Tốc độ máu lắng (ESR) tăng cao là dấu hiệu thường gặp trong viêm khớp dạng thấp (RA). Tuy nhiên, xét nghiệm ESR không đặc hiệu để chẩn đoán viêm khớp dạng thấp, mà thường được sử dụng như một chỉ số giúp đánh giá tình trạng viêm trong cơ thể và hỗ trợ các xét nghiệm khác. Cùng ECO Pharma tìm hiểu cụ thể về tốc độ lắng máu trong viêm khớp dạng thấp qua bài viết sau.
Xét nghiệm tốc độ lắng máu là xét nghiệm đo tốc độ lắng của hồng cầu trong máu, nhằm đánh giá tình trạng viêm trong cơ thể, bao gồm viêm khớp dạng thấp. Tốc độ máu lắng, tiếng Anh là Erythrocyte sedimentation rate (ESR), chỉ tốc độ lắng của hồng cầu xuống đáy ống nghiệm có chứa mẫu máu trong 1 đến 2 tiếng. Để thực hiện, sau khi lấy máu, mẫu máu của người bệnh được gửi đến phòng thí nghiệm. Các nhân viên y tế sẽ tiến hành đo tốc độ tế bào hồng cầu lắng xuống đáy ống nghiệm. Thông thường, tế bào hồng cầu lắng xuống chậm. Nhưng khi bị viêm, cơ thể gia tăng số lượng protein trong máu, khiến các tế bào hồng cầu dính lại với nhau (vón cục) và lắng xuống nhanh hơn. (1)
Nếu các tế bào hồng cầu lắng xuống nhanh, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo viêm khớp dạng thấp. Tốc độ ESR càng nhanh đồng nghĩa với mức độ viêm càng cao. Tuy nhiên, chỉ xét nghiệm ESR đơn lẻ không thể chẩn đoán chính xác viêm khớp dạng thấp. Vì vậy, người bệnh thường được chỉ định thêm các xét nghiệm khác như xét nghiệm RF, siêu âm, chụp X-quang.
Ngoài viêm khớp dạng thấp, chỉ số ESR bất thường cũng hỗ trợ chẩn đoán một số vấn đề sức khỏe khác:
Kết quả xét nghiệm ESR cao:
Kết quả xét nghiệm ESR thấp:
Ngoài ra, thai kỳ, chu kỳ kinh nguyệt, lão hóa, béo phì, lạm dụng rượu bia, sử dụng một số loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng cũng là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả ESR. Vì vậy, việc thông báo cho bác sĩ về tình trạng sức khỏe, các loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng đang dùng là điều cần thiết.
Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm ESR nếu bạn có các triệu chứng liên quan đến viêm khớp dạng thấp, chẳng hạn như (2):
Các dấu hiệu viêm khớp dạng thấp có thể xuất hiện rồi biến mất. Khi triệu chứng trở nặng được gọi là đợt bùng phát, mỗi đợt thường kéo dài nhiều ngày hoặc nhiều tháng.
Quy trình xét nghiệm tốc độ máu lắng trong viêm khớp dạng thấp thường gồm các bước:
Người bệnh được thăm khám thông thường. Sau khi khai thác bệnh sử và xem xét triệu chứng, nếu nghi ngờ mắc bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm viêm khớp dạng thấp cần thiết, bao gồm tốc độ máu lắng.
Vùng da ngay trên tĩnh mạch được làm sạch, tiếp đó nhân viên y tế đưa kim vào tĩnh mạch để lấy máu. Sau khi rút kim, vị trí lấy máu sẽ được băng lại để cầm máu. Máu thường được lấy vào ống nghiệm chân không nắp đen ESR chứa chất chống đông natri citrat 3.8%.
Mẫu máu được đưa đến phòng xét nghiệm. Kỹ thuật viên sẽ chuyển máu vào ống nghiệm chuyên dụng, thường là ống Westergren. Ống nghiệm này được đặt thẳng đứng ở nhiệt độ phòng. Các tế bào hồng cầu sẽ từ từ lắng xuống đáy do ảnh hưởng của trọng lực và để lại chất lỏng màu rơm (huyết tương). Sau 1 tiếng (hoặc 2 tiếng tùy phương pháp), nhân viên y tế tiến hành đo chiều cao của cột huyết tương (đơn vị mm/giờ). Chiều cao này thể hiện tốc độ lắng của hồng cầu. Tốc độ máu lắng càng nhanh (cột huyết tương cao) thì khả năng mắc viêm khớp dạng thấp càng lớn. (3)
Bác sĩ trả kết quả cho người bệnh. Nếu tốc độ lắng máu cho thấy dấu hiệu viêm, bạn có thể được chỉ định thực hiện các xét nghiệm khác để chẩn đoán cụ thể.
Tốc độ máu lắng bình thường tùy thuộc độ tuổi, giới tính mỗi người (4):
| Giới tính và độ tuổi | Tốc độ máu lắng bình thường |
| Nam giới dưới 50 tuổi | < 15 mm/giờ |
| Nam giới trên 50 tuổi | < 20 mm/giờ |
| Phụ nữ dưới 50 tuổi | < 20 mm/giờ |
| Phụ nữ trên 50 tuổi | < 30 mm/giờ |
| Trẻ sơ sinh | 0 – 2 mm/giờ |
| Trẻ em chưa đến tuổi dậy thì | 3 – 13 mm/giờ |
Phạm vi tốc độ lắng máu bình thường có thể khác nhau tùy người. Một số phòng xét nghiệm cũng có các khoảng chuẩn khác nhau. Vì vậy, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn cụ thể.
Dưới đây là một số mẫu giấy kết quả xét nghiệm tốc độ máu lắng, cho thấy chỉ số ESR cao:
Nếu gặp các triệu chứng viêm khớp dạng thấp, người bệnh có thể đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh thăm khám, thực hiện xét nghiệm. Với lợi thế đa chuyên khoa, Trung tâm Xét nghiệm sẽ phối hợp cùng khoa Cơ xương khớp để kiểm tra tốc độ lắng máu, hỗ trợ chẩn đoán viêm khớp dạng thấp và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
Bệnh viện đầu tư hệ thống trang thiết bị, máy móc hiện đại như máy đo tốc độ lắng máu, máy xét nghiệm khí máu và điện giải Roche Cobas b211, hệ thống xét nghiệm tích hợp Cobas Pro cho phép thực hiện đến 2200 xét nghiệm/giờ. Đặc biệt, đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng viên giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm, tận tâm và nhiệt tình.
Được xây dựng theo mô hình bệnh viện khách sạn, Tâm Anh cũng chú trọng cơ sở vật chất khang trang, rộng rãi, mang lại cảm giác thoải mái cho người bệnh.
Tốc độ lắng máu trong viêm khớp dạng thấp có vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán bệnh. Tuy nhiên, xét nghiệm ESR không đặc hiệu, do đó bạn thường được chỉ định kết hợp các xét nghiệm khác như yếu tố dạng thấp (RF), anti CCP, protein phản ứng C. Điều quan trọng là người bệnh cần lựa chọn cơ sở y tế uy tín để đảm bảo xét nghiệm đúng quy trình, độ chính xác cao.
