Đau phía sau đầu gối có thể là phản ứng bình thường của hành động co duỗi chân đột ngột, nhưng cũng có khi là dấu hiệu của một số chấn thương nghiêm trọng hoặc bệnh lý xương khớp mạn tính như thoái hóa khớp, viêm khớp… Vì vậy, bạn cần xác định chính xác nguyên nhân gây đau mặt sau đầu gối là gì để điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Đau phía sau đầu gối là thuật ngữ chỉ tình trạng khó chịu xảy ra ở mặt sau khớp gối, khu vực giữa cơ gân kheo và bắp chân. Đây có thể là kết quả của các phản ứng cơ học thông thường như căng cứng cơ, nhưng đồng thời cũng là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý thực thể nghiêm trọng. Nguyên nhân gây đau mặt sau đầu gối phổ biến thường bao gồm tổn thương cấu trúc do chấn thương (rách sụn chêm, tổn thương dây chằng), các bệnh lý khớp mạn tính (thoái hóa khớp, viêm khớp) hoặc các vấn đề về mạch máu và nang dịch (nang Baker).
Triệu chứng này thường đi kèm với tình trạng sưng nề tại vùng khoeo, có thể lan rộng xuống bắp chân. Trong những trường hợp viêm hoặc sưng tấy nghiêm trọng, áp lực nội khớp tăng cao sẽ gây hạn chế vận động, khiến người bệnh không thể gập chân một cách bình thường. Mặc dù cơn đau mỏi thoáng qua khá phổ biến, nhưng nếu tình trạng đau nhức kéo dài liên tục, tê mỏi hoặc cản trở khả năng di chuyển, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám (1).
Đau ở phía sau đầu gối có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm.(2)
Cơ bắp chân bị căng cứng do hoạt động quá mức hoặc co thắt đột ngột dẫn đến chuột rút chân. Hiện tượng này gây tê và đau ở đùi hoặc bắp chân gần đầu gối.
Cảm giác đau nhức của chuột rút chân thường kéo dài từ vài giây đến vài phút. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể cảm thấy đau mỏi cơ dọc chân trong vài giờ sau cơn cơ thắt dữ dội.
Viêm gân bánh chè hay còn gọi là viêm gân đầu gối xảy ra khi gân ở đầu gối bị tổn thương do va chạm khi chơi thể thao, ngã từ trên cao hoặc tai nạn giao thông. Tình trạng viêm gân bánh chè gây sưng, cứng, yếu và đau nhức vùng quanh đầu gối, nhất là khi thực hiện cử động gập hay duỗi chân.
Viêm gân cơ nhị đầu đùi thường là hậu quả của chấn thương đầu gối khi chơi thể thao. Gân cơ nhị đầu là một trong ba gân tạo nên nhóm gân khoeo chạy dọc mặt sau đùi, thế nên khi bị viêm gân cơ nhị đầu đùi, cảm giác đau mặt sau đầu gối là khó tránh khỏi.
U nang Banker được tạo thành từ quá trình tích tụ chất dịch bên trong một lớp mô mỏng. Khối u nông này nằm ở phía sau đầu gối, gây ra cảm giác khó chịu và đau nhức, ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng cử động của khớp gối.
Sụn và xương dưới sụn bị hao mòn dẫn đến bệnh lý thoái hóa khớp. Đây là bệnh khớp mạn tính phổ biến với các biểu hiện đặc trưng như căng cứng, kêu lục cục và đau nhức. Khi khớp gối bị thoái hóa, cơn đau không chỉ khu trú ở mặt sau đầu gối, mà còn xuất hiện ở cả mặt trước và trong đầu gối.
Bệnh thoái hóa khớp nói chung và thoái hóa khớp gối nói riêng đang có xu hướng trẻ hóa. Vậy nên, dù đang ở độ tuổi 30 hoặc trẻ hơn, bạn vẫn cần cảnh giác với nguy cơ thoái hóa khớp gối khi nhận thấy mặt sau đầu gối bị đau nhức bất thường.
Bên cạnh thoái hóa khớp gối, các bệnh viêm khớp mạn tính khác như Lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp, viêm khớp vảy nến… cũng là nguyên nhân khiến mặt sau đầu gối bị đau. Nếu không kiểm soát được sự tiến triển của nhóm bệnh viêm khớp này, ngoài cơn đau nhức âm ỉ, bạn có thể phải đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng như teo cơ, dính khớp, biến dạng khớp gối …
Dải chậu chày là dải mô cứng kéo dài từ đỉnh xương chậu xuống đầu gối giữ nhiệm vụ ổn định khớp hông và khớp gối trong mọi cử động. Khi dải chậu chày bị tổn thương do cọ xát quá mức với xương đùi sẽ kích thích phản ứng viêm, gây đau nhức phía ngoài đầu dưới xương đùi và lan tỏa ra vùng sau đầu gối.
Khi cục huyết khối (cục máu đông) hình thành trong các tĩnh mạch sâu ở chân sẽ khiến người bệnh bị đau ở đầu gối, nhất là khi đứng dậy. Tình trạng này có tên y tế là huyết khối tĩnh mạch sâu (tiếng anh: Deep Vein Thrombosis – DVT).
Sụn chêm đóng vai trò như một lớp đệm cao su giúp giảm ma sát cho khớp gối trong các hoạt động. Khi lớp sụn này bị rách do chấn thương hoặc hao mòn bởi quá trình thoái hóa tự nhiên của cơ thể, đầu gối sẽ bị đau nhức, căng cứng, sưng tấy và yếu.
Dây chằng chéo sau (gọi tắt là PCL) chạy dọc theo mặt sau của đầu gối, nối xương đùi với xương chày (xương ống chân) có thể bị chấn thương khi đầu gối xảy ra va chạm mạnh trong lúc chơi thể thao, bước hụt hoặc tai nạn xe cộ… Các triệu chứng của chấn thương dây chằng chéo sau bao gồm: đau mặt sau đầu gối, sưng, cứng và yếu khớp gối.
Bên cạnh những nguyên nhân chính kể trên, nguy cơ bị đau mặt sau đầu gối của bạn sẽ tăng cao bởi một số yếu tố sau đây:
Người lớn tuổi (từ 60 tuổi trở lên) thường bị đau đầu gối do cấu trúc khớp xương lỏng lẻo, khiến khả năng vận động giảm sút. Chính vì lẽ đó, người lớn tuổi luôn được chuyên gia khuyến khích tập thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày để cải thiện tình trạng cứng khớp và đau khớp.
Những môn thể thao mạnh như leo núi, đá bóng, tennis, đạp xe đường dài… gây áp lực lớn lên đầu gối. Chưa kể, khi chơi các môn thể thao này, đầu gối dễ bị chấn thương bởi các tình huống bất ngờ hoặc cử động vặn xoắn đột ngột. Do đó, người chơi thể thao mạnh có nguy cơ bị đau mặt sau đầu gối cao hơn người chơi những môn thể thao đơn giản và nhẹ nhàng.
Khớp gối phải gánh vác trọng lượng toàn bộ phần trên của cơ thể, thế nên thừa cân hoặc béo phì làm tăng thêm áp lực lên khớp gối. Điều này không chỉ khiến đầu gối đau mỏi, mà còn gia tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối.
Sự thay đổi nội tiết tố trong và sau thai kỳ cũng là lý do khởi phát cơn đau ở khớp gối. Nếu chị em nhận thấy mặt sau đầu gối đau nhức khi mang thai hoặc sau khi sinh, hãy trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn giải pháp khắc phục phù hợp và an toàn.
Nếu gặp một trong các vấn đề liên quan đến sức khỏe toàn thân như hạ canxi huyết, thiếu máu, rối loạn điện giải, đau xơ cơ… bạn có thể bị cơn đau phía sau đầu gối “ghé thăm” bất cứ lúc nào.
Ngoài ra, khi làm các công việc gây áp lực lặp đi lặp lại lên đầu gối, điển hình là xây dựng và nông nghiệp, nguy cơ đau mặt sau đầu gối sẽ gia tăng. Trường hợp thường xuyên bị đau mỏi phía sau đầu gối nữa đó là nhân viên văn phòng – đối tượng phải ngồi một chỗ trong nhiều giờ.
Cơn đau ở mặt sau đầu gối thường đi kèm với các triệu chứng phổ biến như (3):
Khi cảm giác đau nhức mặt sau đầu gối trở nên dữ dội và kéo dài hơn 1 tuần, bạn cần đến bệnh viện thăm khám để xác định nguyên nhân, từ đó bác sĩ sẽ đưa ra giải pháp điều trị phù hợp. Nếu trì hoãn điều trị hoặc chữa trị không đúng nguyên nhân, khớp gối có thể phải chịu tổn thương nặng nề, thậm chí gặp biến chứng khó hồi phục như teo cơ, dính khớp, biến dạng khớp…
Để xác định chính xác nguyên nhân gây đau mặt sau đầu gối, các bác sĩ thường kết hợp giữa việc thăm khám trực tiếp và sử dụng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại.
Bác sĩ tiến hành kiểm tra trực tiếp sức khỏe của khớp gối thông qua việc quan sát tình trạng đầu gối, kết hợp động tác sờ, nắn, gập và kéo duỗi chân. Cùng với đó, bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng và tiền sử bệnh, chẳng hạn như:
Nếu nghi ngờ mặt sau đầu gối của bạn bị đau do chấn thương như đứt dây chằng chéo sau hoặc rách sụn chêm, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI). Trường hợp phát hiện dấu hiệu của u nang Baker, bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm.
Kết quả chẩn đoán là cơ sở để bác sĩ đánh giá và kết luận nguyên nhân gây đau phía sau đầu gối cũng như tình hình sức khỏe tổng quát của khớp gối. Nhờ đó, bác sĩ có thể đưa ra giải pháp điều trị trúng đích giúp người bệnh hết đau đầu gối và bảo tổn khớp gối tối đa.
Đau mặt sau đầu gối có thể tự khỏi hoặc cần phải áp dụng các biện pháp điều trị y tế như vật lý trị liệu, dùng thuốc hoặc phẫu thuật. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và nguyên nhân gây đau mặt sau đầu gối của mỗi người, bác sĩ sẽ chỉ định một trong các giải pháp chữa trị sau:
Một số biện pháp chăm sóc tại nhà có tác động tích cực đến sức khỏe xương khớp, giúp giảm nhẹ cảm giác đau nhức ở đầu gối, bao gồm:
Các bài tập vật lý trị liệu hướng đến cải thiện sức mạnh, độ dẻo dai và khả năng vận động của khớp gối, giúp phục hồi tổn thương và ổn định cấu trúc đầu gối hiệu quả. ECO Pharma khuyên bạn bạn nên tìm đến chuyên khoa cơ xương khớp hoặc trung tâm vật lý trị liệu uy tín để được các chuyên gia thiết kế chương trình luyện tập phù hợp với tình trạng đầu gối và mức độ đau mặt sau đầu gối.
Đối với những trường hợp bị đau mặt sau đầu gối do chấn thương nghiêm trọng như rách dây chằng chéo sau hoặc rách sụn chêm hay thoái hóa khớp gối giai đoạn nặng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để phục hồi cấu trúc và chức năng vận động của khớp gối.
Nếu mặt sau đầu gối bị đau do bệnh lý toàn thân, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Chữa dứt điểm những bệnh lý này là cách duy nhất để loại bỏ cơn đau cho mặt sau đầu gối.
Bài liên quan: Đau đầu gối khi ngồi xổm
Việc xác định đau phía sau đầu gối do đâu càng chính xác và cụ thể, hiệu quả điều trị càng cao. Đó là lý do bạn nên đến bệnh viện thăm khám ngay khi nhận thấy mặt sau đầu gối bị đau nhức bất thường. Đừng trì hoãn hoặc tự ý điều trị đau khớp gối khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
