5 cách trị giời leo nhanh hết, an toàn, hiệu quả, ngừa tái phát

Khoảng một phần ba dân số thế giới sẽ mắc phải bệnh giời leo (zona) vào một thời điểm nào đó trong đời. Mặc dù các biến chứng của bệnh giời leo rất hiếm gặp nhưng thường gây đau đớn và khó chịu kéo dài. Trong bài viết này, các chuyên gia ECO Pharma sẽ gợi ý một số cách trị giời leo có thể hữu ích cho người bệnh.

Tổng quan về bệnh giời leo

Giời leo là một bệnh do nhiễm virus gây phát ban, nó còn được gọi là bệnh giời bò, zona thần kinh. Bệnh giời leo có thể xuất hiện ở bất cứ nơi nào trên cơ thể nhưng thường hiện diện bên trái hoặc bên phải thân mình dưới dạng mụn nước.

Bệnh giời leo do virus varicella-zoster (cùng loại virus với bệnh thủy đậu) gây ra. Khi bị nhiễm lần đầu, virus này sẽ gây bệnh thủy đậu, sau đó nó sẽ tồn tại trong cơ thể và có thể hoạt động trở lại dưới dạng giời leo.

Bệnh giời leo thường không gây nguy hiểm tính mạng nhưng cảm giác đau đớn kéo dài khiến người bệnh khó chịu, giảm chất lượng sống. Vì vậy, các chuyên gia sức khỏe khuyến cáo mọi người nên chủ động tiêm vắc xin để giảm nguy cơ mắc bệnh giời leo. Nếu đã mắc bệnh, bạn nên điều trị sớm để rút ngắn thời gian nhiễm trùng và giảm các biến chứng do bệnh giời leo, đặc biệt là biến chứng đau dây thần kinh sau khi nhiễm virus varicella-zoster. Bên dưới sẽ có cách trị giời leo hiệu quả, hãy theo dõi nhé. (1)

Triệu chứng và cách chẩn đoán bệnh giời leo

Bất cứ ai bị thủy đậu cũng có nguy cơ khởi phát bệnh giời leo sau đó. Do đó, trước khi tiến hành điều trị giời leo, người bệnh cần được thăm khám các triệu chứng để có thể chẩn đoán đúng bệnh.

1. Triệu chứng bệnh giời leo

Những người mắc bệnh giời leo thường bị phát ban ở một hoặc vài vùng da lân cận. Phát ban có thể xuất hiện ở bất cứ nơi nào trên da nhưng thường ở một bên cơ thể. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng trước khi phát ban xuất hiện như đau đầu, chứng sợ ánh sáng (nhạy cảm với ánh sáng), khó chịu…

Phát ban do giời leo thường gây đau, ngứa và phát triển thành từng đám mụn nước. Các mụn nước mới tiếp tục hình thành trong vòng 3 đến 5 ngày, sau đó dần dần khô, đóng vảy và thường lành sau 2 đến 4 tuần. Màu da có thể bị thay đổi vĩnh viễn và sẹo có thể xảy ra.

2. Chẩn đoán bệnh giời leo

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh giời leo thường đủ đặc biệt để các bác sĩ đưa ra chẩn đoán lâm sàng chính xác khi phát ban xuất hiện. Tuy nhiên, chẩn đoán lâm sàng bệnh giời leo có thể không chính xác nếu không có phát ban và đôi khi bị nhầm lẫn với bệnh chốc lở, viêm da tiếp xúc, viêm nang lông, bệnh ghẻ, côn trùng cắn, nổi mề đay, nhiễm nấm candida.

Bệnh giời leo có thể khó chẩn đoán khi mắc ở trẻ em và người trẻ vì biểu hiện lâm sàng có thể nhẹ hơn. Ngoài ra, những người có hệ thống miễn dịch suy yếu nhiều khả năng có biểu hiện nghiêm trọng hơn (phát ban nặng hơn hoặc toàn thân).

Xét nghiệm PCR

PCR là xét nghiệm hữu ích nhất để xác định các trường hợp mắc bệnh giời leo.

Các xét nghiệm khác

• Kháng thể huỳnh quang trực tiếp (DFA) và phết tế bào Tzanck có thời gian thực hiện ngắn nhưng không được khuyến khích vì độ nhạy hạn chế. DFA về cơ bản kém nhạy hơn PCR và Tzanck không đặc hiệu với VZV.
• Các phương pháp huyết thanh học được sử dụng hạn chế để xác định herpes zoster trong phòng thí nghiệm và chỉ nên sử dụng khi không có mẫu bệnh phẩm thích hợp để xét nghiệm PCR.

Trong trường hợp khó phân biệt giữa thủy đậu và bệnh giời leo lan tỏa ở những người có hệ thống miễn dịch bị tổn thương, bác sĩ sẽ đánh giá thêm bệnh sử của người bệnh.

Hướng dẫn cách trị giời leo đúng và hiệu quả

Cách trị giời bò cần sự kết hợp giữa thuốc kháng virus, thuốc giảm đau và các biện pháp chăm sóc bên ngoài.

1. Cách chữa trị giời leo bằng thuốc kháng virus

Thuốc kháng virus giúp ngăn chặn virus nhân lên, hỗ trợ phát ban lành nhanh hơn đồng thời giảm mức độ nghiêm trọng và thời gian đau.

Nên bắt đầu điều trị bằng thuốc kháng virus càng sớm càng tốt vì hiệu quả nhất là bắt đầu trong vòng 72 giờ sau khi phát ban xuất hiện. Sau thời gian này, thuốc kháng virus vẫn có thể hữu ích nếu mụn nước mới xuất hiện.

Ba loại thuốc kháng virus được sử dụng để điều trị bệnh zona là acyclovir, famciclovir, valacyclovir, trong đó valacyclovir được sử dụng phổ biến nhất. Mặc dù acyclovir là phương pháp điều trị ít tốn kém nhất nhưng phải được dùng thường xuyên hơn các loại thuốc khác (5 lần mỗi ngày thay vì 3 lần mỗi ngày). Điều trị bằng thuốc kháng virus thường kéo dài trong một tuần. Đây chắc chắn là cách trị giời leo hiệu quả, nhưng bạn phải thông qua ý kiến của bác sĩ để biết được chính xác có được sử dụng hay không. (2)

2. Thuốc giảm đau và kháng viêm cho bệnh giời leo

Thuốc giảm đau: Thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen, naproxen, hoặc acetaminophen có thể giúp giảm đau nhẹ. Nếu cơn đau nghiêm trọng hơn và làm gián đoạn giấc ngủ, bác sĩ có thể kê đơn thuốc mạnh hơn.

Thuốc kháng sinh: Nếu phát ban bị vỡ và nhiễm trùng, người bệnh có thể cần điều trị bằng thuốc kháng sinh.

3. Chăm sóc vết thương

Để giảm ngứa và khó chịu trong quá trình trị bệnh giời leo, bạn có thể thử:

• Chườm mát lên vùng da bị giời leo.
• Giữ làn da của bạn sạch sẽ. Vứt bỏ hoặc giặt quần áo, ga giường bằng nước nóng sau khi tiếp xúc với vết loét trên da.
• Đừng để băng hoặc miếng dán dính vào vết phát ban.
• Khi vết loét trên da vẫn còn hở và rỉ nước, hãy tránh tiếp xúc với những người chưa từng mắc bệnh thủy đậu, đặc biệt là phụ nữ mang thai.
• Có thể bôi kem dưỡng da calamine để làm dịu vết ngứa do bệnh zona gây ra.
• Chỉ sử dụng các loại kháng sinh dạng kem bôi khi có chỉ định của bác sĩ.

4. Kích thích xung điện dây thần kinh

Kích thích xung điện dây thần kinh thường được dùng để điều trị một số loại đau thần kinh khác nhau, trong đó có đau do giời leo. Các điện cực được đặt trên da dọc theo dây thần kinh ngoại biên bị ảnh hưởng. Trước khi áp dụng kỹ thuật này, các bác sĩ sẽ thực hiện một bài kiểm tra bằng cách sử dụng dây điện cực để biết người bệnh sẽ phản ứng như thế nào.

Sau khi các điện cực được đặt trên vùng da dọc theo dây thần kinh ngoại biên, một dòng điện yếu sẽ được truyền đến đầu điện cực. Bằng cách kích thích con đường cảm giác không gây đau, các chuyên gia tin rằng tín hiệu điện này đến não có thể đánh lừa não tắt tín hiệu đau, mang lại cảm giác nhẹ nhõm cho người bệnh.

Cách chữa giời leo tại nhà bằng phương pháp dân gian

Bên cạnh các cách trị bệnh giời leo tại nhà như thay đổi lối sống, vệ sinh vết phát ban và dinh dưỡng đủ, người bệnh cũng có thể cải thiện các triệu chứng bằng phương pháp dân gian. Đây là một số cách điều trị giời leo phổ biến theo truyền thống ở một số nước trên thế giới, tuy nhiên người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thực hiện.

Dùng kem dưỡng chứa tinh chất hạt phỉ

Cây phỉ thường được dùng để giảm viêm và ngứa ở da. Bạn có thể thử dùng kem cây phỉ để bôi lên vết phồng rộp và phát ban để giảm đau đớn. Hoặc có thể thử dùng bông gòn thấm nước cây phỉ đắp lên vết phồng rộp để giảm đau.

Thoa một ít mật ong

Mật ong là một phương thuốc chống viêm, kháng khuẩn và kháng virus có thể được dùng tại chỗ trên các vết phồng rộp, phát ban và các vùng da gặp vấn đề khác.

Theo một nghiên cứu năm 2012 được công bố trên Tạp chí Y sinh học Translational, mật ong Manuka và cỏ ba lá có thể cho thấy khả năng kháng virus và có thể được sử dụng như một phương pháp điều trị tự nhiên cho bệnh giời leo. Bạn có thể bôi một ít mật ong lên vết phồng rộp để giảm triệu chứng. (3)

Các loại thuốc không nên dùng khi bị giời leo

Các loại thuốc ngăn chặn khả năng miễn dịch qua trung gian tế bào T (vốn có khả năng nhận biết và loại bỏ các kháng nguyên lạ trong cơ thể) làm tăng nguy cơ tiến triển bệnh giời leo được gọi là thuốc ức chế miễn dịch.

Chúng bao gồm:

Thuốc dùng để điều trị các bệnh viêm khớp

• Thuốc chống thấp khớp (DMARD) như methotrexate, hydroxychloroquine và sulfasalazine.
• Nhóm thuốc chứa corticosteroid như prednisone, methylprednisolone và triamcinolone.
• Thuốc ức chế yếu tố hoại tử khối u (TNF) như adalimumab và Infliximab.
• Thuốc ức chế Janus kinase (JAK), bao gồm tofacitinib và upad axitinib.

Thuốc dùng cho việc điều trị ung thư và ghép tạng

• Hóa chất trong hóa trị
• Thuốc chống thải ghép

Khi nào nên đến gặp bác sĩ để điều trị giời leo?

Người bệnh cần đến các cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời và có được cách trị giời leo ngay khi có các dấu hiệu bất thường như:

• Đau hoặc sốt nặng hơn.
• Đau đầu dữ dội, cứng cổ, giảm thính lực hoặc thay đổi khả năng suy nghĩ.
• Các mụn nước có dấu hiệu nhiễm trùng do vi khuẩn, chẳng hạn như đau ngày càng nhiều, tấy đỏ hoặc chảy nước màu vàng đục từ chỗ phồng rộp.
• Các mụn nước ở gần mắt hoặc đau mắt, khó chịu khi nhìn vào ánh sáng.
• Khó khăn khi đi lại.
• Khó thở hoặc ho dữ dội.
• Sốt cao hơn 38,6° C.
• Ớn lạnh, buồn nôn, nôn mửa hoặc đau cơ.

Cách phòng ngừa bệnh giời leo tái phát

Mặc dù không thể thay đổi một số yếu tố nguy cơ, chẳng hạn tình trạng bệnh lý mạn tính, tuổi tác nhưng bệnh giời leo vẫn có một số cách phòng ngừa giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng liên quan.

• Tiêm vắc xin: Tiêm chủng là chiến lược hiệu quả nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh giời leo. Vắc xin thường được khuyến nghị tiêm cho bất kỳ đối tượng nào từ 50 tuổi trở lên, bất kể tình trạng sức khỏe hoặc cho bất kỳ ai trên 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch.
• Không tiếp xúc gần với người bệnh: Người chưa từng mắc bệnh thủy đậu có thể bị thủy đậu khi tiếp xúc gần với người mắc bệnh giời leo vì các mụn nước có chứa virus thủy đậu.
• Người bệnh zona nên đảm bảo không để các mụn nước tiếp xúc với những người chưa từng mắc bệnh thủy đậu hoặc chưa tiêm phòng thủy đậu cho đến khi các mụn nước khô hoàn toàn. Khi các mụn nước đã đóng vảy, chúng sẽ không còn lây nhiễm nữa.

Xem thêm: Vắc xin Zona thần kinh hiện nay có mấy loại? Những ai nên tiêm vắc xin giời leo, những ai không?

Chế độ sinh hoạt và ăn uống để hỗ trợ điều trị bệnh giời leo

Duy trì lối sống lành mạnh gồm chế độ dinh dưỡng đầy đủ, uống đủ lượng nước cần thiết mỗi ngày, ngủ đủ giấc, tập thể dục và kiểm soát căng thẳng… sẽ góp phần mang lại lợi ích cho hệ thống miễn dịch. Bởi vì bệnh giời leo có liên quan đến sự suy yếu của hệ thống miễn dịch.

Vì vậy, để bệnh giời leo nhanh thuyên giảm, bạn nên thiết lập một chế độ ăn uống bổ dưỡng:

• Thịt nạc, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và các loại đậu.
• Thực phẩm có màu cam tự nhiên, ví dụ cà rốt, khoai lang, mơ và bí ngô.
• Thực phẩm có màu đỏ tự nhiên, ví dụ anh đào, bưởi, ớt đỏ và dưa hấu.
• Thực phẩm có màu xanh tự nhiên, ví dụ: bông cải xanh, cải Brussels, rau cải bó xôi, cải xoăn và các loại rau lá xanh đậm khác.
• Thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất, ví dụ trái cây tươi họ cam quýt và những loại giàu vitamin C, rau củ.
• Thực phẩm giàu vitamin B, ví dụ men dinh dưỡng, rau lá xanh, thịt bò ăn cỏ, hạt, ngũ cốc tăng cường, gan, trứng và thịt gia cầm.
• Thực phẩm lên men, ví dụ kim chi, dưa cải bắp.
• Thực phẩm có axit béo thiết yếu lành mạnh như bơ, ô liu và dầu ô liu, cá hồi đánh bắt tự nhiên và các nguồn cá tốt cho sức khỏe khác cũng như thực phẩm bổ sung dầu cá.

Ngược lại, một nghiên cứu cho thấy ăn quá nhiều một số loại thực phẩm dưới đây sẽ làm cho tình trạng viêm trở nên trầm trọng hơn và làm giảm phản ứng của hệ miễn dịch đối với nhiễm trùng. (4)

Các loại thực phẩm có thể cản trở việc chữa lành bệnh giời leo cần tránh:

• Đường (và thực phẩm có hàm lượng đường cao)
• Xi-rô có hàm lượng fructose cao
• Thực phẩm chế biến/đóng gói
• Chất béo chuyển hóa
• Chất béo bão hòa
• Thức ăn mặn

Nếu không muốn cắt bỏ những thực phẩm này, việc ăn ít chúng hơn bình thường vẫn có thể giúp ích cho hệ thống miễn dịch.

Ngoài ra, tránh căng thẳng và cải thiện giấc ngủ là một trong những phương pháp điều trị tự nhiên quan trọng nhất đối với bệnh giời leo. Bạn hãy cố gắng ngủ từ 7 – 9 giờ mỗi đêm. Nếu cảm thấy mệt mỏi và không khỏe bạn nên ngủ và nghỉ ngơi nhiều hơn. Thực hành các bài tập hít thở, yoga để giảm căng thẳng, thư giãn cơ thể và xoa dịu tâm trí.

Lưu ý khi điều trị bệnh giời leo

Để tăng hiệu quả của các cách trị giời leo, bạn cần lưu ý một số điều quan trọng sau đây:

• Nếu nghi ngờ mình mắc bệnh giời leo, bạn nên gặp bác sĩ ngay lập tức để được chẩn đoán chính xác và bắt đầu điều trị sớm.
• Thuốc chống virus như acyclovir, valacyclovir hoặc famciclovir thường được kê đơn để giảm triệu chứng và tăng nhanh quá trình lành bệnh khi được sử dụng đúng liều lượng.
• Nên dùng thuốc giảm đau như paracetamol hoặc ibuprofen để giảm đau và hạ sốt tại nhà
• Thoa kem chứa calamine để giảm ngứa và kích thích.
• Giữ cho vùng da bị giời leo sạch sẽ và khô ráo.
• Tránh cọ xát hoặc gãi vùng bị nhiễm trùng để tránh làm tổn thương da và tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.
• Dùng bông hoặc gạc làm sạch vùng da bị ảnh hưởng nhẹ nhàng khi cần thiết.
• Nghỉ ngơi đủ, uống đủ nước và duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh để hỗ trợ quá trình phục hồi.
• Việc tiêm phòng vắc xin zona có thể giảm nguy cơ mắc bệnh và làm giảm tính nghiêm trọng của bệnh.
• Uống đủ liều thuốc và hoàn thành toàn bộ chu kỳ điều trị được kê đơn bởi bác sĩ.
• Việc tuân thủ lời khuyên của bác sĩ là rất quan trọng để đảm bảo rằng việc điều trị hiệu quả và nguy cơ tái phát bệnh thấp.

Một số cách trị giời leo vừa đề cập trên có thể giúp làm dịu cơn đau liên quan đến căn bệnh này. Mặc dù có các phương pháp điều trị bệnh giời leo tại nhà nhưng bạn vẫn cần gặp bác sĩ để được chẩn đoán chính xác, chỉ định dùng thuốc phù hợp.