Rối loạn kinh nguyệt, khô hạn, bốc hỏa,… là những dấu hiệu sớm cho thấy nữ giới sắp bước vào giai đoạn mãn kinh. Nếu phụ nữ gặp tình trạng tiền mãn kinh sớm phải làm sao để kiểm soát triệu chứng, duy trì sức khỏe và chất lượng sống? Cùng ECO Pharma tìm hiểu giải pháp khoa học trong bài viết dưới đây.
Tiền mãn kinh sớm là tình trạng buồng trứng suy giảm chức năng trước tuổi 40, dẫn đến rối loạn nội tiết tố nữ, đặc biệt là estrogen. Đây là giai đoạn chuyển tiếp trước khi phụ nữ chính thức bước vào thời kỳ mãn kinh, nhưng xảy ra sớm hơn bình thường nhiều năm.
Thông thường, độ tuổi tiền mãn kinh diễn ra từ khoảng 45 – 55 tuổi. Những trường hợp, quá trình này có thể bắt đầu từ tuổi 30 hoặc thậm chí trẻ hơn, gây ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt và dẫn đến các triệu chứng như khô âm đạo, bốc hỏa, thay đổi tâm trạng, mất ngủ và nguy cơ loãng xương, tim mạch… (1)
Tiền mãn kinh sớm thường diễn tiến âm thầm nhưng vẫn có những dấu hiệu đặc trưng, phụ nữ nên lưu ý:
>>> Xem thêm: Tiền mãn kinh sớm có ảnh hưởng gì không?
Trước khi tìm hiểu tiền mãn kinh sớm phải làm sao, bạn nên tìm hiểu nguyên nhân vì sao dẫn đến tình trạng. Tiền mãn kinh sớm có thể xảy ra do nhiều yếu tố tác động đến chức năng buồng trứng. Nguyên nhân phổ biến nhất là do rối loạn miễn dịch. Khi đó hệ miễn dịch sẽ tấn công nhầm vào mô buồng trứng, gây suy giảm hoạt động nội tiết. Các tình trạng tự miễn như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ và bệnh tiểu đường type 1 là nguyên nhân gây ra 30% – 60% các trường hợp mãn kinh sớm tự phát.
Bên cạnh đó, bạn cũng nên xem xét về yếu tố di truyền. Nếu mẹ hoặc chị em gái từng bị thì nguy cơ bạn gặp phải trường hợp này cũng tương tự. Các yếu tố khác chẳng hạn như hóa trị, xạ trị, hoặc phẫu thuật cắt buồng trứng (một hoặc cả hai bên) cũng khiến quá trình này khởi phát sớm.
Ngoài ra, lối sống thiếu lành mạnh như hút thuốc lá, ăn uống thiếu dưỡng chất, căng thẳng kéo dài và thường xuyên tiếp xúc độc chất cũng có thể làm suy giảm dự trữ buồng trứng nhanh hơn bình thường.
Khi đối mặt với tình trạng này, nhiều phụ nữ cảm thấy lo lắng, không biết tiền mãn kinh sớm phải làm sao vì những thay đổi đến quá nhanh so với độ tuổi. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát tốt triệu chứng và duy trì chất lượng sống. Vì vậy ngay khi nghi ngờ có dấu hiệu bất thường như kinh nguyệt rối loạn, bốc hỏa, khô hạn, bạn hãy chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa để kiểm tra. Bác sĩ sẽ chỉ định làm xét nghiệm nội tiết, đánh giá dự trữ buồng trứng và xác định nguyên nhân. Chẩn đoán sớm giúp loại trừ các bệnh lý nguy hiểm khác, đồng thời tạo tiền đề can thiệp đúng thời điểm.
Các phương pháp điều trị tình trạng trên gồm:
Liệu pháp hormone thay thế (HRT) là phương pháp điều trị phổ biến giúp bổ sung estrogen và/hoặc progesterone nhằm cải thiện các triệu chứng khó chịu trong giai đoạn tiền mãn kinh sớm. Ngoài ra, liệu pháp HRT còn giúp ngăn ngừa loãng xương và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở một số phụ nữ. (2)
Tuy nhiên, HRT cũng đi kèm với một số rủi ro nhất định. Sử dụng kết hợp estrogen và progestin có thể làm tăng nhẹ nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ung thư vú và đột quỵ, đặc biệt ở những phụ nữ lớn tuổi. Do đó, điều trị bằng HRT cần được cá nhân hóa và theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa. Để giảm thiểu rủi ro, nên bắt đầu HRT trong vòng 10 năm sau khi mãn kinh hoặc trước 60 tuổi, sử dụng liều thấp nhất trong thời gian ngắn nhất cần thiết và thường xuyên kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Bên cạnh các phương pháp điều trị, bạn cũng có thể kết hợp thêm các phương pháp hỗ trợ sau để cải thiện các triệu chứng khó chịu cũng như bảo vệ sức khỏe tổng thể.
Ăn uống đầy đủ dưỡng chất giúp duy trì cân bằng nội tiết. Nữ giới nên ưu tiên thực phẩm giàu phytoestrogen (estrogen thực vật) như đậu nành, hạt lanh, mè, rau xanh, ngũ cốc nguyên cám,… Bổ sung thêm canxi, vitamin D và omega-3 để bảo vệ xương khớp, tim mạch. Đồng thời, hạn chế thức ăn nhanh, nhiều đường và chất béo bão hòa để tránh tăng nặng tình trạng rối loạn hormone.
Vận động thể chất đều đặn giúp điều hòa hormone, cải thiện giấc ngủ và tinh thần. Các bộ môn như yoga, thiền, đi bộ hoặc bơi lội không chỉ hỗ trợ thể chất mà còn giúp thư giãn tinh thần hiệu quả. Ngoài ra, nên dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý, tránh căng thẳng kéo dài – yếu tố có thể khiến tình trạng tiền mãn kinh diễn tiến nhanh hơn.
Hiện nay có nhiều sản phẩm hỗ trợ từ thảo dược tự nhiên đã được nghiên cứu có tác dụng cân bằng nội tiết, giảm các triệu chứng tiền mãn kinh mà không gây tác dụng phụ như hormone tổng hợp. Tuy nhiên, bạn cần chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và hỏi ý kiến của chuyên gia trước khi sử dụng.
Bạn cũng có thể cân nhắc sử dụng chiết xuất từ Lepidium Meyenii (maca) – một thảo dược đã được nghiên cứu khoa học chứng minh về khả năng hỗ trợ cải thiện các rối loạn thường gặp trong giai đoạn tiền mãn kinh như nóng bừng, khô âm đạo, suy giảm ham muốn, rối loạn cảm xúc và khó ngủ. Lepidium Meyenii còn góp phần điều hòa nội tiết nhờ khả năng kích thích cơ thể tự nhiên sản sinh ba loại hormone quan trọng là estrogen, progesterone và testosterone giúp phụ nữ duy trì trạng thái cân bằng cả về thể chất lẫn tinh thần.
Trong giai đoạn tiền mãn kinh sớm, phụ nữ nên chăm sóc bản thân đúng cách và nên tránh các điều sau đây:
Một số thắc mắc phổ biến và giải đáp từ chuyên gia sau đây sẽ giúp bạn hiểu rõ thêm tiền mãn kinh sớm phải làm sao.
Khi mắc tình trạng đó, thì đồng nghĩa với việc buồng trứng suy giảm chức năng sớm hơn bình thường, ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng và sản xuất hormone sinh sản. Mặc dù vẫn có những trường hợp rụng trứng tự nhiên xảy ra trong giai đoạn này, nhưng khả năng mang thai sẽ giảm đáng kể. Nếu muốn sinh con, bạn cần đến bác sĩ để được tư vấn chuyên khoa và có phương án hỗ trợ sinh sản phù hợp.
Liệu pháp hormone thay thế (HRT) có thể an toàn và mang lại nhiều lợi ích nếu được sử dụng đúng đối tượng, đúng liều lượng và có sự theo dõi từ bác sĩ. HRT giúp giảm triệu chứng bốc hỏa, khô hạn, mất ngủ và phòng ngừa loãng xương. Tuy nhiên, liệu pháp này có thể tiềm ẩn rủi ro như tăng nguy cơ huyết khối, đột quỵ hoặc ung thư vú nếu dùng kéo dài, đặc biệt ở phụ nữ lớn tuổi.
Việc này có thể cân nhắc. Một số thảo dược như mầm đậu nành, Black Cohosh, Lepidium Meyenii,… đã được nghiên cứu có tác dụng hỗ trợ cân bằng nội tiết, cải thiện các triệu chứng tiền mãn kinh một cách tự nhiên. Tuy nhiên, cần lựa chọn sản phẩm uy tín, rõ nguồn gốc và tốt nhất nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng để tránh tương tác không mong muốn với thuốc điều trị đang sử dụng hoặc ảnh hưởng đến tình trạng bệnh nền.
Mong rằng bạn đã hiểu rõ khi gặp tình trạng tiền mãn kinh sớm phải làm sao. Dù đến sớm hay muộn, tiền mãn kinh vẫn là một phần tự nhiên trong cuộc đời của người phụ nữ. Quan trọng là bạn không nên né tránh, hãy chọn cách đối mặt thông minh và khoa học. Chăm sóc bản thân từ sớm, giữ tinh thần lạc quan và tìm đến sự hỗ trợ y tế khi cần chính là chìa khóa để bước qua giai đoạn này nhẹ nhàng và mạnh khỏe.
