Nhận biết sùi mào gà ở họng và hướng khắc phục triệt để

Sùi mào gà ở họng do virus HPV gây ra, với các nốt sùi ở niêm mạc miệng, lưỡi và họng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, sùi mào gà ở cổ họng có thể tiến triển thành ung thư vòm họng. Cùng ECO Pharma tìm hiểu hướng khắc phục bệnh chi tiết ngay sau đây.

Sùi mào gà ở họng là gì?

Sùi mào gà ở họng là tình trạng xuất hiện các tổn thương dạng u nhú, mụn sùi hoặc mảng gồ sần sùi vùng hầu họng, amidan, lưỡi, môi hoặc vòm họng do virus HPV gây ra. Có hơn 200 chủng HPV khác nhau, khoảng 40 trong số đó có thể ảnh hưởng đến miệng, họng, bộ phận sinh dục. 9 trong 40 chủng có khả năng gây ung thư. Chủng có khả năng gây ung thư vòm họng cao nhất là HPV-16.

Trong hầu hết các trường hợp, hệ miễn dịch sẽ tiêu diệt HPV trước khi nó gây ra triệu chứng. Tuy nhiên, khoảng 10% nam giới và 3.6% phụ nữ ở Mỹ tiếp tục phát triển HPV miệng có triệu chứng. Nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ nhiễm HPV ở khoang miệng chiếm khoảng 7% trong cộng đồng người trưởng thành và tỷ lệ mắc đang tăng dần do thói quen quan hệ bằng miệng phổ biến hơn. (1)

Sùi mào gà ở cổ họng lây nhiễm qua con đường nào?

Nhiễm virus HPV ở họng chủ yếu xảy ra thông qua tiếp xúc trực tiếp da kề da hoặc niêm mạc kề niêm mạc với người mang mầm bệnh.

• Quan hệ tình dục bằng đường miệng (Oral sex): Đây là con đường lây truyền chính và phổ biến nhất của sùi mào gà ở cổ họng. Khi có sự tiếp xúc trực tiếp giữa miệng, họng với cơ quan sinh dục của người bị nhiễm HPV, virus có thể dễ dàng xâm nhập qua các vết xước nhỏ trên niêm mạc miệng và hầu họng, gây tổn thương.
• Hôn sâu, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh: Nước bọt hoặc dịch tiết từ các nốt sùi chứa virus HPV có thể truyền sang người khỏe mạnh thông qua niêm mạc miệng – họng.
• Sử dụng chung đồ dùng cá nhân (bàn chải, son môi): Nguy cơ lây nhiễm qua con đường này thấp hơn so với quan hệ tình dục, nhưng vẫn có khả năng xảy ra nếu virus còn tồn tại trên bề mặt vật dụng và tiếp xúc với niêm mạc miệng bị trầy xước. (2)

Xem thêm: Thường vị trí sùi mào gà mọc ở đâu trên cơ thể?

Các dấu hiệu nhận biết sùi mào gà ở họng qua từng giai đoạn

Sùi mào gà ở họng thường tiến triển âm thầm, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý viêm họng thông thường. Dưới đây là các dấu hiệu bị sùi mào gà ở họng​ theo từng giai đoạn:

1. Sùi mào gà ở họng giai đoạn đầu

Ở giai đoạn sớm, các triệu chứng thường nhẹ và không đặc hiệu. Người bệnh có thể cảm thấy:

• Ngứa, rát nhẹ hoặc cảm giác vướng víu ở cổ họng, đặc biệt khi nuốt.
• Đau rát khi nuốt nước bọt hoặc ăn uống, đôi khi kèm cảm giác khô họng.
• Xuất hiện các nốt mụn nhỏ, màu hồng nhạt, li ti, mọc đơn lẻ ở lưỡi, môi, lợi hoặc niêm mạc họng.

Xem thêm: 7 yếu tố giúp phân biệt viêm họng hạt và sùi mào gà

2. Giai đoạn phát triển

Khi bệnh tiến triển, virus HPV kích thích sự tăng sinh tế bào nhanh chóng, hình thành các tổn thương rõ rệt hơn:

• Các nốt mụn kết thành cụm hoặc mảng lớn, có hình dạng đặc trưng giống mào gà hoặc hoa súp lơ.
• Bề mặt sần sùi, dễ chảy máu khi va chạm hoặc kích thích nhẹ (chẳng hạn khi đánh răng, ăn uống).
• Người bệnh có thể nhận thấy hơi thở có mùi hôi khó chịu, kèm cảm giác vướng, đau rát khi nói hoặc nuốt.

3. Giai đoạn trở nặng

Nếu không được điều trị kịp thời, các tổn thương do HPV có thể lan rộng và gây biến chứng nghiêm trọng:

• Các khối sùi quá lớn có thể gây tắc nghẽn đường thở, dẫn đến khó thở, khó nói (giọng khàn hoặc thay đổi âm sắc), đặc biệt là khi ngủ.
• Viêm loét, chảy mủ, bội nhiễm, khiến vùng họng đau đớn kéo dài, dễ nhiễm trùng thứ phát.
• Trong một số trường hợp, nguy cơ tiến triển thành ung thư vòm họng hoặc ung thư hầu họng có thể xảy ra, đặc biệt khi nhiễm các chủng HPV nguy cơ cao như HPV-16, HPV-18.

Nguy cơ biến chứng sùi mào gà ở vòm họng

Sùi mào gà ở vòm họng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể tiến triển thành ung thư vòm họng. Nghiên cứu cho thấy, khoảng hai phần ba các ca ung thư vòm họng có DNA của virus HPV, trong đó HPV-16 là chủng thường gặp nhất và được xếp vào loại nguy cơ cao. Mặc dù ung thư vòm họng liên quan HPV là hiếm gặp, chỉ khoảng 1% dân số mang HPV-16 và dưới 15.000 người mắc ung thư vòm họng dương tính với HPV mỗi năm nhưng khả năng biến chứng vẫn là mối đe dọa với người bị nhiễm sùi mào gà ở cổ họng. (3)

Ngoài nguy cơ ung thư, sùi mào gà phát triển lớn gây vướng víu, khó nuốt, ảnh hưởng đến quá trình ăn uống và sinh hoạt. Chúng có thể gây khó thở, khó nói nếu vị trí tổn thương lan rộng đến thanh quản hoặc làm hẹp đường thở.

Bên cạnh đó, các tổn thương có thể bị bội nhiễm, viêm loét, tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát do cọ xát trong quá trình ăn uống hoặc vệ sinh. Hơn nữa, nỗi sợ hãi về ung thư cùng với việc bệnh lây truyền qua đường tình dục, thường khiến người bệnh có tâm lý tự ti, mặc cảm, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng sống, các mối quan hệ xã hội và đời sống tình dục.

Các phương pháp chẩn đoán và điều trị hiệu quả nhất hiện nay

Các tổn thương sùi mào gà mọc ở họng thường diễn tiến âm thầm và khó quan sát, việc chẩn đoán và điều trị sớm có thể giúp ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng.

1. Chẩn đoán chính xác

Hiện không có xét nghiệm nào có thể xác định sự hiện diện của virus HPV ở miệng nếu chưa có tổn thương. Thay vào đó, việc phát hiện chủ yếu dựa vào kiểm tra tổn thương:

• Khám lâm sàng với bác sĩ chuyên khoa: Bác sĩ sẽ kiểm tra kỹ vùng miệng, lưỡi, amidan và vòm họng để phát hiện các nốt sùi hoặc tổn thương nghi ngờ.
• Xét nghiệm mẫu vật (sinh thiết): Nếu phát hiện tổn thương, bác sĩ sẽ thực hiện sinh thiết (lấy một mẫu mô nhỏ) kiểm tra xem có phải là ung thư hay không. Nếu bạn bị ung thư vòm họng, việc điều trị có thể hiệu quả hơn khi kết quả xét nghiệm dương tính với HPV.
• Xét nghiệm axit axetic: Dùng để làm nổi bật các tổn thương sùi nhỏ mà mắt thường khó nhận thấy, giúp bác sĩ dễ dàng quan sát hơn. Sau khi thoa dung dịch axit axetic lên vùng nghi ngờ, nếu tổn thương chuyển sang màu trắng, đó là dấu hiệu của sùi mào gà. Tuy nhiên, bác sĩ cần phải kết hợp với các phương pháp khác để có kết luận chính xác.

2. Các phương pháp điều trị sùi mào gà ở họng

Hầu hết các loại HPV ở miệng có thể tự khỏi trước khi gây ra bất kỳ vấn đề sức khỏe nào. Tuy nhiên, nếu phát triển thành sùi mào gà, bác sĩ sẽ cần loại bỏ chúng. Phương pháp điều trị phổ biến hiện nay:

• Điều trị bằng thuốc: Chỉ định cho các tổn thương nhỏ, dùng theo kê đơn của bác sĩ. Thuốc có tác dụng ức chế virus tại chỗ và giảm kích thước nốt sùi, hỗ trợ quá trình hồi phục niêm mạc họng.
• Đốt Laser: Phương pháp này giúp loại bỏ nốt sùi triệt để trong thời gian ngắn, đồng thời giảm nguy cơ tái phát. Tuy nhiên, nó có thể để lại sẹo và chi phí cao.
• Áp lạnh Nitơ lỏng: Tổn thương được làm đông lạnh bằng Nitơ lỏng để phá hủy mô sùi. Đây là phương pháp đơn giản, thực hiện nhanh và phù hợp với các nốt sùi nhỏ. Nhưng có thể phải thực hiện nhiều lần và gây cảm giác đau hoặc khó chịu tại chỗ điều trị.
• Liệu pháp Quang động học (ALA-PDT): Sử dụng chất cảm quang (ALA) bôi lên vùng tổn thương, sau đó chiếu tia laser/ánh sáng đặc biệt để tạo ra oxy nguyên tử, phá hủy mô sùi. Ưu điểm của ALA-PDT là an toàn, hiệu quả cao, ít tái phát và đảm bảo tính thẩm mỹ cho niêm mạc họng.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm Interferon alfa-2B trực tiếp vào tổn thương để tăng cường đáp ứng miễn dịch, hỗ trợ tiêu diệt virus. Ngoài ra, khi nốt sùi quá lớn hoặc khó tiếp cận bằng các phương pháp khác, phẫu thuật loại bỏ sẽ được cân nhắc nhằm giảm tổn thương và ngăn nguy cơ tái phát.

Có giải pháp nào phòng ngừa họng nổi sùi mào gà?

Sùi mào gà ở họng chủ yếu do virus HPV lây truyền qua quan hệ tình dục đường miệng, hôn sâu hoặc tiếp xúc với dịch tiết. Do đó, phòng ngừa tập trung vào giảm nguy cơ tiếp xúc với virus và tăng cường miễn dịch. Các biện pháp hiệu quả bao gồm:

• Tiêm vắc xin HPV: Đây là cách phòng ngừa hiệu quả nhất. Vắc xin HPV (như Gardasil 9) bảo vệ chống lại các chủng HPV nguy cơ cao, bao gồm HPV-16, loại thường liên quan đến ung thư vòm họng. Các nghiên cứu cho thấy tiêm ít nhất 1 mũi vắc xin có thể giảm 88% nguy cơ nhiễm HPV ở miệng và giúp phòng ngừa các bệnh ung thư liên quan HPV như ung thư vòm họng, cổ tử cung, hậu môn, dương vật.
• Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng bao cao su hoặc màng chắn miệng khi quan hệ tình dục đường miệng. Bên cạnh đó, nên chung thủy và trao đổi thẳng thắn về thời điểm gần nhất đã xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs).
• Tránh tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết: Không hôn sâu hoặc tiếp xúc niêm mạc miệng với người có khả năng nhiễm HPV.
• Không dùng chung đồ cá nhân: Tránh dùng chung bàn chải đánh răng, son môi hoặc các vật dụng tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc miệng, mặc dù nguy cơ thấp nhưng vẫn tồn tại.
• Theo dõi sức khỏe răng miệng định kỳ: Khám răng miệng 6 tháng/lần và nhờ nha sĩ kiểm tra nếu có bất thường, đặc biệt khi thường xuyên quan hệ đường miệng. Bạn cũng có thể tự kiểm tra miệng hàng tháng để phát hiện sớm các nốt sùi hoặc tổn thương bất thường.
• Tăng cường sức khỏe và miễn dịch: Duy trì chế độ ăn cân bằng, sinh hoạt lành mạnh, ngủ đủ giấc và tập thể dục đều đặn giúp cơ thể chống lại virus hiệu quả hơn. Người bệnh tuyệt đối không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia.

Sùi mào gà ở họng là bệnh lý do virus HPV gây ra, chủ yếu lây truyền qua đường tình dục bằng miệng, khó nhận biết ở giai đoạn đầu vì dễ nhầm lẫn với viêm họng. Nhận biết sớm các dấu hiệu, áp dụng phương pháp điều trị phù hợp và chủ động tiêm vắc xin HPV có thể giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, giảm nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng.