Tâm thất trái là buồng tim cuối cùng mà máu đi qua trong mỗi chu kỳ, trước khi tuần hoàn khắp cơ thể qua động mạch chủ. Cùng ECO Pharma tìm hiểu giải phẫu cấu tạo, chức năng và vị trí của tâm thất trái.
Tâm thất trái là một trong bốn ngăn tim quan trọng. Nó nhận máu giàu oxy từ nhĩ trái sau đó co bóp để vận chuyển máu đến toàn bộ cơ thể thông qua động mạch chủ. Đây là nơi dày nhất, có áp suất bơm máu cao hơn các ngăn tim khác vì phải chịu khối lượng công việc và hậu tải nhiều hơn.
Tâm thất trái hình nón được ngăn cách với thất phải bằng vách liên thất. Nó giúp hình thành phần nhỏ bề mặt ức sườn và phần lớn bề mặt cơ hoành dưới của tim, đồng thời tạo thành đỉnh tim. Thành thất trái có thể dày đến 12mm. (1)
Đường vào của thất trái chứa van nhĩ thất trái (van hai lá), đường ra chứa van động mạch chủ. Bề mặt bên trong chứa các gờ cơ sâu, bè cơ tim (trabeculae carneae), có hình dạng đa dạng và phát triển nhất ở đỉnh tim. Ngoài ra còn có cơ nhú trước, cơ nhú sau; đỉnh của cơ nhú là nơi bám của các thừng gân van hai lá.
Đường ra của tâm thất trái được gọi là tiền đình động mạch chủ, có thành nhẵn bao quanh lỗ động mạch chủ. Bên cạnh đó, một số nhánh của động mạch vành đóng vai trò cung cấp oxy cho cơ tim của thất trái như thân chung động mạch vành trái, cụ thể là nhánh liên thất trước, và một phần từ động mạch vành phải. (2)
Tâm thất trái nằm ở phần dưới cùng, bên trái của tim và dưới nhĩ trái. Nó ngăn cách với nhĩ trái bởi van hai lá. Đây cũng là buồng tim khỏe nhất, lớn nhất, kết nối hầu hết các hệ cơ quan thông qua việc bơm máu giàu oxy đi khắp cơ thể.
Vai trò của tâm thất trái là bơm máu giàu oxy từ tim đến các cơ quan khác qua động mạch chủ. Khi nhĩ trái co bóp (giai đoạn nhĩ thu), thất trái giãn, cho phép máu giàu oxy chảy vào. Khi nhĩ trái giãn và làm đầy lại, thất trái co bóp (giai đoạn tâm thất thu), đẩy máu giàu oxy vào động mạch chủ và vận chuyển đến các mô toàn thân. Tâm thất trái nhận máu với áp suất khoảng 8mmHg và bơm máu với áp suất 120mmHg. (3)
Xem thêm: Tim người có mấy ngăn
Tâm thất trái có vai trò bơm máu qua van động mạch chủ để máu đi khắp cơ thể. Những bất thường trong cấu tạo, chức năng của tâm thất trái có thể ảnh hưởng đến lưu thông máu, gây ra nhiều vấn đề sức khỏe:
Đây là tình trạng các cơ ở thành tâm thất trái dày lên, khiến tim không bơm máu hiệu quả. Nguyên nhân thường do hẹp động mạch chủ, cao huyết áp,… làm tim hoạt động quá sức và trở nên dày hơn. Hệ quả là thất trái suy yếu, mất tính đàn hồi, làm chậm lưu lượng máu.
Theo Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học Quốc gia (Mỹ), phì đại thất trái ảnh hưởng đến khoảng 15% đến 20% dân số toàn cầu. Bệnh có thể diễn ra trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ rệt. Nếu có, thường bao gồm khó thở, mệt mỏi, đau thắt ngực, đánh trống ngực, chóng mặt, ngất xỉu. (4)
Để cải thiện, người bệnh cần điều trị tác nhân gốc khiến tim làm việc quá sức. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc cao huyết áp (thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc ức chế men chuyển); phẫu thuật để sửa chữa, thay thế van tim nếu cần thiết; kết hợp lối sống, chế độ ăn uống lành mạnh cho tim.
Bệnh cơ tim giãn xảy ra khi buồng tim mỏng và giãn ra, mất khả năng co bóp hiệu quả. Bệnh thường bắt đầu ở tâm thất trái, nếu nghiêm trọng sẽ lan đến thất phải và tâm nhĩ. Tình trạng này có xu hướng ảnh hưởng đến nam giới nhiều hơn nữ giới, đặc biệt từ 20 đến 60 tuổi.
Nguyên nhân dẫn đến cơ tim giãn có thể do nhiễm trùng (HIV, bệnh lyme), bệnh tuyến giáp, tiểu đường, cao huyết áp, rối loạn nhịp tim, vấn đề về van tim, hoặc không có lý do rõ ràng (cơ tim giãn nở vô căn). Các dấu hiệu thường không rõ rệt trong giai đoạn đầu, sau đó thường xuất hiện tình trạng khó thở, mệt mỏi, ngất xỉu, yếu, choáng váng.
Quá trình điều trị cần khắc phục nguyên nhân tiềm ẩn. Nếu bệnh gây tổn thương tim vĩnh viễn, bác sĩ có thể chỉ định quản lý triệu chứng bằng thuốc (thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta, thuốc chống đông máu) hoặc thủ thuật, phẫu thuật tim.
Hẹp van động mạch chủ là tình trạng van động mạch chủ bị hẹp, làm cản trở lưu lượng máu từ tâm thất trái đến các bộ phận khác trên cơ thể. Nguyên nhân gây bệnh gồm khuyết tật tim bẩm sinh, tích tụ canxi trên van, sốt thấp khớp. Người bệnh có thể thấy đau thắt ngực, khó thở, hụt hơi, tim đập nhanh, chóng mặt, choáng váng, ngất xỉu.
Bệnh làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, suy tim, đột tử do tim. Phương pháp cải thiện bệnh thường dùng thuốc, sửa hoặc thay van.
Đây là tình trạng van động mạch chủ không đóng kín trong giai đoạn tâm trương làm máu rò rỉ ngược trở lại tâm thất trái, khiến tim hoạt động căng thẳng hơn để bù đắp. Nguyên nhân có thể do bệnh thấp tim, cao huyết áp, viêm nội tâm mạc, dị tật bẩm sinh, chấn thương ở ngực.
Các triệu chứng thường không rõ rệt trong nhiều năm, nhưng nếu trầm trọng sẽ dẫn đến đau thắt ngực, đánh trống ngực, ho, ngất xỉu, khó thở khi hoạt động thể chất. Bệnh làm tăng tỷ lệ phì đại thất trái, suy tim, rối loạn nhịp tim.
Tùy mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng thuốc (thuốc giãn mạch, thuốc lợi tiểu,…) để kiểm soát triệu chứng; hoặc phẫu thuật sửa chữa, thay thế van động mạch chủ.
Thiếu máu cơ tim xảy ra khi lưu lượng máu đến cơ tim giảm, ngăn cơ tim (kể cả ở tâm thất trái) nhận đủ oxy. Đây là hệ quả của tình trạng hẹp động mạch vành, có nguy cơ dẫn đến nhồi máu cơ tim.
Tùy thuộc mức độ nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc (thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc tiêu sợi huyết,…), phẫu thuật (nong mạch và đặt stent, bắc cầu động mạch vành), hoặc kết hợp cả hai.
Nhồi máu cơ tim xảy ra khi lưu lượng máu đến tim (bao gồm tâm thất trái) bị giảm hoặc chặn. Sự tắc nghẽn thường do tích tụ mảng xơ vữa trong động mạch vành. Tình trạng này có thể làm hỏng hoặc phá hủy cơ tim, gây tổn thương tim vĩnh viễn, thậm chí tử vong.
Nguyên nhân gây nhồi máu cơ tim chủ yếu là xơ vữa động mạch vành, co thắt động mạch vành, bóc tách động mạch vành tự phát…. Dấu hiệu thường thấy gồm đau thắt ngực, đổ mồ hôi lạnh, chóng mặt, khó thở, mệt mỏi.
Phương pháp điều trị tùy thuộc vào việc tắc nghẽn một phần hay toàn bộ lưu lượng máu. Bác sĩ có thể kê đơn thuốc (aspirin, nitroglycerin, morphin,…) hoặc phẫu thuật (nong mạch vành và đặt stent, bắc cầu động mạch vành).
Đây là tình trạng nhịp tim nhanh xuất phát từ buồng tâm thất, bao gồm tâm thất trái. Thông thường, tim đập khoảng 60 đến 100 lần một phút khi nghỉ ngơi. Trong nhịp nhanh thất, tim đập nhanh từ 100 lần trở lên một phút, ảnh hưởng đến quá trình bơm máu của tim. Cơn tim nhanh thất kéo dài hơn vài giây có thể đe dọa tính mạng.
Tác nhân kích hoạt rối loạn nhịp thất bao gồm bệnh động mạch vành, thay đổi nồng độ chất điện giải trong cơ thể (như natri, kali, canxi, magie), bệnh tim cấu trúc,… Biểu hiện thường gặp như đau thắt ngực, chóng mặt, khó thở, tim đập nhanh, ngất xỉu, mất ý thức, ngừng tim đột ngột.
Việc điều trị nhằm mục tiêu làm chậm nhịp tim, chuyển nhịp về lại bình thường và ngăn ngừa các cơn nhanh thất trong tương lai. Bao gồm dùng thuốc (thuốc chẹn beta), thủ thuật hoặc phẫu thuật như chuyển nhịp, triệt đốt qua ống thông, phẫu thuật tim hở, cấy máy tạo nhịp tim, máy khử rung tim cấy ghép.
Để duy trì nhiệm vụ của tâm thất trái và trái tim khỏe mạnh, việc xây dựng lối sống, chế độ dinh dưỡng khoa học và kiểm soát bệnh lý nền là rất cần thiết:
Tăng cường thực phẩm tốt cho sức khỏe tim mạch như:
Ngoài ra, bạn nên hạn chế thực phẩm nhiều muối, chất béo bão hòa (như thức ăn nhanh, đóng hộp) vì làm tăng huyết áp và cholesterol xấu LDL-c.
Hoạt động thể chất giúp tăng cường cơ tim, cải thiện khả năng bơm máu từ tim đến phổi và đi khắp cơ thể. Đồng thời hỗ trợ giảm huyết áp và triglyceride, tăng cholesterol tốt HDL-c, duy trì cân nặng phù hợp. Tất cả đều có lợi cho sức khỏe tim mạch, kể cả tâm thất trái.
Bạn nên rèn luyện những bài tập không đòi hỏi nhiều thể lực như đi bộ, chạy bộ, đạp xe, các bài tập yoga nhẹ nhàng. Ban đầu, hãy tập với cường độ vừa phải, tránh gắng sức, sau đó tăng từ từ khi cơ thể quen dần. Tổng thời gian tập khoảng 30 phút một ngày và cần được duy trì đều đặn.
Cao huyết áp làm tăng gánh nặng cho tim, khiến tim (bao gồm tâm thất trái) phải hoạt động căng thẳng hơn để đưa máu đến các bộ phận. Điều này dẫn đến chức năng tim suy yếu, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ gây tử vong. Bạn nên theo dõi chỉ số huyết áp tại nhà thường xuyên và tuân thủ chỉ định dùng thuốc của bác sĩ.
Một số loại thuốc điều trị cao huyết áp gồm thuốc lợi tiểu (Furosemide, Bumetanide), thuốc chẹn beta (Atenolol, Bisoprolol), thuốc ức chế men chuyển ACE (Captopril, Enalapril),…
Cholesterol trong máu cao sẽ đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch. Sự tích tụ mảng bám trong thành động mạch cản trở máu lưu thông từ tâm thất trái đến các cơ quan, tăng khả năng đột quỵ.
Để duy trì mức cholesterol ổn định, bạn cần tập thể dục thường xuyên, ăn thực phẩm giàu chất xơ và hạn chế đường, chất béo bão hòa. Bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc như Statins (Atorvastatin, Fluvastatin), thuốc ức chế hấp thu cholesterol (Ezetimibe), thuốc ức chế PCSK9 (Alirocumab, Evolocumab),…
Hút thuốc lá làm tăng cholesterol xấu LDL-c, giảm cholesterol tốt HDL-c. Độc chất nicotin trong thuốc lá cũng gây tổn thương nội mạch, giảm lưu lượng máu cung cấp oxy cho cơ tim, bao gồm tâm thất trái. Điều này dẫn đến hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu máu cơ tim, co thắt mạch vành.
Uống rượu bia làm tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, khiến tâm thất trái làm việc căng thẳng hơn. Thói quen này cũng gây suy yếu cơ tim, tăng nguy cơ khởi phát cơn nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Kiêng thuốc lá và rượu bia cần thiết để bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Căng thẳng kéo dài thúc đẩy cơ thể giải phóng hormone cortisol. Nồng độ cortisol cao làm tăng huyết áp, mức cholesterol, triglyceride và đường huyết. Đây là những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động bơm máu của tâm thất trái.
Căng thẳng cũng liên quan đến những thói quen có hại cho tim mạch như hút thuốc lá, ăn quá nhiều đồ ngọt, lười vận động. Stress có thể giảm bằng nhiều hình thức như ngồi thiền, tập hít thở sâu, ngủ đủ bảy đến chín tiếng mỗi ngày, dành thời gian cho những hoạt động yêu thích như chơi thể thao, nghe nhạc, gặp gỡ bạn bè. Ngoài ra, việc thăm khám và thực hiện tâm lý trị liệu cũng rất cần thiết nếu căng thẳng, lo âu diễn ra dai dẳng.
Người thừa cân, béo phì có lượng mỡ cơ thể cao hơn, tăng thể tích máu, khiến áp lực trong tim và mạch máu gia tăng, dẫn đến thành tim to, dày lên. Điều này gây khởi phát hoặc làm trầm trọng hơn bệnh phì đại tâm thất trái. Do đó, bạn hãy duy trì cân nặng lành mạnh thông qua chế độ ăn uống khoa học, tập luyện thường xuyên.
Nếu đang bị béo phì, người bệnh nên thăm khám và điều trị tại Trung tâm Kiểm soát cân nặng và Điều trị béo phì, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Đây là hệ thống y tế điều trị béo phì chuẩn quốc tế, toàn diện, đa mô thức, chuyên sâu hàng đầu Việt Nam. Các chuyên gia Tâm Anh giúp kiểm soát cân nặng và giảm cân an toàn, hiệu quả cao.
Hệ thống Tâm Anh áp dụng công nghệ đông hủy mỡ Cool Lipolysis, công nghệ Laser Lipolysis, công nghệ Radio Frequency (RF) Lipolysis, máy đo InBody 770,… giúp đo thành phần cơ thể chính xác và tiêu hủy mỡ an toàn, khôi phục vóc dáng lý tưởng. Cân nặng được cải thiện giúp kiểm soát tốt các vấn đề tim mạch.
Với lợi thế bệnh viện đa khoa, Trung tâm phối hợp cùng bác sĩ khoa Nội tiết, khoa Tim mạch, khoa Dinh dưỡng tiết chế,… hỗ trợ chăm sóc người bệnh chuyên sâu, toàn diện.
Thăm khám sức khỏe định kỳ nhằm theo dõi chức năng tim, kịp thời phát hiện những triệu chứng bất thường để điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp. Người bệnh được kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tiểu đường, béo phì sẽ giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ gây di chứng tàn tật hoặc tử vong.
Ngoài tâm thất trái có tác dụng gì, giải phẫu tâm thất trái như thế nào, người bệnh còn băn khoăn một số vấn đề:
Tùy bệnh lý cụ thể mà các triệu chứng sẽ khác nhau. Một số tình trạng thường không biểu hiện rõ rệt trong giai đoạn đầu như phì đại tâm thất trái. Tuy nhiên, người bệnh có thể gặp những dấu hiệu phổ biến như đau thắt ngực, nhịp tim nhanh hoặc không đều, mệt mỏi, chóng mặt, ngất xỉu, khó thở (nhất là khi vận động).
Bạn nên đến gặp bác sĩ ngay khi xuất hiện các triệu chứng đau thắt ngực, chóng mặt, ngất xỉu, nhịp tim không đều. Chúng có thể là dấu hiệu của một cơn nhồi máu cơ tim gây tử vong nhanh chóng. Đối với nhồi máu cơ tim cấp, cấp cứu kịp giờ vàng có thể giúp người bệnh thoát khỏi nguy kịch và giảm các di chứng.
Đối với người đã được chẩn đoán mắc bệnh về tim mạch, cần thăm khám sức khỏe định kỳ để theo dõi bệnh, ngăn ngừa biến biến nguy hiểm.
Cao huyết áp xảy ra khi áp lực máu lên thành động mạch cao hơn bình thường. Tình trạng này khiến tim, kể cả thất trái phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu hiệu quả, chống lại sức cản tăng lên ở động mạch. Theo thời gian, cơ tâm thất trái trở nên dày và to ra, dẫn đến suy giảm chức năng.
Tâm thất trái hoạt động kém làm giảm khả năng bơm máu đi khắp cơ thể, kể cả não. Khi nguồn cung cấp máu cho não bị tắc nghẽn hoặc suy giảm, các tế bào não thiếu oxy và dinh dưỡng sẽ bắt đầu chết trong vài phút. Hệ quả là đột quỵ, thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
Trường hợp cơ tim, bao gồm tâm thất trái không nhận đủ lượng máu cần thiết (chẳng hạn do co thắt động mạch vành, bệnh lý gây hẹp mạch máu,…) cũng có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim.
Khi vận động quá sức, cơ thể cần nhiều oxy hơn bình thường, khiến tim đập nhanh, bơm máu mạnh hơn. Tình trạng này có thể gây rối loạn nhịp tim, tăng nguy cơ ngừng tim, đột tử nếu không được cấp cứu kịp thời. Điều quan trọng là bạn cần tập vừa phải, phù hợp với thể trạng và duy trì thường xuyên.
Đặc biệt, người mắc bệnh liên quan đến thất trái cần tuân theo chế độ tập thể dục do bác sĩ tư vấn. Đồng thời chú ý khởi động đúng cách, nghỉ ngơi ngay khi cảm thấy mệt, nhằm tăng cường chức năng tim và sự an toàn.
Hiểu rõ giải phẫu cấu tạo, chức năng và vị trí tâm thất trái giúp bạn biết được cơ chế bơm máu của tim và bệnh lý liên quan, từ đó biết cách bảo vệ và chăm sóc tốt cho tim mạch. Lối sống lành mạnh không rượu bia, thuốc lá, thức khuya, căng thẳng, chế độ dinh dưỡng khoa học sẽ giúp bảo vệ trái tim khỏe mạnh. Ngoài ra, việc thăm khám định kỳ là biện pháp phòng ngừa chủ động nên duy trì hàng năm.
