Viêm cột sống dính khớp làm tổn thương cột sống và có nguy cơ gây tàn phế. Căn bệnh này liên quan đến một số loại gen trong cơ thể người. Vậy bệnh viêm cột sống dính khớp có di truyền không? Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
Viêm cột sống dính khớp có nguy cơ di truyền tuy nhiên đây chỉ được xem là một trong nhiều yếu tố gây bệnh. Gen đóng vai trò quan trọng làm tăng rủi ro mắc bệnh viêm cột sống dính khớp, đặc biệt là kháng nguyên HLA-B27. Nếu bạn mắc bệnh viêm cột sống dính khớp và mang kháng nguyên HLA-B27 thì có 50% nguy cơ truyền lại cho con mình. Ước tính có khoảng 5% – 10% trẻ em có biến thể gen này sẽ tiến triển bệnh viêm cột sống dính khớp. (1)
Bệnh viêm cột sống dính khớp thường khởi phát từ độ tuổi 18 – 45 tuổi. Các dấu hiệu bệnh phát triển chậm trong vài tháng đến vài năm, có thể tái đi tái lại, thuyên giảm hoặc trở nên nghiêm trọng hơn. Một số triệu chứng phổ biến bao gồm:
Đau lưng và cứng khớp: Là những dấu hiệu thường thấy nhất, thường diễn ra vào ban đêm và sáng sớm, có thể thuyên giảm khi vận động nhưng không cải thiện hoặc trở nên nặng hơn vào lúc nghỉ ngơi. Kéo theo tình trạng đau ở vùng quanh mông hoặc co cứng khối cơ cạnh cột sống, người bệnh thường có tư thế gù, gập người về phía trước giúp giảm đau và giảm co cứng.
Viêm khớp: Viêm khớp cột sống dính khớp có thể gây viêm khớp ở các bộ phận khác nhau trên cơ thể như háng, đầu gối. Bạn sẽ cảm thấy những dấu hiệu sau: đau khi di chuyển các khớp viêm, sưng và nóng ở vùng khớp bị viêm.
Viêm điểm bám gân: Là tình trạng sưng, viêm gây đau ở vị trí bám vào xương của gân, bao gân hoặc dây chằng; thường gặp tại đầu xương chày, gót chân (gân achilles), vị trí xương sườn nối với xương ức,…
Viêm cột sống dính khớp có thể kèm theo những dấu hiệu ngoài khớp:
Di truyền là một trong nhiều yếu tố gây bệnh viêm cột sống dính khớp. Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy một số biến thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh:
Gen HLA-B là một phần của hệ thống kháng nguyên bạch cầu người (HLA), cung cấp hướng dẫn di truyền để tạo ra protein quan trọng trong hệ thống miễn dịch. Gen HLA-B có nhiều biến thể khác nhau, cho phép hệ thống miễn dịch của cơ thể phản ứng với nhiều loại protein lạ. Trong đó, một biến thể của HLA-B có tên là HLA-B27 làm tăng đáng kể nguy cơ phát triển bệnh viêm cột sống dính khớp. Nhiều người bị viêm cột sống dính khớp có chứa kháng nguyên HLA-B27 trong cơ thể, tuy nhiên bệnh vẫn có thể xảy ra ở những đối tượng không có HLA-B27. Đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa lý giải được tại sao HLA-B27 làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm cột sống dính khớp.
Các biến thể di truyền khác bao gồm ERAP1, IL1A và IL23R cũng liên quan đến sự phát triển của bệnh viêm cột sống dính khớp. Tuy nhiên các chuyên gia vẫn chưa khám phá đầy đủ mức độ ảnh hưởng của chúng đối với nguy cơ mắc bệnh, do đó các nghiên cứu chuyên sâu vẫn đang được thực hiện.
Đến thời điểm hiện tại, chưa có xét nghiệm nào giúp chẩn đoán bệnh viêm cột sống dính khớp. Bác sĩ có thể yêu cầu kiểm tra máu để xác định người bệnh có kháng nguyên HLA-B27 hay không, nhưng cho dù cơ thể có tồn tại HLA-B27 thì vẫn chưa thể khẳng định bạn đã mắc bệnh. Tuy nhiên, việc dương tính với kháng nguyên này sẽ giúp cung cấp thêm thông tin cho bác sĩ trong quá trình chẩn đoán. Ngoài ra, bạn có thể được chỉ định kiểm tra một số dấu hiệu viêm, nhằm xác định mức độ bệnh.
Bệnh viêm cột sống dính khớp có di truyền không? Di truyền là một trong nhiều yếu tố gây bệnh, ngoài ra còn có một vài yếu tố khác bao gồm:
Giới tính: Bệnh viêm cột sống dính khớp được cho là xảy ra ở nam giới nhiều hơn nữ giới. Điều này được lý giải là do quá trình chẩn đoán các triệu chứng ở phụ nữ thường diễn ra chậm hơn (2), cụ thể:
Tiêu chí cần thiết để chẩn đoán bệnh là phải có dấu hiệu tổn thương các khớp cột sống trên phim X-quang. Nam giới có xu hướng bị tổn thương cột sống nhiều hơn và biểu hiện rõ ràng khi chụp X-quang. Trong khi đó, phụ nữ có xu hướng bị viêm ở các vùng khác ngoài cột sống, chẳng hạn như viêm khớp ngoại biên (khớp gối, khớp tay). Điều này làm cho triệu chứng ở phụ nữ dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác, dẫn đến chẩn đoán muộn hoặc không chính xác.
Nếu xem xét cả những trường hợp chẩn đoán muộn (hoặc không chính xác) ở phụ nữ, nhìn chung tỷ lệ nam và nữ giới có nguy cơ mắc bệnh là tương đương.
Tuổi tác: Viêm cột sống dính khớp có xu hướng xảy ra ở nhóm người trẻ tuổi. Mặc dù tình trạng thoái hóa khớp thường liên quan đến vấn đề lão hóa ở người cao tuổi, nhưng triệu chứng đau lưng do viêm lại biểu hiện ở đối tượng trẻ nhiều hơn. Theo Trung tâm Viêm khớp Johns Hopkins, khoảng 80% người bệnh bắt đầu xuất hiện triệu chứng ở độ tuổi dưới 30, trong khi chỉ có 5% trường hợp xảy ra triệu chứng ở tuổi từ 45 trở lên. (3)
Yếu tố môi trường: Các yếu tố từ môi trường có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm cột sống dính khớp, bao gồm việc tiếp xúc với một số bệnh nhiễm trùng, chất độc và ô nhiễm; bị chấn thương khớp hoặc viêm ruột,… Tuy nhiên, mối liên hệ với những yếu tố này vẫn chưa được làm rõ, cần có nhiều nghiên cứu sâu hơn về phạm vi ảnh hưởng của chúng đối với sự khởi phát và mức độ nghiêm trọng của viêm cột sống dính khớp.
Chủng tộc: Viêm cột sống dính khớp xảy ra với người da trắng phổ biến hơn so với người Mỹ gốc Phi (hay còn gọi là người Mỹ da đen), do kháng nguyên HLA-B27 tồn tại phổ biến ở người da trắng. Khoảng 90% người da trắng có HLA-B27 bị viêm cột sống dính khớp, trong khi tỷ lệ ở người da đen chỉ khoảng 50%. (4)
Điều quan trọng cần lưu ý đó là bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh viêm cột sống dính khớp. Nếu bạn nghi ngờ cơ thể xuất hiện triệu chứng bệnh, cần liên hệ bác sĩ để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Bài liên quan: Tư thế ngủ cho người viêm cột sống dính khớp
Viêm cột sống dính khớp có di truyền không? Đây là bệnh có yếu tố di truyền, tuy nhiên vẫn còn nhiều yếu tố khác làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Bệnh thường bị nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe khác do có triệu chứng tương đồng, dẫn tới chẩn đoán và điều trị chậm trễ, đặc biệt là ở nữ giới. Nếu bạn nghi ngờ cơ thể có triệu chứng, cần liên hệ bác sĩ để được thăm khám kịp thời, tránh kéo dài làm tăng nguy cơ tổn thương cột sống, thậm chí tàn phế.
