Nhồi máu cơ tim có block nhánh trái là một tình trạng phức tạp, có thể ảnh hưởng đến các dấu hiệu điển hình trên điện tâm đồ khiến việc chẩn đoán trở nên khó khăn hơn. Cùng ECO Pharma tìm hiểu kỹ hơn về tình trạng này trong bài viết sau.
Nhồi máu cơ tim có block nhánh trái là tình trạng lượng máu đến cơ tim bị giảm hoặc tắc nghẽn khiến cơ tim tổn thương, kèm theo sự rối loạn dẫn truyền trong hệ thống điện tim bên nhánh trái. Trong tình trạng bình thường, tim gửi các xung điện đến các buồng tim dưới (tâm thất). Các xung điện này báo hiệu cho các buồng tim này đập. Thông thường hai buồng tim dưới sẽ đập đồng bộ. Nếu bị block nhánh trái, nhánh bó mạch dẫn truyền xung điện đến thất trái bị tắc nghẽn một phần hoặc hoàn toàn. Tình trạng này khiến thất phải co bóp trước thất trái làm tim khó bơm máu hiệu quả hơn. (1)
Một nghiên cứu cho thấy bệnh nhân nhồi máu cơ tim (MI) có biểu hiện block nhánh trái (LBBB) có tỷ lệ tử vong trong bệnh viện cao hơn (22,6%) so với bệnh nhân không có block nhánh trái (13,1%). Bên cạnh đó bệnh nhân bị block nhánh trái nhồi máu cơ tim không có đau ngực có tỷ lệ tử vong trong bệnh viện cao hơn 47% so với bệnh nhân có đau ngực. Tuy nhiên nguyên nhân tử vong tương tự nhau ở hai nhóm bệnh nhân. Các nguyên nhân tử vong phổ biến nhất được báo cáo là sốc tim, rối loạn nhịp tim, đột tử và suy tim.
Nhìn chung sự xuất hiện của tình trạng block nhánh trái khiến việc chẩn đoán, điều trị nhồi máu cơ tim trở nên khó khăn hơn, dễ bỏ sót hoặc chậm trễ trong điều trị. Điều này dẫn đến những hệ quả đáng lo ngại như gây biến chứng nguy hiểm và làm gia tăng nguy cơ tử vong.
Phần lớn các trường hợp nhồi máu cơ tim block nhánh trái có sự biểu hiện các triệu chứng điển hình như đau tức ngực và khó thở, tương tự như những người không có block nhánh trái. Một số trường hợp không xuất hiện triệu chứng đau tức ngực thường xảy ra ở phụ nữ, người lớn tuổi hoặc người bị tiểu đường.
Tuy nhiên đây chỉ là những triệu chứng lâm sàng, chưa thể dựa vào chúng để nhận biết nhồi máu cơ tim có block nhánh trái. Bác sĩ cần thực hiện thêm các phương pháp như điện tâm đồ, siêu âm tim, xét nghiệm máu,… để có thêm thông tin cần thiết cho việc chẩn đoán chính xác.
Trong một số trường hợp block nhánh trái xuất hiện cấp tính như là một biểu hiện của cơn nhồi máu cơ tim. Tình trạng này xảy ra khi mảng xơ vữa gây tắc nghẽn một hoặc nhiều nhánh mạch vành, gây ra thiếu máu đường dẫn truyền bên trái của tim. Block nhánh trái trong nhồi máu cơ tim có thể là block nhánh trái cũ tồn tại trước đó hoặc block nhánh trái mới xuất hiện.
Hệ thống dẫn truyền xuống thất trái bắt đầu từ bó His, nhánh trái chia thành phân nhánh trước và sau, cuối cùng là mạng lưới những sợi Purkinje phân bố trong cơ thất trái. Vì đặc điểm phân bố rộng và sâu của hệ thống dẫn truyền này trong cơ thất trái nên để có thể xuất hiện block nhánh trái mới, thường phải tổn thương lượng lớn cơ tim. Các trường hợp này thường xuất hiện trong nhồi máu cơ tim vùng thành trước hoặc trước – vách, nơi hệ thống dẫn truyền đi qua.
Nhồi máu cơ tim có kèm block nhánh trái là nguy hiểm, cần được can thiệp điều trị khẩn cấp. Một nghiên cứu trên 6676 trường hợp liên tiếp bị nhồi máu cơ tim, trong đó có 273 người bị block nhánh trái. Kết quả cho thấy có 256/273 người bị block nhánh trái tử vong (chiếm đến 94%) so với 4705 (77%) người không có block nhánh trái (P < 0,001). Điều này cho thấy tỷ lệ tử vong cao hơn so với bệnh nhân chỉ nhồi máu cơ tim đơn thuần. (2)
Ngoài ra người xuất hiện block nhánh trái có tỷ lệ cao xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng như suy tim, đột quỵ não, tái nhồi máu cơ tim,… cần can thiệp tái tưới máu mạch vành nhiều hơn so với người không có block dẫn truyền. Đồng thời sự xuất hiện của block nhánh trái cũng liên quan đến gánh nặng tim mạch lâu dài, bao gồm khả năng suy giảm chức năng thất trái, rối loạn nhịp tim, tăng nguy cơ nhập viện hoặc tử vong do nguyên nhân tim mạch.
Có nhiều phương pháp chẩn đoán nhồi máu cơ tim kèm tim block nhánh trái. Vì mỗi phương pháp có ưu, nhược điểm riêng nên bác sĩ cần kết hợp các phương pháp này để tăng độ chính xác trong chẩn đoán và điều trị.
Chẩn đoán nhồi máu cơ tim bằng điện tâm đồ gặp nhiều khó khăn khi người bệnh có kèm block nhánh trái. Lý do vì block nhánh trái có thể làm thay đổi hình ảnh ECG, gây nhầm lẫn với dấu hiệu của nhồi máu cơ tim ST chênh lên. Điều này có thể gây ra kết quả dương tính giả hoặc âm tính giả dẫn đến trì hoãn điều trị như bỏ sót chỉ định tái tưới máu sớm hoặc áp dụng liệu pháp tiêu sợi huyết chưa phù hợp.
Xét nghiệm men tim (troponin) dùng để xác định tổn thương cơ tim do nhồi máu cơ tim. Nồng độ troponin sẽ tăng cao khi cơ tim tổn thương càng nhiều. Tuy nhiên troponin có thể tăng sau 2 đến 3 giờ từ khi bắt đầu triệu chứng đau ngực. Vì thế nếu nghi ngờ nhồi máu cơ tim nên xét nghiệm troponin nhiều lần, mỗi lần cách nhau 1 đến 3 giờ giúp chẩn đoán chính xác tình trạng này. Cần lưu ý đau ngực kèm block nhánh trái trên ECG vẫn là trường hợp nguy hiểm ngay cả khi không có sự gia tăng troponin.
Siêu âm tim ở các trường hợp nghi ngờ nhồi máu cơ tim kèm block nhánh trái giúp phân biệt nhồi máu cơ tim với các nguyên nhân khác gây ra cơn đau ngực, thông qua biểu hiện bất thường ở thành trước. Bên cạnh đó chụp mạch vành cũng có thể được chỉ định. Đây là phương pháp sử dụng thuốc nhuộm đặc biệt (chất cản quang) và tia X để quan sát dòng máu chảy qua các động mạch trong tim.
Tiêu chuẩn này được Sgarbossa và các cộng sự đề xuất vào năm 1996, dựa trên phân tích điện tâm đồ của 131 người bị nhồi máu cơ tim có kèm block nhánh trái. Tiêu chuẩn Sgarbossa đưa ra các kết luận theo 3 tiêu chí với thang điểm 10 như sau: (3)
Theo đó người bệnh được chẩn đoán mắc bệnh khi có từ 3 điểm trở lên (tương đương độ đặc hiệu >95%). Vào năm 2012, Smith đã phát triển và sửa đổi tiêu chuẩn Sgarbossa bao gồm 3 tiêu chí, sự hiện diện của bất kỳ tiêu chí nào trong số này đều cho thấy nguy cơ nhồi máu cơ tim:
Tiêu chuẩn Cabrera’s tập trung đến sự xuất hiện của dấu hiệu Cabrera trong 0.04 giây đầu tiên ở nhánh lên của sóng S trong chuyển đạo V3 hoặc V4. Dấu hiệu này được Cabrera và Friedland mô tả lần đầu tiên vào năm 1953. Mặc dù tiêu chuẩn này có độ đặc hiệu cao ở người bị nhồi máu cơ tim có block nhánh trái cũ nhưng lại có độ nhạy kém.
Việc điều trị nhồi máu cơ tim kèm block nhánh trái được thực hiện tương tự như người bị nhồi máu cơ tim đơn thuần. Tuy nhiên cần cân nhắc tái tưới máu sớm, ưu tiên can thiệp mạch vành qua da (PCI) trong các trường hợp sau:
Can thiệp mạch vành qua da (PCI) là một thủ thuật ít xâm lấn để thông các động mạch vành (tim) bị tắc nghẽn. Thông thường bác sĩ sẽ đặt một ống nhỏ, cố định (stent) để giữ cho động mạch mở lâu dài. Stent thường chứa thuốc được giải phóng trực tiếp vào động mạch để giảm nguy cơ tái hẹp bên trong stent.
Bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc sau để điều trị tình trạng này như:
Nhồi máu cơ tim có block nhánh trái là một tình trạng phức tạp trong chẩn đoán và điều trị. Bác sĩ cần kết hợp chặt chẽ giữa các dấu hiệu lâm sàng và phương pháp xét nghiệm để đưa ra phác đồ phù hợp. Người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để bổ sung thêm tinh chất thiên nhiên Policosanol (GDL-5), Red Yeast Rice, Gynostemma, Apple Cider Vinegar,… giúp giảm cholesterol xấu, điều hòa mỡ máu, hỗ trợ ngăn ngừa xơ vữa động mạch, từ đó duy trì sức khỏe tim mạch tốt hơn. Ngoài ra việc chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, kiểm tra sức khỏe định kỳ chính là điều cần thiết giúp tối ưu sức khỏe tim mạch.
