COPD – bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ tư trên thế giới, điều đáng nói là nó có liên quan đến suy tim phải. Những người mắc COPD có nguy cơ mắc suy tim cao gấp 4,5 lần so với những người không mắc bệnh (1). Cùng ECO Pharma tìm hiểu tại sao COPD gây suy tim trong bài viết sau.
COPD – bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là thuật ngữ chỉ một số loại tổn thương phổi và đường hô hấp mãn tính gây ra tắc nghẽn khiến người bệnh khó thở. Ví dụ như chứng khí phế thũng hoặc viêm phế quản mạn tính (2). COPD có thể gây suy tim phải thông qua việc làm giảm oxy máu mạn tính và tăng áp lực động mạch phổi. Cụ thể như sau.
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính gây thiếu oxy trong cơ thể kéo dài. Điều này gây ra sự tái cấu trúc mạch máu và rối loạn chức năng nội mô, tăng sức cản mạch máu và làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch dẫn đến suy tim phải (tâm phế mạn).
Mặc dù COPD không trực tiếp gây suy tim trái nhưng chúng có thể ảnh hưởng lẫn nhau. COPD gây thiếu oxy máu làm tăng thêm áp lực lên tim khiến tim suy bên trái nặng hơn trong khi tình trạng này có thể gây tăng tích tụ dịch trong phổi làm cho các triệu chứng COPD trầm trọng hơn. (3)
Trong bệnh cảnh COPD, các phế nang (đơn vị hô hấp nhỏ và quan trọng nhất của phổi) bị giãn nhiều, chèn ép các mao mạch phổi gây ra tình trạng thiếu oxy liên tục. Áp lực lên tim kéo dài sẽ dẫn đến suy tim.
Nguy cơ suy tim sẽ cao hơn ở các bệnh nhân COPD có tiền sử hút thuốc lá, ít vận động, tuổi cao, mắc bất thường ở phổi. Hút thuốc gây ra phản ứng viêm bất thường ở phổi, toàn thân, nó cũng liên quan đến sự hình thành, mất ổn định của mảng xơ vữa động mạch và sự phát triển của bệnh. Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ, hút thuốc lá có liên quan đến việc làm tăng 50% nguy cơ tim bị suy ở các bệnh nhân COPD. (4)
Trong khi đó, chức năng phổi bất thường ở độ tuổi 25 – 40 cũng làm tăng tỷ lệ mắc bệnh và nguy cơ tử vong sớm hơn.
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và suy tim đều là những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Khi tiến triển, cả hai gây ảnh hưởng nặng nề đến khả năng vận động và chất lượng sống của người bệnh. Nhìn chung, tiên lượng của người mắc cùng lúc COPD và tim bị suy thường xấu hơn người chỉ mắc một bệnh riêng lẻ. (5)
Những bệnh nhân như vậy cần được theo dõi chặt chẽ huyết áp, cân nặng, nhịp tim hàng ngày để kịp thời đối phó với các tình huống nguy cấp đe doạ tính mạng. Và cần nhập viện điều trị tích cực khi khó thở tăng nặng.
Quá trình điều trị bệnh hiệu quả cần bắt đầu từ việc chẩn đoán đúng. Nhưng suy tim dễ bị chẩn đoán nhầm là COPD do cùng gây tích tụ dịch và các triệu chứng tương tự nhau như ho nhiều, nhịp tim nhanh hoặc không đều, mệt mỏi và yếu sức, khó thở, đặc biệt khi vận động hoặc nằm xuống. Triệu chứng giống nhau khác là phù bụng, bàn chân hoặc mắt cá chân. Vì vậy, chẩn đoán tim suy do COPD cần phải nghe tim – phổi, quan sát tĩnh mạch cổ, khai thác bệnh sử và các yếu tố nguy cơ quan trọng là hút thuốc lá, tiếp xúc với khói bụi, hóa chất; khai thác các triệu chứng đang gặp phải cũng như mức độ của chúng.
Kết hợp các loại xét nghiệm khác nhau để củng cố chẩn đoán ban đầu và phân biệt với các tình trạng khác:
Có thể COPD nặng nhưng tim bị suy nhẹ, hoặc COPD nhẹ nhưng suy tim nặng. Nhưng bệnh nào nặng hơn, bệnh đó sẽ có nhiều khả năng là nguyên nhân gây ra các triệu chứng hô hấp.
Người bệnh cần được điều trị đồng thời COPD và tim bị suy để cải thiện các triệu chứng và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Mục tiêu điều trị COPD tập trung vào việc mở đường hô hấp để hít thở dễ hơn; giảm tình trạng tích tụ dịch. Trong khi mục tiêu của điều trị suy tim là giảm áp lực cho tim; kiểm soát tụ dịch; ngăn ngừa phì đại cơ tim và nhồi máu cơ tim dẫn đến tử vong.
Các phương pháp thường quy là dùng thuốc và các biện pháp hỗ trợ tại chỗ.
Suy tim phổ biến ở hơn 20% bệnh nhân mắc COPD vì vậy cần có biện pháp phòng ngừa tim bị suy một cách hiệu quả. Các biện pháp gồm:
Hiểu được cơ bản tại sao COPD gây suy tim có thể là công cụ hữu ích cho việc phòng ngừa biến chứng tim bị suy ở những người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Những bệnh nhân này có thể hỏi ý kiến của bác sĩ để bổ sung tinh chất hỗ trợ tim mạch như Policosanol (GDL-5). Tinh chất này được chiết xuất từ phấn mía Nam Mỹ, đã được chứng minh giúp ngăn ngừa xơ vữa động mạch, cục máu đông và hỗ trợ phòng ngừa các vấn đề huyết áp, tim mạch.
