Giấc ngủ của trẻ sơ sinh về mặt sinh học rất rời rạc, không ổn định và thường khó đoán trước. Điều này có thể khiến nhiều mẹ bỉm lo lắng “liệu ngủ như thế có ảnh hưởng đến sự phát triển của con hay không?” Bài viết này của ECO Pharma sẽ giúp chị em hiểu rõ đặc tính giấc ngủ của trẻ từ 0 – 1 tháng tuổi, từ đó yên tâm đồng hành cùng con cho đến khi giấc ngủ vào nề nếp.
Trẻ sơ sinh dành phần lớn thời gian, cả ngày lẫn đêm để ngủ. Tuy nhiên, giấc ngủ của trẻ sơ sinh không kéo dài liên tục mà được chia thành những giấc ngủ ngắn. Mỗi giấc ngủ ngắn của trẻ sơ sinh thường không quá 4 tiếng.
Chu kỳ giấc ngủ của các bé sơ sinh kéo dài khoảng 60 phút. Trong đó, giấc ngủ REM (chuyển động mắt nhanh) chiếm hơn một nửa thời gian ngủ của trẻ sơ sinh và thời gian còn lại là dành cho giấc ngủ Non-REM (giấc ngủ yên tĩnh – không chuyển động mắt nhanh).
Ở giai đoạn ngủ REM, mẹ bỉm sẽ thấy con hay vặn mình, nhịp thở không đều và mắt chuyển động dù mi mắt nhắm. Ngược lại, ở giai đoạn ngủ Non – REM, trẻ sơ sinh ngủ sâu, mắt không chuyển động và nằm yên.
Giấc ngủ là yếu tố cần thiết đối với sự tăng trưởng và phát triển của trẻ sơ sinh. Trong giai đoạn đầu đời này, giấc ngủ đóng vai trò quan trọng không chỉ trong việc phục hồi năng lượng của cơ thể, mà còn quan trọng trong sự phát triển của não bộ và các chức năng thần kinh.
Có rất nhiều thay đổi thần kinh diễn ra trong giấc ngủ để hỗ trợ cho sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ sơ sinh. Dưới đây một số vai trò chính của giấc ngủ đối với trẻ sơ sinh:
Có thể thấy, giấc ngủ của trẻ sơ sinh mang lại những lợi ích to lớn đối với sự phát triển của não bộ, thể chất và cảm xúc. Vậy nên, bố mẹ cần tạo môi trường lý tưởng để trẻ sơ sinh ngủ ngon và ngủ đủ giấc.
Theo trang thông tin khoa học về sức khỏe giấc ngủ SleepFoundation.org, hầu hết trẻ sơ sinh ngủ từ 14-18 tiếng mỗi ngày với những giấc ngắn, trải đều suốt cả ngày lẫn đêm, chứ không phải ngủ một giấc dài. Trong khoảng 3 tháng đầu đời, những giấc ngủ này không theo bất kỳ lịch trình hay khuôn mẫu nào. (1)
Việc trẻ sơ sinh cần ngủ nhiều có thể khiến nhiều bậc phụ huynh lo lắng. Thế nhưng, hiểu được nguyên nhân tại sao trẻ sơ sinh có tổng lượng thời gian ngủ dài sẽ giúp bố mẹ yên tâm hơn.
Như đã chia sẻ ở phần “vai trò của giấc ngủ đối với trẻ sơ sinh”, giấc ngủ là điều kiện thuận lợi để trẻ phát triển toàn diện cả về não bộ, thể chất và cảm xúc. Trẻ sơ sinh cần giấc ngủ dài để tạo dựng ký ức, phát triển não bộ, xây dựng hệ thần kinh khỏe mạnh và hình thành các bản năng sinh tồn quan trọng.
Mỗi lần học được điều gì mới từ môi trường xung quanh, trẻ sơ sinh cần một khoảng thời gian ngủ để củng cố kiến thức. Một số chuyên gia tin rằng, trẻ sơ sinh có thể học hỏi ngay cả khi đang ngủ. Đặc biệt, trong giấc ngủ, trẻ sơ sinh vẫn có thể tiếp nhận thông tin, chẳng hạn như nhiệt độ và âm thanh.
Tóm lại, trẻ sơ sinh ngủ nhiều vì chúng đang trong quá trình học hỏi rất nhiều điều và phát triển thể chất cũng rất nhanh. Giấc ngủ ngon sẽ giúp trẻ sơ sinh hoàn thiện mọi mặt từ thể chất đến tinh thần. Vậy nên, bố mẹ đừng quá lo lắng khi con từ 0 – 1 tháng tuổi ngủ nhiều mỗi ngày.
Nhu cầu ngủ có thể không hoàn toàn giống nhau giữa tất cả các bé sơ sinh. Chính vì vậy, bảng thời gian ngủ dưới đây chỉ mang tính chất tham khảo:
| LỊCH TRÌNH NGỦ THAM KHẢO CỦA TRẺ TỪ 0 – 1 THÁNG TUỔI | |
| Tổng thời gian ngủ | 14-18 tiếng |
| Thời gian ngủ ban ngày | 6-8 tiếng |
| Thời gian ngủ ban đêm | 8-10 tiếng |
Trẻ sơ sinh bú mẹ thường thức giấc khoảng 2-3 tiếng một lần, còn trẻ bú sữa công thức thì thức giấc khoảng 3-4 tiếng một lần. Trong khoảng 3 tháng đầu đời, giấc ngủ của trẻ không theo bất kỳ lịch trình hay khuôn mẫu nào. Đó là lý do Học viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ không đưa ra khuyến nghị chính thức về thời lượng ngủ ở trẻ sơ sinh dưới 4 tháng tuổi vì có sự khác biệt rất lớn giữa các cá thể.
Trẻ sơ sinh vẫn có nguy cơ rối loạn giấc ngủ. Và tình trạng rối loạn giấc ngủ ở trẻ sơ sinh xảy ra do chịu tác động của những yếu tố sau:
Bố mẹ cần theo dõi phản ứng của con để có sự điều chỉnh đúng đắn, giúp trẻ sơ sinh ngủ ngon giấc. Nếu cảm xúc tiêu cực của cha hoặc mẹ ảnh hưởng đến giấc ngủ của con, bố mẹ nên chủ động tìm kiếm sự trợ giúp của người thân cho đến khi bản thân ổn định được cảm xúc và tinh thần.
Đối với trẻ sơ sinh, giấc ngủ chủ yếu xoay quanh hai vấn đề chính là “ngủ quá nhiều” và “ngủ quá ít”:
Một số trẻ sơ sinh có thể ngủ tới 20 tiếng mỗi ngày. Đặc biệt, trẻ sinh non có thể ngủ gần như cả ngày lẫn đêm. Việc trẻ sơ sinh ngủ nhiều là điều bình thường, miễn các bé ăn uống, đi tiểu và tăng cân đều đặn. Tuy nhiên, khi trẻ sơ sinh ngủ hơn 20 tiếng mỗi ngày (ngủ quá nhiều), bố mẹ cần lưu ý một số lý do tiềm ẩn sau đây:
Tốt nhất, khi thấy trẻ sơ sinh ngủ nhiều đi kèm với những biểu hiệu như: khó đánh thức, bú không đều hoặc không chịu bú, tăng cân chậm, tiểu tiện và đại tiện không thường xuyên… bố mẹ cần đưa con đến bệnh viện nhi thăm khám ngay lập tức.
Việc trẻ sơ sinh ngủ không đủ giấc hay ngủ quá ít là điều thật sự đáng lo ngại. Thiếu ngủ khiến trẻ sơ sinh trở nên khó chịu, cáu kỉnh và liên tục quấy khóc. Nguy hại hơn, ngủ không đủ giấc có thể cản trở quá trình tăng trưởng và phát triển của trẻ, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan đến hô hấp, tim mạch, thần kinh… Trong trường hợp này, bố mẹ cũng cần tham vấn ý kiến bác sĩ nhi để đảm bảo sức khỏe cho trẻ sơ sinh.
Giấc ngủ của trẻ sơ sinh không đều đặn và liên tục. Kiểu ngủ này sẽ thay đổi dần theo thời gian. Tuy nhiên, bố mẹ có thể áp dụng một số biện pháp dưới đây để giúp bé sơ sinh cảm thấy dễ ngủ và ngủ ngon hơn:
Trẻ sơ sinh ngủ và ăn không phân biệt ngày đêm. Nhưng nếu bố mẹ thực hiện những điều kể trên từ sớm, trẻ sơ sinh sẽ ngủ ngon hơn và ngủ nhiều hơn vào ban đêm khi lớn hơn, thường là từ 4-6 tháng tuổi.
Sau khi cùng bố mẹ tìm hiểu đặc tính giấc ngủ, thời lượng ngủ và cách giúp trẻ sơ sinh ngủ ngon hơn, ECO Pharma sẽ dành phần cuối bài viết để giải đáp một số thắc mắc liên quan đến giấc ngủ của trẻ sơ sinh, bao gồm:
Trẻ sơ sinh có thể ngủ tới 20 tiếng mỗi ngày. Trường hợp ngủ hơn 20 tiếng kèm theo các biểu hiện bất thường như: biếng ăn, chậm tăng cân, đi tiểu tiện không đều… có thể tiềm ẩn những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Đối với trường hợp này, bố mẹ cần đưa con đến bệnh viện nhi để thăm khám kỹ lưỡng.
Ngủ ít hơn thời gian tiêu chuẩn không chỉ khiến trẻ sơ sinh dễ quấy khóc và cáu kỉnh, mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển cả về thể chất lẫn tinh thần của trẻ. Tuy nhiên, nếu các chỉ số phát triển ổn định, tăng cân đều đặn và ăn uống ngon miệng, thì dù trẻ sơ sinh ngủ dưới 14-18 tiếng mỗi ngày cũng không phải là điều đáng lo ngại.
Ngủ xuyên đêm có nghĩa là trẻ ngủ liên tục ít nhất 6 tiếng mà không bị gián đoạn. Nếu tỉnh giấc trong giây lát, trẻ có khả năng tự ngủ lại. Và hầu hết trẻ bắt đầu ngủ xuyên đêm từ 6 tháng tuổi.
Hy vọng rằng, những chia sẻ về “giấc ngủ của trẻ sơ sinh” trên có thể giúp các bậc phụ huynh, nhất là những ai lần đầu làm cha mẹ có thêm kiến thức hữu ích để chăm sóc và nuôi dạy con khoa học cũng như dễ dàng hơn. Bố mẹ đừng quên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu trẻ sơ sinh có biểu hiện rối loạn giấc ngủ, ngủ quá ít hoặc quá nhiều.
