Suy tim cung lượng cao là tình trạng suy tim đặc biệt. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm. Trong bài viết này, hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu về bệnh tình này ngay sau đây.
Suy tim cung lượng tim cao là tình trạng suy giảm khả năng bơm máu của tim nhằm đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Đây là dạng đặc biệt của suy tim. Về mặt sinh lý, tình trạng cung lượng tim cao được định nghĩa là cung lượng tim khi nghỉ ngơi lớn hơn 8 lít/phút hoặc chỉ số tim lớn hơn 4,0 lít/phút/m².
Suy tim cung lượng cao xảy ra do sự tăng nhu cầu cung cấp máu của cơ thể, thường do tăng chuyển hóa. Thêm vào đó, sự bỏ qua hệ mao mạch và tiểu động mạch, dẫn đến dòng máu chảy trực tiếp vào tuần hoàn tĩnh mạch mà không qua trở kháng bình thường, từ đó gây tiêu thụ oxy tăng và giảm sức cản mạch hệ thống. Cả hai cơ chế suy tim cung lượng cao đều dẫn đến tăng cung lượng tim, thông qua các quá trình như tái cấu trúc tim, nhịp nhanh kéo dài và quá tải thể tích huyết tương mạn tính. (1)
Nguyên nhân suy tim cung lượng cao bao gồm:
Thiếu máu đã được xác định là một nguyên nhân suy tim cung lượng cao. Cụ thể, thiếu máu nặng (hemoglobin <5 g/dL) và có bệnh lý nền tiềm ẩn có thể gây suy tim. Theo đó, thiếu máu có thể làm giảm độ nhớt huyết tương, làm giảm hậu gánh thất trái, từ đó khiến tim bơm máu dễ hơn và khiến cung lượng tim tăng. Thiếu máu cũng có thể gây giãn mạch ngoại vi do rối loạn chức năng nội mô, khiến tim phải bơm nhiều để duy trì huyết áp.
Việc mất hemoglobin phần nào được bù đắp bằng sự tăng cung lượng tim và sự gia tăng chênh lệch oxy giữa động mạch và tĩnh mạch. Tình trạng này kéo dài có thể gây quá tải thể tích, làm giãn thất trái và tăng gánh tim, từ đó dẫn đến suy giảm chức năng tim.
Cường giáp làm tăng nồng độ hormone tuyến giáp, ảnh hưởng cả mô tim và các mô khác trong cơ thể. Trên tim, hormone này làm tăng co bóp và nhịp tim; trong khi trên toàn cơ thể, nó làm tăng chuyển hóa, tạo nhiều sản phẩm thải tế bào và gây giãn mạch, làm giảm sức cản mạch hệ thống. Nếu không được điều trị, tình trạng co bóp mạnh, tim đập nhanh và quá tải thể tích có thể dẫn đến bệnh cơ tim và phì đại tim.
Vitamin B1 đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa năng lượng và quá trình co bóp của tim. Khi thiếu vitamin B1, hai chất chuyển hóa quan trọng trong quá trình chuyển hóa năng lượng của tế bào pyruvate và lactate sẽ tích tụ gây giãn mạch hệ thống. Nghiên cứu cũng cho thấy thiếu vitamin B1 ảnh hưởng trực tiếp đến tế bào cơ tim với các biểu hiện như phù kẽ, phì đại sợi cơ, xơ hóa và thâm nhiễm tế bào. Kết quả là tăng lượng máu trở về tim, cung lượng tim cao và dẫn đến bệnh cơ tim nếu không điều trị.
=> Xem thêm: Tại sao thiếu vitamin B1 gây suy tim?
Phụ nữ trong thời kỳ mang thai cũng có thể bị suy tim cung lượng cao do sự thay đổi sinh lý trong hệ tim mạch. Trong thai kỳ, thể tích máu của cơ thể có thể tăng nhằm đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng và oxy cho người mẹ và thai nhi. Điều này làm tăng lượng máu trở về tim, gây quá tải thể tích tim mạch. Ngoài ra, do tác dụng giãn mạch của hormone thai kỳ và sự hình thành tuần hoàn nhau thai cũng có thể làm giảm sức cản mạch ngoại biên.
Trong thời kỳ này, thể tích huyết tương có thể tăng đến 40% – 50%, dẫn đến quá tải thể tích. Nhịp tim của phụ nữ mang thai cũng tăng thêm khoảng 10 – 20 lần/phút.
Nhiễm trùng huyết gây phản ứng viêm toàn thân, tạo ra hàng loạt thay đổi huyết động. Giai đoạn đầu thường là giảm thể tích tuần hoàn và cần hồi sức dịch, sau đó chuyển sang giai đoạn “siêu động” với cung lượng tim tăng và sức cản mạch hệ thống giảm. Đây là điểm đặc trưng của suy tim cung lượng cao. Giai đoạn sau của nhiễm trùng huyết có thể gây suy giảm chức năng tim.
Một số loại thuốc giảm đau hoặc chất kích thích có thể làm tăng nhịp tim và tăng cung lượng máu của tim. Sử dụng thuốc quá liều hoặc sử dụng trong thời gian dài có thể gây suy tim cung lượng cao, ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch và sức khỏe tổng thể của người bệnh.
Các dấu hiệu phổ biến của suy tim cung lượng cao tương tự như các dạng suy tim khác, bao gồm:
Bệnh lý suy tim cung lượng tim cao là tình trạng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Mặc dù tim bơm lượng máu vượt mức bình thường nhưng do nhu cầu oxy và dưỡng chất của cơ thể tăng cao hoặc do những bệnh lý nên khác, tim vẫn không thể đáp ứng đủ và dẫn đến tình trạng quá tải, suy yếu chức năng tim theo thời gian.
Theo đó, suy tim cung lượng cao có thể gây nên những vấn đề sau:
Suy tim cung lượng cao là dạng suy tim hiếm gặp nhưng có tỷ lệ tử vong cao, bệnh thường liên quan đến sự giãn mạch quá mức dẫn đến giảm sức cản mạch hệ thống. Tình trạng này không chỉ gây ra các triệu chứng như khó thở, phù, mệt mỏi mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể ảnh hưởng đến tính mạng người bệnh. Dưới đây là những biến chứng nghiêm trọng của bệnh.
Suy tim mất bù là giai đoạn tiến triển nặng của suy tim, khi tim không còn khả năng bù trừ để duy trì cung lượng máu đáp ứng nhu cầu cơ thể. Một số biểu hiện bao gồm khó thở tăng dần, phù nề, mệt mỏi và giảm khả năng gắng sức. Suy tim mất bù thường đi kèm với tăng áp lực đổ đầy tim, ứ dịch phổi và dịch ngoại vi có thể dẫn đến phù phổi cấp và suy đa cơ quan.
Phù phổi cấp do sự tích tụ dịch nhanh chóng ở phổi, làm giảm khả năng trao đổi khí và gây suy hô hấp nặng. Phổ biến là do suy tim trái mất bù khi áp lực trong thất trái tăng cao làm tăng áp lực tĩnh mạch phổi và gây rò rỉ dịch vào khoang kẽ và phế nang phổi.
Rối loạn nhịp tim là biến chứng thường gặp ở những người bệnh suy tim, bao gồm các dạng như rung nhĩ, nhịp nhanh thất hoặc block dẫn truyền. Những rối loạn này làm giảm hiệu quả bơm máu của tim, tăng nguy cơ hình thành khối huyết và đột quỵ. Các rối loạn nhịp khác có thể gây suy giảm chức năng tim và tăng nguy cơ tử vong.
Những bệnh lý nền như rung nhĩ, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn lipid máu có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ do huyết khối hoặc do xuất huyết não. Đặc biệt, nếu rung nhĩ khi không được điều trị có thể làm tăng nguy cơ hình thành các cục máu đông. Các cục máu đông này có thể theo dòng máu di chuyển từ tim đến não, gây tắc mạch và đột quỵ thiếu máu cục bộ.
Bệnh nhân cần nhập viện ngay khi có các triệu chứng trở nặng. Bao gồm:
Chẩn đoán bệnh lý suy tim cung lượng tim cao sẽ dựa trên kết quả khám lâm sàng, khai thác tiền sử bệnh và những xét nghiệm cận lâm sàng nhằm đánh giá chức năng tim, phát hiện nguyên nhân và xác định mức độ tổn thương tim.
Các xét nghiệm cận lâm sàng thường được bác sĩ chỉ định thực hiện như:
Xét nghiệm máu trong chẩn đoán suy tim cung lượng cao giúp phát hiện các dấu hiệu tổn thương cơ quan do suy tim và nguyên nhân nền như thiếu máu, cường giáp hoặc rối loạn chuyển hóa khác.
Các xét nghiệm thường bao gồm:
Siêu âm tim là phương pháp phổ biến trong đánh giá chức năng tim và chẩn đoán suy tim nói chung và suy tim cung lượng tim cao nói riêng. Qua siêu âm tim, bác sĩ có thể.
Ngoài siêu âm tim, các xét nghiệm chức năng tim khác có thể được chỉ định thực hiện nhằm đánh giá khả năng bơm máu và đáp ứng của tim với gắng sức:
Điện tim đồ ghi lại hoạt động của tim, giúp phát hiện rối loạn nhịp tim, thiếu máu cơ tim hoặc các tổn thương cấu trúc tim có thể góp phần gây suy tim cung lượng cao. Các đặc điểm trên xét nghiệm điện tim đồ EKG có thể bao gồm:
Điều trị suy tim cung lượng cao thường tập trung vào kiểm soát nguyên nhân nền, giảm tải cho tim và cải thiện triệu chứng. Những phương pháp cụ thể bao gồm:
Bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng thuốc điều trị dựa trên từng nguyên nhân cụ thể như cường giáp, thiếu máu. Một số nhóm thuốc thường được sử dụng có thể kể đến.
Một số loại thuốc khác cũng có thể được chỉ định trong điều trị suy tim cung lượng cao có thể kể đến như digoxin giúp tăng co bóp tim và kiểm soát nhịp tim; hydralazine kết hợp với nitrate giúp giãn mạch khi người bệnh không dung nạp thuốc ức chế men chuyển hoặc thuốc chẹn beta.
Thay đổi lối sống sinh hoạt cũng là phương pháp giúp kiểm soát bệnh và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Theo đó, người bệnh cần xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học và lành mạnh với nhiều rau củ tươi; hạn chế muối, chất béo bão hòa trong bữa ăn.
Người bệnh cần bỏ thuốc lá và hạn chế tiêu thụ rượu bia nhằm giảm những tác động xấu lên đến tim và mạch máu. Quản lý stress cũng giúp ổn định huyết áp và giảm gánh nặng cho tim. Ngoài ra, người bệnh cần kiểm soát cân nặng và bệnh lý nền như tiểu đường, cường giáp, bệnh về gan và thận để giảm áp lực lên tim.
Ở những trường hợp nghiêm trọng, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định người bệnh thực hiện các thủ thuật, phẫu thuật hoặc thiết bị hỗ trợ để điều trị suy tim cung lượng cao. Các phương pháp phẫu thuật can thiệp thường được sử dụng bao gồm:
Phòng ngừa suy tim cung lượng cao cũng giống như các biện pháp phòng ngừa bệnh tim mạch nói chung, chủ yếu tập trung vào việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ cao và duy trì sức khỏe tim mạch tổng thể.
Các biện pháp phòng ngừa bệnh lý suy tim cung lượng tim cao bao gồm:
Chế độ ăn uống lành mạnh và cân bằng đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện các triệu chứng và tăng cường sức khỏe tổng thể ở người bệnh suy tim cung lượng cao. Một chế độ ăn hợp lý nên bao gồm nhiều rau củ và trái cây, với mục tiêu ít nhất 400g mỗi ngày. Các bữa ăn nên có nền tảng là thực phẩm giàu tinh bột như khoai tây, bánh mì, cơm hoặc mì ống.
Bên cạnh đó, người bệnh cần bổ sung một lượng vừa phải sữa hoặc các sản phẩm thay thế, cũng như đa dạng nguồn protein từ đậu, cá, trứng, thịt và các loại hạt. Việc hạn chế tiêu thụ chất béo bão hòa, muối, đường, thịt đỏ là điều cần thiết để kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch. Ngoài ra, cần bỏ rượu bia và thuốc lá.
Tập luyện thể dục thường xuyên mang đến nhiều lợi ích đối với người mắc suy tim cung lượng cao. Việc duy trì thói quen vận động hợp lý không chỉ giúp giảm các yếu tố nguy cơ tim mạch như béo phì, tăng huyết áp, tiểu đường mà còn hỗ trợ cải thiện tuần hoàn, tăng cường sức mạnh cho tim và hệ tim mạch. Bên cạnh đó, tập luyện giúp nâng cao sức bền, tăng mức năng lượng, từ đó giảm nguy cơ xuất hiện tình trạng tim phải hoạt động quá mức để đáp ứng nhu cầu của cơ thể dẫn đến suy tim cung lượng cao.
Người bệnh suy tim chỉ nên luyện tập nhẹ nhàng với các bài tập đi bộ chậm, yoga và thiền; tránh các loại hình gắng sức như chạy bộ, tập tạ. Nếu bị khó thở nhiều, tim đập nhanh kéo dài sau khi nghỉ 15 phút, chóng mặt, đau ngực hoặc yếu người, bạn nên dừng tập và báo cho bác sĩ.
Stress kéo dài có thể làm tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, dẫn đến tăng nhịp tim nhanh, tăng huyết áp và làm tăng áp lực cho tim. Việc kiểm soát và giảm stress giúp ổn định huyết áp, giảm nhịp tim và hạn chế các yếu tố nguy cơ gây suy tim cung lượng cao.
Bạn nên sắp xếp công việc và thời gian nghỉ ngơi hợp lý tránh làm việc quá sức, thức khuya; tránh để rơi vào các tình huống bị động dẫn đến không kiểm soát được căng thẳng. Khi cảm thấy stress hãy tìm đến thiền định, quán niệm hơi thở và quán chiếu tâm ý để tìm thấy sự thư giãn.
Nhiều bệnh lý nền như thiếu máu, cường giáp hoặc những bệnh lý tim mạch khác có thể làm tăng nguy cơ suy tim cung lượng tim cao. Việc kiểm soát tốt các bệnh này là biện pháp phòng ngừa quan trọng các bệnh lý tim mạch. Người bệnh cần tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Ngoài suy tim tăng cung lượng là gì, suy tim cung lượng cao là gì, một số thắc mắc khác về bệnh lý suy tim cung lượng tim cao như:
Suy tim cung lượng cao được đặc trưng bởi việc tim bơm nhiều máu hơn bình thường (ít nhất 8 lít mỗi phút), trong khi suy tim cung lượng thấp liên quan đến việc tim bơm ít máu hơn bình thường (dưới 5 – 6 lít mỗi phút khi nghỉ ngơi). Xét nghiệm BNP/NT-proBNP, siêu âm tim, đánh giá lưu lượng tim và những xét nghiệm cận lâm sàng khác giúp bác sĩ xác định chính xác đâu là suy tim cung lượng cao và đâu là suy tim cung lượng thấp.
Người bệnh suy tim cung lượng cao nên tuân thủ nghiêm ngặt chế độ ăn uống được khuyến nghị cho bệnh tim mạch để hỗ trợ chức năng tim và kiểm soát các triệu chứng. Bao gồm hạn chế muối để tránh giữ nước và phù nề, tăng lượng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt để cung cấp chất chống oxy hóa, chất chống viêm; hạn chế chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn, thịt đỏ; bỏ rượu bia và thuốc.
Ngoài ra, việc bổ sung các tinh chất như Policosanol (GDL-5), Red Yeast Rice, Apple Cider Vinegar giúp tăng cường cholesterol tốt, điều hòa lipid máu, cải thiện lưu thông máu. Chúng hỗ trợ phòng ngừa hình thành cục máu đông và các bệnh lý tim mạch khác.
Tùy thuộc vào nguyên nhân nền mà suy tim cung lượng cao có thể trị khỏi hay không. Nếu nguyên nhân do bệnh cường giáp, thiếu máu nặng, nhiễm trùng huyết, rò động – tĩnh mạch hoặc thiếu hụt vitamin B1, việc điều trị các nguyên nhân này có thể giúp người bệnh cải thiện và phục hồi chức năng tim. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nguyên nhân phức tạp, mạn tính hoặc không thể điều trị triệt để, người bệnh cần tập trung kiểm soát triệu chứng và duy trì lối sống lành mạnh để điều có chất lượng sống tốt hơn.
Suy tim cung lượng cao ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và tiềm ẩn các nguy cơ đe doạ tính mạng. Việc nhận biết những dấu hiệu và kiểm soát nguyên nhân như thiếu máu, cường giáp cũng giúp phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Nếu có những dấu hiệu bất thường liên quan đến tim mạch, hãy nhanh chóng đến gặp bác sĩ để được thăm khám và điều trị kịp thời.
