Thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCA) được giới thiệu vào cuối những năm 1950 để điều trị trầm cảm. Với sự ra đời của các chất ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI), việc sử dụng TCA đã giảm vì tình trạng ngộ độc thuốc chống trầm cảm 3 vòng thường xảy ra hơn các loại thuốc khác được tạo ra sau này. Cùng ECO Pharma giải đáp vấn đề này trong bài viết dưới đây.
Thuốc chống trầm cảm 3 vòng (TCA) là nhóm thuốc giúp kiểm soát các triệu chứng trầm cảm lâm sàng (rối loạn trầm cảm nặng). Đây là một trong nhiều nhóm thuốc chống trầm cảm. TCA cũng là một trong những loại thuốc chống trầm cảm đầu tiên được phát minh và được coi là thuốc chống trầm cảm “thế hệ đầu tiên”. Ngày nay, thuốc chống trầm cảm 3 vòng thường được kê đơn cho tình trạng đau mãn tính hoặc mất ngủ hơn là cho bệnh trầm cảm. Vì hiện tại đã có các loại thuốc khác điều trị trầm cảm an toàn hơn và có ít tác dụng phụ hơn.
Về cơ chế hoạt động, thuốc chống trầm cảm 3 vòng làm tăng mức độ norepinephrine và serotonin trong não. Những hóa chất này được gọi là chất dẫn truyền thần kinh. Norepinephrine và serotonin đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh tâm trạng và hành vi của người bệnh. Thông qua quá trình này, TCA cũng ngăn chặn một số thụ thể nhất định trong cơ thể. Điều này có thể gây ra các tác dụng phụ của thuốc trầm cảm rất bất lợi, chẳng hạn như khô miệng và bí tiểu. (1)
Sau đây là các thuốc chống trầm cảm 3 vòng được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt để điều trị chứng rối loạn trầm cảm nặng:
Clomipramine (Anafranil®) là một thuốc TCA khác được FDA phê chuẩn cho chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) ở người từ 10 tuổi trở lên.
Sự ngộ độc thuốc chống trầm cảm 3 vòng có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, tim mạch, hệ hô hấp,…
Tình trạng rối loạn ý thức và co giật có thể xảy ra do ngộ độc thuốc chống trầm cảm 3 vòng.
Ngoài ra, nguy cơ co giật tăng lên ở những trường hợp đã được điều trị lâu dài trước đó hoặc những người có yếu tố nguy cơ như tiền sử co giật hoặc chấn thương sọ não. (2)
Sự ngộ độc thuốc chống trầm cảm 3 vòng có ảnh hưởng xấu đến tim mạch:
Sử dụng quá liều thuốc chống trầm cảm 3 vòng có thể gây ra tổn thương phổi do co mạch và co thắt phế quản. Thuốc có thể gây tổn thương phổi do sự tụt huyết áp và nhiễm trùng phổi. (3)
Đồng tử có thể giãn rộng và phản xạ ánh sáng kém, đồng thời các triệu chứng như khô miệng, da khô và đỏ, tiểu ít và tắc ruột có thể xảy ra.
Thuốc chống trầm cảm 3 vòng có thể gây ra vấn đề ở những người có tình trạng sức khỏe nhất định. Ví dụ, người mắc bệnh tăng nhãn áp, phì đại tuyến tiền liệt lành tính, các vấn đề về tim, đái tháo đường, bệnh gan hoặc có tiền sử co giật. Nếu đang gặp phải một hoặc nhiều trong số các tình trạng trên, bạn cần thông báo cho bác sĩ để được cân nhắc kỹ lưỡng về việc sử dụng thuốc chống trầm cảm 3 vòng.
Bên cạnh đó, người cao tuổi có tốc độ đào thải thuốc chậm hơn và đặc biệt nhạy cảm với thuốc chống trầm cảm 3 vòng khi dùng quá liều.
Các dấu hiệu ngộ độc thuốc chống trầm cảm 3 vòng khi dùng thuốc quá liều là:
Quá liều thuốc chống trầm cảm 3 vòng có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Người bị ngộ độc thuốc chống trầm cảm cần đến ngay bệnh viện, bác sĩ sẽ thăm khám và có cách xử trí tương ứng cho từng trường hợp khác nhau. Việc kiểm soát đường thở, hô hấp và tuần hoàn đúng cách là rất quan trọng trong trường hợp ngộ độc thuốc chống trầm cảm 3 vòng.
Ngộ độc thuốc chống trầm cảm 3 vòng là một tình trạng nguy hiểm, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng cho sức khỏe và tính mạng của người bệnh. Vì vậy, việc sử dụng các loại thuốc chống trầm cảm 3 vòng để điều trị cần phải tuân theo sự hướng dẫn của bác sĩ và tránh quá liều.
Tuân thủ những vấn đề an toàn là điều quan trọng trong việc phòng chống ngộ độc thuốc chống trầm cảm 3 vòng:
Bác sĩ có thể chỉ định điều trị dùng thuốc chống trầm cảm 3 vòng với liều thấp và sau đó tăng dần nếu cần. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng loại thuốc này thường có tác dụng chậm, người bệnh cần kiên nhẫn, không tự thay đổi liều lượng hoặc đột ngột ngừng sử dụng thuốc. Trong suốt quá trình điều trị, người bệnh cần tuyệt đối không uống bia rượu hoặc sử dụng các chất kích thích vì chúng có thể tăng độc tính của thuốc.
Người thân trong gia đình nên thường xuyên theo dõi và hỗ trợ người bệnh trong suốt quá trình điều trị bằng thuốc chống trầm cảm 3 vòng. Nếu có bất kỳ triệu chứng bất thường nào xuất hiện, nên báo ngay cho bác sĩ để có cách xử lý kịp thời. Tuân theo hướng dẫn bảo quản thuốc đúng cách, tránh để thuốc tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời, nhiệt độ cao hoặc độ ẩm và đặt thuốc ở nơi mà trẻ em không thể tiếp cận được.
Bất cứ ai dùng thuốc chống trầm cảm nên được theo dõi chặt chẽ để phát hiện tình trạng trầm cảm trầm trọng hơn hoặc hành vi bất thường.
Như đã trình bày ở trên, thuốc chống trầm cảm có thể gây ra các tác dụng phụ của thuốc chống trầm cảm 3 vòng tiềm ẩn, một số có thể nghiêm trọng. Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ và lợi ích của thuốc để đảm bảo người bệnh an toàn khi dùng thuốc.
Một số loại thuốc chống trầm cảm có thể tương tác với các loại thuốc khác bạn đang dùng, dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Bác sĩ có thể kiểm tra các loại thuốc bạn đang dùng để đảm bảo rằng việc sử dụng thuốc chống trầm cảm là an toàn.
Có nhiều loại thuốc chống trầm cảm khác nhau và mỗi loại có cơ chế hoạt động khác nhau. Bác sĩ có thể kê đơn cho bạn loại thuốc phù hợp nhất với nhu cầu và tình trạng cụ thể của bạn. Liều lượng thuốc chống trầm cảm cần thiết để điều trị hiệu quả có thể khác nhau tùy theo từng người. Bác sĩ có thể điều chỉnh liều lượng thuốc để đảm bảo bạn đang dùng đúng liều lượng và đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất. Bên cạnh đó, bác sĩ cũng là người giải đáp các thắc mắc của bạn về thuốc, theo dõi tiến trình bệnh và điều chỉnh phương pháp điều trị nếu cần thiết.
Phụ nữ mắc bệnh trầm cảm có thể bổ sung tinh chất quý Lepidium Meyenii chứa các dưỡng chất như amino acid, nhóm alkaloid, nhóm glucosinat, nhóm acid béo. Các chất này tác động lên hệ trục vàng não bộ – tuyến yên – buồng trứng, hỗ trợ điều hòa bộ 3 nội tiết tố estrogen, progesterone và testosterone, từ đó hỗ trợ cải thiện các triệu chứng trầm cảm hiệu quả.
Ngộ độc thuốc chống trầm cảm 3 vòng là một tình trạng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu ngộ độc và đưa người bệnh đến cơ sở y tế là vô cùng quan trọng. Để phòng ngừa ngộ độc thuốc chống trầm cảm, bạn cần sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý thay đổi liều lượng hoặc thời gian sử dụng thuốc. Bảo quản thuốc nơi khô ráo, thoáng mát, tránh xa tầm tay trẻ em.
