Vì sao phụ nữ hay hồi hộp ở tiền mãn kinh?

Hồi hộp ở tiền mãn kinh gây cảm giác tim đập nhanh, bồn chồn, bất an thường xuất hiện bất chợt và kéo dài. Đây là dấu hiệu thường gặp trong giai đoạn tiền mãn kinh nhưng dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề tim mạch hoặc rối loạn lo âu. Bài viết sau của ECO Pharma sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, cơ chế và cách nhận diện tình trạng này để chủ động chăm sóc sức khỏe.

Mối liên hệ giữa chứng hồi hộp và thời kỳ tiền mãn kinh

Hồi hộp, đánh trống ngực là triệu chứng phổ biến ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh, biểu hiện dưới dạng tim đập nhanh, mạnh, hụt nhịp hoặc kèm theo bồn chồn, lo âu. Các nghiên cứu cho thấy tình trạng này không xuất hiện ngẫu nhiên mà chịu ảnh hưởng bởi nhiều thay đổi sinh lý – nội tiết cũng như yếu tố lối sống trong giai đoạn chuyển tiếp sang mãn kinh.

Phụ nữ ít vận động, chất lượng giấc ngủ kém hoặc có triệu chứng vận mạch nặng thường trải qua cơn hồi hộp nghiêm trọng hơn. Lối sống ít vận động, căng thẳng kéo dài dễ làm rối loạn nhịp sinh học khiến hệ thần kinh nhạy cảm hơn với các thay đổi tim mạch. Bốc hỏa có thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim; trong khi gián đoạn giấc ngủ lại khiến cơ thể giảm khả năng thích nghi và phụ nữ sẽ cảm nhận nhịp tim rõ rệt hơn. Chất lượng sống giảm trong thời kỳ này cũng làm các cơn hồi hộp xuất hiện thường xuyên, kéo dài. (1)

Tương tự nhiều triệu chứng khác của tiền mãn kinh như khô âm đạo hoặc “não cá vàng”, hồi hộp được cho là liên quan trực tiếp đến sự suy giảm estrogen. Khi estrogen giảm vùng dưới đồi là trung tâm điều hòa thân nhiệt sẽ trở nên nhạy cảm hơn với những thay đổi nhỏ về nhiệt độ cơ thể. Vì vậy chỉ cần dao động nhẹ khu vực này cũng có thể kích hoạt cơn bốc hỏa để “làm mát”. Cơn bốc hỏa này ngoài gây nóng bừng, đổ mồ hôi còn khiến tim đập nhanh dẫn đến cảm giác hồi hộp. Điều này lý giải vì sao tới 80% phụ nữ tiền mãn kinh bị bốc hỏa và cũng thường xuyên gặp hồi hộp trong cùng giai đoạn.

Một số nghiên cứu cho thấy khi phụ nữ chuyển qua thời kỳ tiền mãn kinh sang hậu mãn kinh, estrogen thấp kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Estrogen là hormone có vai trò bảo vệ mạch máu theo các cơ chế giãn mạch và cải thiện lưu lượng máu; điều chỉnh cholesterol, hạn chế tích tụ mỡ trong động mạch; chống viêm và chống oxy hóa, bảo vệ lớp nội mạc mạch máu; hỗ trợ ổn định huyết áp. Tuy nhiên điều này không đồng nghĩa với việc mọi phụ nữ hồi hộp trong tiền mãn kinh đều có nguy cơ mắc bệnh tim. Nguy cơ thực sự còn phụ thuộc vào di truyền, chủng tộc, lối sống, bệnh nền cùng nhiều yếu tố khác.

Phần lớn những trường hợp hồi hộp ở tiền mãn kinh là lành tính, liên quan đến thay đổi hormone hoặc rối loạn vận mạch. Tuy nhiên nếu cơn hồi hộp kéo dài gây căng thẳng khiến bạn lo lắng về sức khỏe tim mạch, hãy trao đổi thêm với bác sĩ để được hỗ trợ.

Vì sao phụ nữ hay hồi hộp ở tiền mãn kinh?

Nghiên cứu cho thấy có khoảng 42% phụ nữ tiền mãn kinh và hơn 54% phụ nữ sau mãn kinh từng có triệu chứng hồi hộp. Dưới đây là các cơ chế quan trọng lý giải vì sao phụ nữ hay hồi hộp ở tiền mãn kinh:

• Sụt giảm estrogen và progesterone: Khi nồng độ estrogen và progesterone giảm sẽ gây mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh. Estrogen thấp làm giảm serotonin – chất tham gia ổn định tâm trạng; progesterone thấp làm giảm hoạt tính GABA – hệ thống an thần tự nhiên. Thiếu hụt cả hai “hàng rào” bảo vệ này khiến lo âu tăng cao, phụ nữ dễ rơi vào các cơn hồi hộp bất chợt.
• Rối loạn giấc ngủ: Đổ mồ hôi đêm, mất ngủ, ngủ chập chờn khiến hệ thần kinh không được phục hồi đầy đủ. Giấc ngủ kém làm giảm khả năng điều hòa cảm xúc, tăng nhạy cảm với stress và các cơn hồi hộp xuất hiện dày đặc hơn. (2)
• Triệu chứng thực thể giống rối loạn lo âu: Bốc hỏa, tim đập nhanh, vã mồ hôi, choáng váng hoặc có cảm giác lâng lâng rất dễ bị não bộ hiểu lầm là dấu hiệu nguy hiểm. Khi các tín hiệu này lặp đi lặp lại, người bệnh sẽ trở nên cảnh giác quá mức, tạo nên vòng xoắn bệnh lý hồi hộp – lo âu – hồi hộp.
• Nồng độ cortisol tăng cao: Cortisol là hormone liên quan đến phản ứng stress. Một số nghiên cứu cho thấy hormone này có thể tăng trong giai đoạn tiền mãn kinh. Khi cortisol cao nhất là vào buổi sáng, cơ thể sẽ dễ rơi vào trạng thái lo âu, bồn chồn, khó tập trung và xuất hiện cảm giác hồi hộp ngay từ lúc mới thức dậy.
• Áp lực tâm lý – xã hội ở tuổi trung niên: Tiền mãn kinh thường diễn ra đúng lúc phụ nữ phải gánh vác nhiều nhiệm vụ quan trọng cùng lúc như chăm sóc con cái, áp lực công việc, hỗ trợ gia đình hai bên hoặc đối mặt những thay đổi nghề nghiệp. Khi stress kéo dài kết hợp với sự biến động hormone, cơ thể sẽ trở nên nhạy cảm làm các cơn hồi hộp ở tiền mãn kinh dễ xuất hiện và khó kiểm soát hơn. (3)
• Thiếu vi chất (magie, vitamin D, nhóm B): Magie và vitamin nhóm B góp phần ổn định dẫn truyền thần kinh, kiểm soát nhịp tim; vitamin D hỗ trợ điều hòa miễn dịch, tâm trạng. Thiếu các vi chất này làm hệ thần kinh nhạy cảm hơn với stress từ đó tăng nguy cơ xuất hiện cơn hồi hộp.
• Caffeine và các chất kích thích: Trong giai đoạn tiền mãn kinh nhiều phụ nữ cảm thấy mệt mỏi, thiếu năng lượng và có xu hướng tiêu thụ nhiều sản phẩm chứa caffeine như cà phê, nước tăng lực, trà đặc. Tuy nhiên caffeine, nicotine và thậm chí một số thuốc cảm lạnh có thể kích thích hệ thần kinh giao cảm khiến tim đập nhanh, mạnh hơn.
• Cường giáp (tuyến giáp hoạt động quá mức): Tim đập nhanh đôi khi là dấu hiệu của cường giáp, tình trạng tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone. Khi hormone tuyến giáp tăng cao, tốc độ chuyển hóa toàn cơ thể tăng theo sẽ khiến nhịp tim nhanh, hồi hộp và khó chịu vùng ngực.
• Bệnh lý tim mạch tiềm ẩn: Mặc dù đa số trường hợp hồi hộp trong tiền mãn kinh liên quan đến nội tiết và tâm lý nhưng các bệnh lý như rối loạn nhịp tim, tăng huyết áp, bệnh mạch vành vẫn cần được lưu ý. Phụ nữ trên 45 tuổi nên đi khám khi triệu chứng kéo dài, kèm đau thắt ngực, khó thở để loại trừ nguyên nhân tim mạch nguy hiểm.

Triệu chứng hồi hộp thường gặp

Hồi hộp ở tiền mãn kinh có thể biểu hiện thoáng qua hoặc dữ dội và thường đi kèm rối loạn cảm xúc, giấc ngủ. Phụ nữ thường có những biểu hiện sau:

• Triệu chứng thể chất: Có cảm giác tim đập nhanh, mạnh hoặc bất thường; đổ mồ hôi nhiều; run tay; buồn nôn, khó chịu vùng thượng vị. Một số người còn xuất hiện cảm giác căng tức ngực, khó ngủ, thức giấc giữa đêm kèm theo hồi hộp nặng.
• Triệu chứng cảm xúc: Tăng lo âu, căng thẳng, nhạy cảm hơn với các kích thích; dễ buồn bã hoặc nóng nảy dù trước đây không có tiền sử rối loạn cảm xúc.
• Triệu chứng nhận thức: Giảm khả năng tập trung, hay quên, cảm giác đầu óc mơ hồ hoặc phản xạ chậm, thường xuất hiện đồng thời với rối loạn giấc ngủ.

Khi nào hồi hộp là nguy hiểm?

Phụ nữ cần đi khám ngay khi có các dấu hiệu như tim đập nhanh kèm chóng mặt, ngất xỉu, đau thắt ngực, khó thở hoặc khi nhịp tim bất thường kéo dài và cản trở sinh hoạt hằng ngày. Đây có thể là biểu hiện của bệnh tim mạch, rối loạn sức khỏe nghiêm trọng cần được đánh giá cẩn thận.

Những người có tiền sử bệnh tim, huyết áp cao hoặc bệnh mãn tính nên thông báo với bác sĩ nếu triệu chứng hồi hộp ở tiền mãn kinh mới xuất hiện, nặng dần hoặc lặp lại thường xuyên. Can thiệp sớm giúp loại trừ nguyên nhân bệnh lý tiềm ẩn và xây dựng kế hoạch kiểm soát phù hợp.

Chẩn đoán hồi hộp ở phụ nữ tiền mãn kinh

Để chẩn đoán hồi hộp ở tiền mãn kinh cần thực hiện các bước sau:

Khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng

• Hỏi triệu chứng chi tiết: Thời điểm xuất hiện hồi hộp, tần suất, thời gian kéo dài, mức độ khó chịu và yếu tố kích phát như căng thẳng, caffeine, rượu bia, thiếu ngủ hoặc bốc hỏa.
• Liên quan đến tiền mãn kinh: Xác định hồi hộp có đi kèm rối loạn kinh nguyệt, nóng bừng, đổ mồ hôi đêm, thay đổi cảm xúc hoặc mất ngủ hay không.
• Tiền sử y khoa: Ghi nhận bệnh tim mạch, rối loạn tuyến giáp, huyết áp, tiểu đường, rối loạn lo âu – trầm cảm và các thuốc đang dùng.
• Thăm khám thực thể: Đo huyết áp, nhịp tim, nghe tim – phổi và đánh giá dấu hiệu bất thường của hệ thần kinh – hô hấp.

Điện tâm đồ (ECG)

• ECG thường quy: Ghi lại hoạt động điện tim giúp phát hiện các rối loạn nhịp tim như nhịp nhanh, rung nhĩ, ngoại tâm thu.
• Holter ECG 24-48 giờ: Theo dõi liên tục khi cơn hồi hộp xuất hiện thất thường hoặc khó bắt gặp qua thăm khám trực tiếp.

Siêu âm tim (Echocardiogram)

Siêu âm tim cho phép đánh giá cấu trúc và chức năng tim, phát hiện các bất thường như dày cơ tim, bệnh van tim, giãn buồng tim hoặc tổn thương có thể làm dao động nhịp tim.

Xét nghiệm máu

• Hormone tuyến giáp (TSH, T3, T4): Nhằm loại trừ cường giáp gây tim đập nhanh.
• Công thức máu: Giúp phát hiện thiếu máu, tình trạng buộc tim phải hoạt động mạnh hơn để bù đắp lượng oxy bị thiếu hụt.
• Điện giải (natri, kali, canxi): Đánh giá cân bằng ion cần thiết cho hoạt động nhịp tim.
• Đường huyết – mỡ máu: Xác định nguy cơ tim mạch tiềm ẩn.
• Cortisol (khi cần): Thực hiện khi bác sĩ nghi ngờ stress mãn tính kích phát hồi hộp.

Cách giảm hồi hộp trong giai đoạn tiền mãn kinh/mãn kinh

Để kiểm soát các cơn hồi hộp ở tiền mãn kinh, phụ nữ có thể áp dụng biện pháp làm dịu cơ thể, ổn định nhịp tim và giảm lo âu.

1. Các kỹ thuật giúp ổn định nhịp tim tạm thời

• Thở sâu – thư giãn: Bạn ngồi thoải mái, hít sâu bằng mũi, giữ hơi vài giây rồi thở chậm bằng miệng, lặp lại 5 – 10 lần. Kỹ thuật này kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm giúp giảm lo âu và đưa nhịp tim trở về trạng thái ổn định.
• Kỹ thuật Valsalva: Hãy bịt mũi, ngậm miệng và cố gắng thở mạnh ra như khi rặn trong 10 – 15 giây. Phương pháp này có thể cắt cơn nhịp nhanh trong một số trường hợp nhưng nên thực hiện thận trọng và có hướng dẫn chuyên môn, đặc biệt ở người mắc bệnh tim mạch.
• Làm mát cơ thể: Uống nước lạnh, rửa mặt bằng nước mát hoặc ho mạnh có thể kích thích dây thần kinh phế vị từ đó làm giảm nhịp tim và cảm giác hồi hộp.

2. Điều chỉnh lối sống và dinh dưỡng

Điều chỉnh lối sống và dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các cơn hồi hộp. Phụ nữ nên tăng cường thực phẩm giàu phytoestrogen như đậu nành, hạt lanh, lựu để hỗ trợ cân bằng nội tiết tố estrogen. Bên cạnh đó bổ sung các dưỡng chất thiết yếu như canxi, vitamin D và nhóm B, sắt, chất xơ sẽ giúp duy trì sức khỏe tim mạch, hệ thần kinh. Việc uống đủ nước và giảm lượng muối, đường cũng giúp giảm tải cho tim, hạn chế tim đập nhanh sau ăn hoặc sau vận động. Đồng thời cần tránh các chất kích thích như cà phê, trà đặc, socola, rượu bia, thuốc lá, nước tăng lực vì chúng có thể làm tăng nhịp tim và dễ khởi phát cơn hồi hộp.

3. Quản lý stress và tăng cường vận động

Thiền, yoga, thở thư giãn giúp ổn định hệ thần kinh, giảm lo âu, tránh kích thích cơn hồi hộp. Đồng thời tập luyện đều đặn với các bộ môn như đi bộ, bơi lội, đạp xe tối thiểu 30 phút mỗi ngày để tăng sức bền tim mạch và cải thiện khả năng điều hòa nhịp tim.

4. Cải thiện chất lượng giấc ngủ

Giấc ngủ kém là yếu tố làm tăng tần suất hồi hộp ở tiền mãn kinh vì vậy bạn cần tránh dùng caffeine, rượu bia và nicotine vào buổi tối; kết hợp giữ phòng ngủ thoáng mát nhằm hạn chế bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm; duy trì giờ ngủ cố định để ổn định nhịp sinh học, giảm stress về đêm.

5. Sử dụng thuốc và liệu pháp hỗ trợ

Trong trường hợp triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt:

• Liệu pháp hormone thay thế (HRT) được áp dụng khi cơn hồi hộp có liên quan rõ ràng đến tình trạng suy giảm estrogen.
• Thuốc điều hòa nhịp tim hoặc thuốc chẹn beta được dùng trong các trường hợp có rối loạn nhịp tim.
• Thuốc giảm lo âu giúp làm dịu hệ thần kinh khi lo âu là nguyên nhân chính gây hồi hộp.
• Thảo dược và sản phẩm hỗ trợ như phytoestrogen, magnesium, taurine hoặc đan sâm có thể được sử dụng nhưng cần có sự hướng dẫn của bác sĩ để bảo đảm an toàn.

>>> Xem thêm: 10 bệnh thường gặp ở tuổi tiền mãn kinh ở phụ nữ nên biết

Phòng ngừa tình trạng đánh trống ngực thời kỳ tiền mãn kinh/mãn kinh

Thay đổi lối sống đúng cách đóng vai trò trung tâm trong phòng ngừa và giảm mức độ hồi hộp ở tiền mãn kinh.

• Ổn định tâm lý và cải thiện giấc ngủ: Quản lý căng thẳng là bước quan trọng giúp giảm tần suất các cơn hồi hộp. Những kỹ thuật như thiền, yoga, hít thở sâu hay giãn cơ tiến triển giúp làm dịu hệ thần kinh, hạn chế kích hoạt giao cảm khiến tim đập nhanh. Ngoài ra duy trì giấc ngủ đủ 7 – 9 giờ mỗi đêm giúp cơ thể hạ cortisol một cách tự nhiên, hỗ trợ tim hoạt động ổn định và giảm nguy cơ xuất hiện các cơn hồi hộp bất ngờ.
• Duy trì vận động thể chất: Tập luyện đều đặn khoảng 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần hỗ trợ cải thiện tuần hoàn máu, giảm stress và tăng khả năng điều hòa nhịp tim. Hoạt động thể chất ổn định còn giúp giảm bốc hỏa, yếu tố dễ gây hồi hộp. Nhờ đó nhịp tim dần ổn định và cơ thể có khả năng thích ứng tốt hơn với các biến động nội tiết.
• Điều chỉnh chế độ ăn uống: Bổ sung đầy đủ dưỡng chất cũng giúp kiểm soát hồi hộp ở tiền mãn kinh. Phụ nữ nên hạn chế caffeine, rượu bia, nicotine, socola vì các chất này có thể khiến tim đập nhanh. Thay vào đó, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu omega-3 như cá hồi, cá thu để hỗ trợ sức khỏe tim mạch, giảm viêm đồng thời góp phần ổn định nhịp tim.
• Tăng cường nội tiết tố: Khi hệ trục nội tiết Não bộ – Tuyến yên – Buồng trứng suy yếu, bộ ba hormone Estrogen, Progesterone, Testosterone mất cân bằng gây ra hàng loạt triệu chứng như bốc hỏa, lo âu, mất ngủ và hồi hộp. Lúc này việc bổ sung thảo dược Lepidium Meyenii có khả năng tác động trực tiếp lên hệ trục này giúp cơ thể tự điều chỉnh nội tiết theo nhu cầu sinh lý tự nhiên.

Hồi hộp ở tiền mãn kinh là triệu chứng thường gặp nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát khi phụ nữ hiểu đúng về cơ chế thay đổi nội tiết và biết cách điều chỉnh lối sống phù hợp. Kết hợp quản lý căng thẳng, duy trì vận động đều đặn và hỗ trợ cân bằng hormone sẽ giúp ổn định nhịp tim, nâng cao chất lượng sống. Khi triệu chứng kéo dài, gây lo lắng, bạn nên thăm khám với bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn và lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu.