Rối loạn cảm xúc và trầm cảm có giống nhau không? Đây là thắc mắc của nhiều người khi đang gặp phải các triệu chứng về sức khỏe tâm thần mà không thể nhận biết rõ. Cả hai đều ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm trạng, suy nghĩ và hành vi nhưng chúng không hoàn toàn giống nhau. ECO Pharma sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về hai tình trạng này trong nội dung sau đây.
Rối loạn cảm xúc và trầm cảm đều thuộc chứng rối loạn tâm thần nhưng là hai tình trạng riêng biệt. Mặc dù vậy chúng vẫn có mối quan hệ mật thiết và thường xảy ra đồng thời nên gây khó khăn cho việc chẩn đoán.
Cả rối loạn cảm xúc và trầm cảm đều tác động tiêu cực đến tâm trạng, suy nghĩ, cảm xúc, hành vi của người bệnh nhưng mức độ và biểu hiện có thể khác nhau. Người bị rối loạn cảm xúc có thể trải qua những thay đổi tâm trạng thất thường, từ hưng phấn quá độ đến buồn bã tột cùng. Trong khi đó, người bị trầm cảm thường chìm trong trạng thái buồn bã, chán nản kéo dài, mất hứng thú với mọi thứ xung quanh.
Một số triệu chứng của rối loạn cảm xúc và trầm cảm có thể trùng lặp và chồng chéo nhau. Chẳng hạn cả hai đều có thể gây ra các vấn đề về giấc ngủ (mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều), ăn uống (chán ăn hoặc ăn quá nhiều), khó tập trung, mệt mỏi và thiếu năng lượng.
Nếu không được điều trị thì cả hai tình trạng này đều có khả năng dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe thể chất, tinh thần và các mối quan hệ xã hội, thậm chí có thể xuất hiện những hành vi tự hại hoặc ý định tự tử.
Các yếu tố sinh học liên quan đến rối loạn cảm xúc và trầm cảm bao gồm di truyền, sự mất cân bằng hóa học trong não bộ, thay đổi nội tiết tố. Trong khi đó các yếu tố tâm lý thường là áp lực, căng thẳng kéo dài, những trải nghiệm tiêu cực trong cuộc sống.
Rối loạn cảm xúc và trầm cảm không phải là một nhưng chúng dễ bị nhầm lẫn. Hiểu rõ sự khác biệt giữa chúng sẽ giúp người bệnh tìm được phương pháp điều trị phù hợp.
Rối loạn cảm xúc là một trong những dạng rối loạn tâm thần phổ biến. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến suy nghĩ, hành vi và chất lượng cuộc sống của người bệnh. (1)
Rối loạn cảm xúc là một dạng rối loạn tâm thần ảnh hưởng chủ yếu đến tâm trạng của người bệnh. Người bệnh có thể sẽ trải qua những giai đoạn dài cực kỳ hạnh phúc, cực kỳ buồn bã hoặc cả hai. Một số rối loạn cảm xúc nhất định liên quan đến các cảm xúc dai dẳng khác, chẳng hạn như tức giận và cáu kỉnh.
Nguyên nhân gây ra rối loạn cảm xúc đầu tiên là sự mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh. Chúng có nhiệm vụ điều phối và chi phối tâm trạng, nhưng vì lý do nào đó lại không kết nối hiệu quả với não bộ dẫn đến rối loạn cảm xúc.
Bên cạnh đó, những biến cố trong đời sống, cú sốc tinh thần lớn như mất người thân hoặc những trải nghiệm đau thương cũng có thể là chất xúc tác làm kích hoạt chứng bệnh này. Lạm dụng rượu bia, các chất gây nghiện trong thời gian dài cũng là yếu tố gây ra rối loạn cảm xúc.
Ngoài ra, yếu tố di truyền đóng một vai trò nhất định. Nếu trong gia đình có người từng mắc các chứng rối loạn cảm xúc, bạn cũng có thể dễ mắc bệnh hơn. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng việc có người thân mắc bệnh không đồng nghĩa với việc bạn chắc chắn sẽ bị rối loạn cảm xúc.
Nhìn chung rối loạn cảm xúc thường bao gồm các triệu chứng của trầm cảm và hưng cảm. Chúng ảnh hưởng đến tâm trạng, giấc ngủ, thói quen ăn uống, mức năng lượng và khả năng tư duy của người bệnh.
Các triệu chứng trầm cảm thường thấy, chẳng hạn như:
Các triệu chứng hưng cảm thường gặp, chẳng hạn như:
Các loại thuốc mà bác sĩ có thể kê đơn bao gồm một số loại thuốc được sử dụng rộng rãi nhất để điều trị trầm cảm và các cơn trầm cảm của rối loạn lưỡng cực là thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRIs). Thuốc ổn định tâm trạng, làm giảm hoạt động bất thường của não phổ biến là lithium và thuốc chống co giật cũng có thể được dùng trong quá trình điều trị.
Bên cạnh điều trị bằng thuốc, liệu pháp tâm lý hay còn được gọi là liệu pháp trò chuyện cũng được áp dụng. Liệu pháp này giúp người bệnh xác định và thay đổi những cảm xúc, suy nghĩ, hành vi không lành mạnh. Một số liệu pháp thường được các bác sĩ tâm lý sử dụng là liệu pháp nhận thức hành vi (CBT), liệu pháp hành vi biện chứng (DBT) hoặc liệu pháp tâm động học.
Trầm cảm không đơn giản là trạng thái buồn bã nhất thời, nó là một rối loạn tâm thần nghiêm trọng, ảnh hưởng sâu sắc đến cảm xúc, suy nghĩ và hành vi của người bệnh.(3)
Trầm cảm khác với cảm xúc buồn bã thông thường. Trầm cảm có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng ảnh hưởng đến cách người bệnh cảm nhận, suy nghĩ và xử lý các tình huống hằng ngày.
Y học chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây ra trầm cảm. Nhưng sự không ổn định của các hoạt chất có trong não bộ như serotonin và dopamine có thể là tác nhân góp phần phát triển căn bệnh này.
Di truyền cũng là yếu tố không nên bỏ qua. Người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột bị trầm cảm sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao gấp ba lần so với dân số nói chung. Nhưng ngay cả khi không có tiền sử gia đình mắc trầm cảm, bệnh này vẫn có thể xảy ra với bất kỳ ai, bất kể tuổi tác, giới tính, văn hóa hay trình độ học vấn nào.
Bên cạnh đó những chấn thương tinh thần, tình cảm như ly hôn, chia ly hoặc áp lực công việc, học hành, gánh nặng tài chính như nợ nần, phá sản cũng là một trong những yếu tố gây ra trầm cảm. Từ đó người bệnh có thể phát sinh những hành vi lạm dụng chất gây nghiện (rượu bia, chất kích thích,…) góp phần làm cho tình trạng bệnh nghiêm trọng hơn.
Các triệu chứng trầm cảm có thể khác nhau ở mỗi người bệnh. Nhưng thường gặp nhất là:
Tùy vào mức độ nặng nhẹ của người bệnh trầm cảm, bác sĩ có thể tư vấn các điều trị sau:
Các loại trầm cảm phổ biến thường là các dạng cụ thể của trầm cảm lâm sàng:
Rối loạn cảm xúc và trầm cảm cũng là chứng rối loạn tâm thần nhưng điều trị có thể khác nhau. Vì vậy việc chẩn đoán chính xác là chìa khóa quan trọng giúp người bệnh được điều trị trúng đích, hiệu quả, sớm phục hồi.
Để chẩn đoán chính xác trầm cảm, người bệnh phải có những điều kiện sau:
Ngoài ra bác sĩ có thể sẽ cần thêm những thông tin khác để xác định xem bạn có mắc trầm cảm hay không và nếu có thì thuộc loại nào (ví dụ: trầm cảm theo mùa, trầm cảm sau sinh…):
Để xác định một người có đang mắc chứng rối loạn cảm xúc hay không, các bác sĩ tâm lý sẽ đánh giá các yếu tố sau:
Phòng ngừa rối loạn cảm xúc và trầm cảm là một quá trình chủ động và liên tục. Dưới đây là một số biện pháp bạn có thể thực hiện để giảm nguy cơ mắc phải hai bệnh lý này:
Đối với những bệnh nhân trầm cảm rối loạn cảm xúc, nên lựa chọn cơ sở y tế có sự phối hợp của nhiều chuyên khoa. Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh gồm Trung tâm Khám chữa bệnh Đa khoa Tâm Anh Quận 7, BVĐK Tâm Anh Quận 8, BVĐK Tâm Anh TP.HCM và BVĐK Tâm Anh Hà Nội là địa chỉ tin cậy, cung cấp dịch vụ chẩn đoán và điều trị toàn diện, cá thể hóa, giúp người bệnh hồi phục hiệu quả.
Nhờ sự kết hợp giữa Trung tâm Khoa học Thần kinh, Trung tâm Sản Phụ khoa, Trung tâm Kiểm soát cân nặng và Điều trị béo phì, bệnh nhân không chỉ được cải thiện sức khỏe tâm thần mà còn giảm thiểu các triệu chứng thể chất liên quan đến bệnh lý hay tình trạng sức khỏe khác.
Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh có đội ngũ bác sĩ hàng đầu, giàu kinh nghiệm cùng hệ thống thiết bị y tế hiện đại đạt tiêu chuẩn quốc tế. Một số công nghệ tiên tiến giúp cho chẩn đoán chính xác, hỗ trợ điều trị hiệu quả cao như máy điện não vi tính EEG-1200k (Nhật Bản), hệ thống chụp cộng hưởng từ Magnetom Amira Biomatrix (Siemens – Đức), máy chụp cắt lớp vi tính (CT) 768 lát cắt Somatom Drive, máy điện cơ Ultra S100 (Mỹ)…
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Quận 8
Trung tâm Khám chữa bệnh Đa khoa Tâm Anh Quận 7
Trầm cảm và rối loạn cảm xúc là những rối loạn tâm thần phổ biến, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên thế giới. Nhận biết và phân biệt rối loạn cảm xúc và trầm cảm là bước quan trọng để người bệnh được điều trị trúng đích, hiệu quả cao. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào hoặc nghi ngờ mình đang mắc một trong hai chứng bệnh này, hãy tìm đến các chuyên gia sức khỏe tâm thần để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.
