Sổ tay sức khỏe: Khám bệnh nhân suy tim cần kiểm tra những gì?

Khám bệnh nhân suy tim là bước quan trọng để chẩn đoán chính xác, xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa, ngăn ngừa biến chứng. Bài viết sau của ECO Pharma sẽ cung cấp thông tin đầy đủ, dễ hiểu về các bước kiểm tra cần thiết khi đi khám.

Tại sao cần đi khám suy tim?

Các bệnh nhân suy tim cần phải quay trở lại bệnh viện theo lịch tái khám được bác sĩ dặn dò nhưng đôi khi vì điều kiện xa xôi hoặc hoàn cảnh kinh tế eo hẹp, nhiều người đã bỏ qua tái khám dẫn đến không được theo dõi liên tục. Trong khi đó tim bị suy là bệnh cần phải theo dõi sát sao để kiểm soát tiến triển và phòng ngừa các sự cố tim mạch nguy hiểm như phù phổi cấp, rối loạn nhịp… Bỏ lỡ thăm khám làm các yếu tố nguy cơ nguy hiểm không được phát hiện kịp thời, người bệnh phải đối diện với các rủi ro tim mạch cao hơn.

Khám bệnh nhân suy tim cần kiểm tra những gì?

Quy trình chẩn đoán khám phát hiện bệnh không dựa vào một xét nghiệm đơn lẻ mà cần kết hợp nhiều giai đoạn, gồm khai thác bệnh sử, thăm khám lâm sàng, chỉ định cận lâm sàng và cuối cùng là phân loại để xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa.

1. Giai đoạn 1: Khai thác bệnh sử và khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ hỏi chi tiết về triệu chứng (khó thở, mệt mỏi, phù nề, ho), tiền sử tim mạch, phẫu thuật tim, huyết áp cao, tiểu đường, bệnh mạch vành, thói quen hút thuốc, uống rượu và bệnh sử gia đình. Tiếp đến là đo huyết áp, cân nặng và nghe tim phổi nhằm phát hiện tiếng thổi tim, ran phổi. Khám thực thể còn bao gồm đánh giá tĩnh mạch cảnh, phù ngoại biên, đồng thời quan sát thể trạng chung và khả năng nhận thức của người bệnh. (1)

2. Giai đoạn 2: Xác định dấu hiệu suy tim và yếu tố nguyên nhân

Trong gói khám suy tim​, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng để xác nhận chẩn đoán, tìm nguyên nhân. Cụ thể: (2)

• Xét nghiệm máu để đánh giá bệnh lý liên quan đến tim, kiểm tra nồng độ protein đặc hiệu (BNP/NT-proBNP), thường tăng cao trong suy tim.
• Chụp X-quang ngực giúp quan sát tình trạng phổi, kích thước tim.
• Điện tâm đồ (ECG) ghi lại hoạt động điện tim, phát hiện loạn nhịp.
• Siêu âm tim cho biết kích thước, cấu trúc tim, van tim, dòng chảy máu, đồng thời đo phân suất tống máu (EF). Những chỉ số này đánh giá chức năng bơm máu của tim. EF ≥ 50% được xem là bình thường, nhưng người bệnh vẫn có thể bị suy tim dù chỉ số này ở ngưỡng lý tưởng.
• Thử nghiệm gắng sức nhằm theo dõi phản ứng của tim khi vận động trên máy đạp xe, chạy bộ.
• Chụp CT tim, MRI tim cung cấp hình ảnh chi tiết về cấu trúc và chức năng tim.
• Chụp động mạch vành giúp phát hiện hẹp, tắc nghẽn mạch vành.
• Sinh thiết cơ tim (khi cần) để xác định một số bệnh cơ tim đặc biệt.

Kết quả các xét nghiệm này sẽ giúp chẩn đoán chính xác, xác định giai đoạn bệnh, từ đó đưa ra định hướng điều trị phù hợp.

3. Giai đoạn 3: Đưa ra chẩn đoán và xây dựng kế hoạch điều trị

Sau khi có đầy đủ dữ liệu, bác sĩ sẽ phân loại mức độ bệnh. Có hai hệ thống phân loại chính:

• Theo phân loại NYHA của Hiệp hội Tim mạch New York, suy tim được chia thành 4 mức, độ I – chưa có triệu chứng; độ II – triệu chứng xuất hiện khi gắng sức; độ III – khó thở ngay cả khi hoạt động nhẹ; độ IV – khó thở cả khi nghỉ ngơi.
• Theo hệ thống AHA/ACC của Hiệp hội Tim mạch Mỹ, bệnh được chia thành 4 giai đoạn, giai đoạn A có nguy cơ cao nhưng chưa tổn thương tim; giai đoạn B đã có bất thường cấu trúc tim nhưng chưa xuất hiện triệu chứng; giai đoạn C có triệu chứng lâm sàng rõ rệt; giai đoạn D là suy tim giai đoạn cuối, cần can thiệp chuyên sâu.

Dựa trên chẩn đoán, bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân cơ bản như bệnh van tim, thiếu máu cục bộ cơ tim, bệnh cơ tim… và đưa ra kế hoạch điều trị. Phác đồ thường bao gồm:

• Điều chỉnh lối sống như ăn uống lành mạnh, tập luyện phù hợp, bỏ thuốc lá và hạn chế uống rượu bia.
• Dùng thuốc điều trị như thuốc ức chế men chuyển (ACEi), chẹn beta, thuốc lợi tiểu, ARNI…
• Liệu pháp nâng cao gồm đặt thiết bị hỗ trợ tim, phẫu thuật hoặc ghép tim trong trường hợp nặng.

Nhờ tiếp cận theo từng giai đoạn, việc chẩn đoán, quản lý bệnh sẽ chính xác và toàn diện hơn, giúp người bệnh kiểm soát bệnh hiệu quả, cải thiện tiên lượng sống.

Khám suy tim ở đâu tốt nhất?

Lựa chọn địa chỉ uy tín để khám bệnh nhân suy tim có ý nghĩa quan trọng, bởi đây là bệnh lý mãn tính, diễn tiến phức tạp, đòi hỏi theo dõi lâu dài, can thiệp đúng thời điểm. Người bệnh nên thăm khám tại các bệnh viện có chuyên khoa tim mạch, quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa được đào tạo chuyên nghiệp cùng hệ thống thiết bị hiện đại như siêu âm tim 3D, cộng hưởng từ tim (MRI), thông tim chẩn đoán.

Tại TP.HCM, nhiều người bệnh thường lựa chọn:

• Viện Tim TP.HCM, cơ sở chuyên sâu hàng đầu, triển khai nhiều chương trình quản lý và điều trị bệnh suy tim hiện đại.
• Bệnh viện Chợ Rẫy có khoa Tim mạch nổi tiếng, áp dụng các kỹ thuật chẩn đoán và can thiệp tiên tiến.
• Bệnh viện Trung ương Huế là trung tâm tim mạch trọng điểm của miền Trung.

Đặc biệt, Trung tâm Tim mạch – Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là địa chỉ được đánh giá cao nhờ quy trình thăm khám chuyên nghiệp, đội ngũ bác sĩ đầu ngành, kết hợp dịch vụ chăm sóc tận tâm, giúp người bệnh an tâm trong suốt quá trình khám chữa bệnh.

Quy trình khám bệnh nhân suy tim tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, gồm:

• Bước 1: Đăng ký khám

Người bệnh có thể đặt hẹn trực tuyến qua website, gọi tổng đài 093 180 6858 – 0287 102 6789 (Tâm Anh Quận 7). Ngoài ra, người bệnh có thể đăng ký trực tiếp tại các cơ sở 2B Phổ Quang, P. Tân Sơn Hòa; 316C Phạm Hùng, P. Chánh Hưng (Q.8); 25 Nguyễn Hữu Thọ, P. Tân Hưng (Q.7).

• Bước 2: Kiểm tra sinh hiệu

Điều dưỡng tiến hành đo huyết áp, nhịp tim, nhiệt độ, chiều cao và cân nặng trước khi gặp bác sĩ.

• Bước 3: Gặp bác sĩ chuyên khoa

Bác sĩ khai thác bệnh sử, triệu chứng, tiền sử tim mạch, đánh giá tổng quát. Khi cần thiết sẽ chỉ định xét nghiệm suy tim cận lâm sàng.

• Bước 4: Thanh toán phí cận lâm sàng tại quầy thu ngân.
• Bước 5: Thực hiện các xét nghiệm theo chỉ định, bao gồm siêu âm tim, điện tâm đồ, xét nghiệm máu, chụp X-quang, MRI tim…
• Bước 6: Nhận kết quả và tư vấn điều trị

Sau khi có đầy đủ kết quả, bác sĩ sẽ chẩn đoán, kê đơn thuốc hoặc chỉ định nhập viện, đồng thời tư vấn chế độ ăn uống, luyện tập cùng kế hoạch theo dõi lâu dài.

• Bước 7: Lĩnh thuốc và hướng dẫn dùng tại nhà thuốc bệnh viện

Người bệnh có bảo hiểm y tế sẽ được giải đáp quyền lợi, hỗ trợ thủ tục để đảm bảo hưởng đầy đủ chế độ.

Nhờ quy trình khép kín và sự hỗ trợ từ đội ngũ chăm sóc khách hàng, người bệnh luôn được theo dõi sát sao, giảm thiểu thời gian chờ đợi và yên tâm khi khám suy tim tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Khám bệnh suy tim mất bao lâu mới có kết quả?

Thời gian khám bệnh nhân suy tim phụ thuộc vào tình trạng lâm sàng, số lượng xét nghiệm, quy trình tại cơ sở y tế. Trung bình:

• Khám ban đầu và khai thác bệnh sử khoảng 20 – 30 phút (hỏi triệu chứng, tiền sử bệnh, đo huyết áp, cân nặng, nghe tim phổi).
• Xét nghiệm cơ bản (máu, ECG, X-quang ngực, siêu âm tim) thường hoàn tất trong 1 – 2 giờ, kết quả có thể được trả ngay trong ngày.
• Xét nghiệm chuyên sâu (CT tim, MRI tim, chụp mạch vành, sinh thiết cơ tim) có thể kéo dài vài giờ đến vài ngày tùy lịch hẹn và quy trình phân tích.

Nhìn chung, nếu chỉ cần kiểm tra cơ bản, người bệnh sẽ biết tình trạng ngay trong buổi khám. Tuy nhiên, với ca phức tạp, cần hội chẩn đa chuyên khoa, thời gian để đưa ra chẩn đoán cuối cùng và kế hoạch điều trị có thể từ 2 – 5 ngày.

Một số lưu ý quan trọng đối với bệnh nhân đi khám suy tim

Chuẩn bị tốt trước – trong – sau buổi khám bệnh nhân suy tim giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác hơn, tối ưu phác đồ, người bệnh cũng chủ động hơn trong việc quản lý sức khỏe.

Trước khi đi khám

• Tổng hợp tiền sử: Ghi rõ bệnh lý đã mắc, phẫu thuật từng thực hiện, chẩn đoán tim mạch trước đây; bổ sung tiền sử gia đình mắc bệnh tim, tiểu đường, bệnh thận hoặc rối loạn chuyển hóa.
• Liệt kê tất cả thuốc đang dùng: Thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin, thảo dược, viên uống bảo vệ sức khỏe để bác sĩ đánh giá nguy cơ tương tác.
• Theo dõi triệu chứng: Khó thở, mệt, phù ngoại biên, tăng cân nhanh, hồi hộp/nhịp tim bất thường… và thời điểm xuất hiện.
• Cung cấp thông tin lối sống: Hút thuốc, rượu bia, chế độ ăn, mức độ vận động, vì các yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chẩn đoán, kế hoạch điều trị.

Trong quá trình khám

• Khám lâm sàng toàn diện: Đo huyết áp, nhịp tim, đánh giá SpO₂ (nếu có), nghe tim phổi, kiểm tra tĩnh mạch cảnh, phù hai chi dưới, thăm khám bụng; quan sát màu da, nhiệt độ ngoại vi.
• Chỉ định cận lâm sàng khi cần: Điện tâm đồ (ECG), xét nghiệm máu (điện giải, chức năng gan thận, BNP/NT-proBNP), chụp X-quang ngực, siêu âm tim… nhằm làm rõ tình trạng ứ huyết, chức năng thất và nguyên nhân gây bệnh. (3)

Sau cuộc hẹn

• Tái khám đúng lịch: Người bệnh thường được khuyến nghị tái khám trong vòng khoảng 2 tuần (tùy chỉ định). Đọc kỹ tóm tắt sau khám (AVS) và đơn thuốc để hiểu rõ mục tiêu điều trị.
• Duy trì theo dõi tại nhà: Cân nặng hằng ngày, ghi nhật ký triệu chứng, tuân thủ phác đồ và biểu đồ dùng thuốc để cung cấp dữ liệu chính xác cho lần tái khám tiếp theo.
• Trao đổi thẳng thắn với bác sĩ: Hỏi về chẩn đoán, mục tiêu điều trị, thay đổi lối sống; thảo luận chương trình phục hồi chức năng tim nếu được khuyến nghị.

Chuẩn bị kỹ lưỡng và phối hợp chặt chẽ với bác sĩ giúp khám bệnh nhân suy tim diễn ra hiệu quả, từ đó nâng cao khả năng kiểm soát triệu chứng, cải thiện tiên lượng sống và chất lượng sống tốt hơn.