình thảo luận với bác sĩ tim mạch, bạn nên chú ý lắng nghe, ghi chú thông tin quan trọng và hỏi lại những vấn đề chưa rõ. Việc này sẽ hỗ trợ bạn lập kế hoạch chăm sóc bệnh nhân suy tim hiệu quả.

2. Hỗ trợ bệnh nhân vận động nhẹ

Hoạt động thể chất thường xuyên rất hữu ích cho việc ngăn ngừa tình trạng suy tim trở nên nghiêm trọng hơn. Tập thể dục điều độ làm giảm mệt mỏi, tăng năng lượng và cải thiện sức khỏe tim mạch. Bạn có thể khuyến khích người bị suy tim vận động bằng cách:

• Thảo luận với bác sĩ tim mạch về kế hoạch hoạt động thể chất phù hợp.
• Tìm hiểu hoạt động mà người bệnh yêu thích để khuyên nhủ họ tham gia.
• Cùng đi bộ hoặc đạp xe với người bị suy tim.
• Hỗ trợ họ thực hiện các công việc thể chất, chẳng hạn như dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc cây cối,…

3. Biết cách quản lý thuốc suy tim

Bác sĩ sẽ chỉ định người bệnh sử dụng một số loại thuốc giúp kiểm soát các triệu chứng và ngăn ngừa bệnh tiến triển. Người thân trong gia đình cần lưu ý:

• Lưu trữ hồ sơ liên quan đến thuốc, chẳng hạn như đơn thuốc, lịch trình tái khám và điều chỉnh thuốc.
• Lập danh sách để theo dõi loại thuốc, liều lượng và lịch uống thuốc.
• Tìm hiểu về từng loại thuốc bằng cách đọc kỹ thông tin trên bao bì, hướng dẫn sử dụng.
• Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, hãy trao đổi với bác sĩ để được cung cấp thông tin cụ thể, kể cả những tác dụng phụ có thể gặp phải.
• Theo dõi, nhắc nhở người bệnh không được tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều lượng thuốc.

4. Biết cách theo dõi triệu chứng suy tim

Nắm rõ những triệu chứng suy tim sẽ giúp bạn kịp thời phát hiện nếu người bệnh có biểu hiệu bất thường:

• Khó thở.
• Cơ thể mệt mỏi.
• Phù nề chân.
• Choáng váng, chóng mặt, ngất xỉu.

Ngoài ra, bạn cũng có thể theo dõi triệu chứng thông qua các số liệu:

• Đo trọng lượng cơ thể bằng cân.
• Đo huyết áp.
• Đo nhịp tim.

5. Chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân suy tim theo từng tình huống

Chăm sóc giảm nhẹ nhằm mục đích cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Tùy vào từng tình huống cụ thể để bạn có cách hỗ trợ phù hợp:

Mệt mỏi và khó thở: Khả năng co bóp của tim bị suy giảm gây ứ máu trong phổi, làm tăng áp lực phổi, dẫn tới tình trạng khó thở. Lúc này, gia đình có thể hỗ trợ người bệnh bằng cách:

• Giúp người bệnh ngồi thẳng.
• Bật quạt hoặc mở cửa sổ giúp không khí trong phòng thông thoáng.
• Khuyên nhủ để người bệnh thư giãn, tránh hoảng sợ.
• Tiến hành cung cấp oxy hoặc cho người bệnh dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ. Kết hợp theo dõi chuyển động lồng ngực theo nhịp thở của họ.

Người bệnh tím tái do giảm độ bão hòa oxy máu: Trong trường hợp này, gia đình cần lưu ý:

• Giúp đỡ người bệnh nghỉ ngơi, tránh hoạt động.
• Sử dụng thuốc trợ tim, thuốc giãn mạch theo chỉ định của bác sĩ, kết hợp theo dõi nhịp tim, huyết áp và tác dụng phụ của thuốc (nếu có).

Hỗ trợ người bệnh kiểm soát căng thẳng: Uớc tính, cứ 5 người bị suy tim thì có 1 người trầm cảm. Để ngăn ngừa tình trạng này, cần có sự đồng hành, hỗ trợ về mặt tinh thần của gia đình và bạn bè. Bạn hãy tích cực trò chuyện với họ, giúp họ cảm thấy thư giãn, thoải mái hơn. Ngoài ra, gia đình cũng có thể liên hệ các chuyên gia tâm lý để kịp thời hướng dẫn người bệnh cách kiểm soát cảm xúc, suy nghĩ và hành vi tiêu cực. [1]

6. Cân bằng chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân suy tim

Chế độ dinh dưỡng khoa học có tác dụng thiết yếu trong việc kiểm soát suy tim. Dưới đây là một số thực phẩm nên bổ sung và cần tránh, nhằm cải thiện sức khỏe tim mạch tốt hơn:

• Thực phẩm nên ăn:
  • Trái cây và rau củ: táo, cam, chuối, dâu tây, cải bó xôi, cải xoăn, cà chua, ớt chuông đỏ, bông cải xanh,…
  • Ngũ cốc nguyên hạt: yến mạch, gạo lứt, hạt diêm mạch (quinoa), lúa mì nguyên hạt,…
  • Thực vật giàu protein: đậu lăng, hạt chia, hạt gai dầu, đậu hũ, đậu xanh,…
  • Thịt nạc giàu protein: ức gà, cá hồi, cá thu, cá ngừ, thịt heo,…
  • Dầu ăn có nguồn gốc thực vật: dầu oliu, dầu hạt cải, dầu hướng dương, dầu hạt lanh,…
• Thực phẩm cần tránh:
  • Thực phẩm siêu chế biến: mì ăn liền, xúc xích, snack khoai tây chiên, đồ uống có gas, nước trái cây đóng hộp,…
  • Thực phẩm nhiều muối: pizza, hamburger, thịt xông khói chế biến sẵn, xúc xích, đồ ăn đóng hộp,…
  • Thực phẩm nhiều đường: nước ngọt, bánh kẹo, mứt, siro,…
  • Thực phẩm chứa chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa: thịt nguội, thịt hộp, xúc xích, phô mai, kem, mỡ lợn, bơ động vật, bánh gato, bắp rang bơ,…
  • Đồ uống có cồn: rượu, bia.

7. Giúp bệnh nhân thay đổi những thói quen xấu

Một trong những cách chăm sóc bệnh nhân suy tim hiệu quả là khuyên nhủ họ thay đổi thói quen xấu:

• Bỏ thuốc lá: Chất nicotin từ thuốc lá làm tăng nhịp tim và huyết áp, ngoài ra còn có thành phần carbon monoxide đi vào máu, làm tim và não mất đi lượng oxy cần thiết. Hút thuốc lá cũng khiến cơ thể giảm lượng HDL-cholesterol (tốt).
• Nghỉ ngơi đầy đủ: Hỗ trợ người bị suy tim nghỉ ngơi nhiều hơn, nên để họ ngủ trưa tối đa 1 tiếng. Ngoài ra, tránh để họ sử dụng caffeine hoặc ăn quá no trước khi lên giường ban đêm. Gia đình cũng có thể dùng tinh dầu thơm hoặc cùng người bệnh thực hiện các hoạt động nhẹ nhàng như trò chuyện, nghe nhạc, đọc sách trước khi ngủ để dễ vào giấc hơn.
• Giảm lo âu, căng thẳng: Tình trạng căng thẳng sẽ khiến tim tăng cường hoạt động, làm các triệu chứng trầm trọng hơn. Bạn hãy hướng dẫn người bệnh một số mẹo thư giãn như sau:
  • Dành 15 – 20 phút/ngày để ngồi yên, hít thở sâu và nghĩ về một khung cảnh yên bình.
  • Tham gia lớp học yoga hoặc thiền. Lưu ý cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi thực hiện.
  • Những lúc tâm trạng tức giận, hãy đếm đến 10 trước khi phản hồi người nào đó.

8. Nhập viện khi bệnh nhân có triệu chứng bất thường

Trường hợp người bệnh gặp phải những triệu chứng bất thường dưới đây, hãy liên hệ ngay với bệnh viện để được cấp cứu kịp thời [2]:

• Bị khó thở (không liên quan đến việc vận động hằng ngày).
• Bị phù nề ở chân.
• Tăng cân đáng kể trong vài ngày qua.
• Sưng hoặc đau bụng.
• Ho khan.
• Cơ thể mệt mỏi, suy nhược mọi lúc.
• Ngất xỉu.
• Nhịp tim nhanh và không đều.
• Người bệnh cảm thấy đau ngực dữ dội.

Xem thêm: Suy tim cấp tính: Nguyên nhân, triệu chứng và chẩn đoán bệnh

Một số lưu ý khi chăm sóc bệnh nhân suy tim

Khi lập kế hoạch chăm sóc bệnh nhân suy tim, bạn cần lưu ý một số vấn đề nhằm giúp họ nhanh chóng cải thiện chất lượng cuộc sống:

• Hãy cho người bệnh biết rằng bạn luôn sẵn sàng giúp đỡ, nhưng không nên làm mọi thứ thay họ. Người bệnh vẫn có thể thực hiện một số hoạt động như vệ sinh cá nhân, tập thể dục nhẹ nhàng,…
• Duy trì sức khỏe và năng lượng cho chính bản thân mình: Việc chăm sóc người bệnh suy tim đòi hỏi nhiều thời gian và sự nỗ lực, do đó bạn cũng cần chú ý tình trạng sức khỏe, tinh thần của chính mình. Hãy yêu cầu những người có trách nhiệm cùng tham gia chăm sóc với bạn, tăng cường nghỉ ngơi, xây dựng chế độ ăn uống khoa học và ngủ đủ giấc mỗi ngày.
• Đưa người bệnh đến cơ sở y tế thăm khám định kỳ, nhờ đó bác sĩ có thể theo dõi tình trạng sức khỏe để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Khi nào việc chăm sóc bệnh nhân suy tim cần bác sĩ hỗ trợ?

Bất cứ khi nào gặp phải khó khăn trong quá trình chăm sóc, liên quan đến thuốc, chế độ dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt, sức khỏe thể chất và tâm thần,… của người bị suy tim, bạn đều có thể liên hệ bác sĩ để được hỗ trợ kịp thời.

>> Xem thêm: Người bị suy tim sống được bao lâu? Có cách kéo dài tuổi thọ không?

Đặc biệt, trường hợp người bệnh xuất hiện những dấu hiệu bất thường, người thân trong gia đình cần thông báo cho bác sĩ ngay nhằm tránh nguy cơ xảy ra biến chứng suy tim nguy hiểm. Để thực hiện điều này nhanh chóng, bạn hãy lưu sẵn số điện thoại của bác sĩ cũng như danh sách các loại thuốc đang sử dụng, nhờ đó các chuyên gia có thể nắm rõ tình hình và đưa ra phương án cải thiện sớm nhất có thể.

Chăm sóc bệnh nhân suy tim là một quá trình dài đòi hỏi sự nhẫn nại. Việc này tác động đáng kể đến cuộc sống của người bệnh và cả người hỗ trợ. Vì thế bạn nên tăng cường sự giao tiếp từ hai phía, lắng nghe cảm giác của họ, khuyến khích họ trở nên độc lập nhất có thể đồng thời chia sẻ những khó khăn mình đang gặp phải, giúp việc chăm sóc thuận lợi và hiệu quả hơn.