Tăng sắc tố da là một tình trạng đặc trưng bởi sự sản sinh quá mức melanin dẫn đến hình thành các mảng hoặc đốm đen trên da. Mặc dù các yếu tố di truyền, nội tiết tố, tiếp xúc với ánh nắng mặt trời là các yếu tố nguy cơ chính, nhưng các bằng chứng mới đã cho thấy mối liên hệ tiềm ẩn giữa chế độ ăn uống và sắc tố da. Người bị tăng sắc tố da kiêng ăn gì, mời bạn cùng ECO Pharma tìm hiểu trong bài viết sau đây.
Da được coi là cơ quan lớn nhất trong cơ thể vì vậy khi bạn ăn hoặc uống, một lượng lớn chất dinh dưỡng sẽ được chuyển đến nuôi dưỡng các tế bào da. Điều này có nghĩa là nếu bạn nạp vào cơ thể những thực phẩm ít dinh dưỡng, da sẽ nhận ít đi lượng dinh dưỡng để phát triển và phục hồi.
Chế độ ăn uống có thể đóng một vai trò trong việc kiểm soát những vấn đề như mụn trứng cá và các tình trạng tăng sắc tố như nám da, đốm nâu và tăng sắc tố sau viêm. Làn da sáng mịn vốn được tạo nên từ các tế bào da khỏe mạnh và đủ nước. Nếu duy trì chế độ ăn uống nghèo dinh dưỡng, các tế bào da sẽ sớm bị “đói” và trông xỉn màu, lão hóa và kém tươi tắn.
Dưới đây là một số thực phẩm bạn nên hạn chế hoặc tránh hoàn toàn khi da bị tăng sắc tố và có cơ địa nhạy cảm:
Tất cả các loại đồ ăn và thực phẩm có nhiều đường như bánh ngọt, kẹo, kem, bánh rán, nước ngọt, đồ uống tăng lực… đều là thực phẩm nên tránh. Bởi vì khi vào cơ thể chúng sẽ làm tăng đường huyết nhanh chóng. Điều này dẫn đến tăng nồng độ insulin, tạo phản ứng viêm và giải phóng các gốc tự do tấn công các tế bào gây stress oxy hóa. Stress oxy hóa sau đó gây tăng sắc tố và đứt gãy collagen, làn da xuất hiện sạm nám và nếp nhăn.
Tăng sắc tố da không nên ăn gì? Những thực phẩm chứa hàm lượng lớn chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và các chất bảo quản không tốt cho sức khỏe phổ biến như các món chiên ngập dầu. Ăn nhiều loại thực phẩm này sẽ làm tăng tình trạng viêm da, kích ứng, đồng thời có thể gây tổn hại hệ miễn dịch, từ đó kích hoạt tăng sắc tố da.
Nằm trong top những thực phẩm làm tăng sắc tố da không thể không kể đến thực phẩm cay nóng. Loại thực phẩm này làm tăng nhiệt độ cơ thể, gây viêm dẫn đến bùng phát hoặc làm cho các tình trạng hiện có như mụn trứng cá trở nên nghiêm trọng hơn.
Thực phẩm giàu protein, đặc biệt là protein từ động vật có thể góp phần gây tăng sắc tố da do làm tăng phản ứng stress oxy hóa và viêm mạn tính. Quá trình sản sinh melanogenesis (tế bào hắc tố melanocytes sản xuất ra sắc tố melanin) phụ thuộc vào protein. Sinh tổng hợp melanin bắt đầu với axit amin tyrosine – một loại axit amin bán thiết yếu chỉ có thể được lấy từ chế độ ăn hoặc chuyển hóa từ axit amin thiết yếu phenylalanine. (1)
Khi cơ thể hấp thu quá nhiều protein, gan – thận phải hoạt động nhiều hơn để chuyển hóa, dễ sinh ra các chất trung gian như homocysteine và ammoniac kích thích cơ thể sản sinh melanin – yếu tố khiến da tối màu, sạm nám.
Hải sản đặc biệt là các loại cá và động vật có vỏ là một trong những thực phẩm dễ gây dị ứng nghiêm trọng vì chứa nhiều protein kích hoạt phản ứng dị ứng (ví dụ tropomyosin trong tôm, cua và parvalbumin trong cá). Phản ứng dị ứng có thể biểu hiện bằng việc da nổi mề đay, sưng mặt đến sốc phản vệ.
Thực phẩm có hàm lượng histamine cao chẳng hạn như rượu bia, các sản phẩm từ sữa, cà tím, động vật có vỏ, thực phẩm lên men hoặc ngâm chua. Chế độ ăn chứa nhiều histamin có thể dẫn đến tình trạng không dung nạp histamin với các biểu hiện da tương tự dị ứng. (2)
Trong khi đó các thực phẩm chứa nhiều axit folic thường kèm sắt và đồng cao như gan động vật, thịt đỏ. Việc ăn quá nhiều loại thực phẩm này có thể kích thích sản xuất melanin khiến da tối màu.
Thực phẩm chứa hàm lượng chất bảo quản cao như đồ hộp, xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền hay nước ngọt có gas có thể góp phần gây tăng sắc tố da do làm tăng stress oxy hóa và phản ứng viêm trong cơ thể. Các chất như nitrit, sulfit, benzoat… được chuyển hóa sau khi ăn các thực phẩm này có thể tạo ra gốc tự do khiến tế bào da bị tổn thương và kích hoạt enzyme tyrosinase, từ đó thúc đẩy sản sinh melanin làm da sạm màu.
Ngoài vấn đề tăng sắc tố da kiêng ăn gì, dưới đây là những nhóm thực phẩm bạn nên thêm vào chế độ ăn uống để cải thiện làn da:
Những vitamin này vốn cần thiết cho quá trình phục hồi da, bảo vệ da khỏi tác hại của tia UV và góp phần vào quá trình sản sinh collagen. Vitamin C hỗ trợ tăng cường khả năng chữa lành và tái tạo của da, trong khi vitamin E mang lại lợi ích chống oxy hóa mạnh mẽ. Vitamin A giúp da sáng khỏe nhờ khả năng kích thích tái tạo tế bào da, tăng sản sinh collagen và chống lão hóa.
Bạn nên ăn nhiều hơn các loại thực phẩm giàu vitamin C như trái cây họ cam quýt (cam, bưởi và chanh), ổi, kiwi; thực phẩm giàu vitamin E như quả bơ, hạnh nhân và rau cải bó xôi; và các thực phẩm giàu vitamin A như rau củ màu đỏ, cam (khoai lang, ớt chuông, bí đỏ… ), rau xanh đậm, cá hồi, cá trích.
Tiêu thụ các thực phẩm giàu vitamin B12 giúp giảm tăng sắc tố da bằng cách hỗ trợ quá trình tái tạo tế bào và điều hòa sản xuất melanin trong cơ thể. Chúng không chỉ giúp da sáng khỏe, đều màu mà còn giảm stress oxy hóa và phản ứng viêm, từ đó giảm đáng kể nguy cơ rối loạn sắc tố.
Một số thực phẩm giàu vitamin B12 nên bổ sung trong chế độ ăn gồm cá hồi, gan bò, trứng, sữa, phô mai, nghêu, sò và ngũ cốc tăng cường B12.
Chất béo tốt, đặc biệt là axit béo omega-3 đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố hàng rào bảo vệ lipid của da để duy trì độ ẩm mịn. Ngoài ra omega-3 còn có đặc tính kháng viêm, hỗ trợ cải thiện các tình trạng da như mụn trứng cá, chàm hay rosacea (trứng cá đỏ) – bệnh lý ngoài da khiến da có nhiều nguy cơ bị tăng sắc tố sau viêm. Bạn có thể bổ sung omega-3 từ các loại cá béo như cá thu, cá hồi, cá mòi.
Thực phẩm từ đậu nành là nguồn dinh dưỡng dồi dào, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe và làn da. Đậu nành chứa isoflavone có tác dụng hỗ trợ cân bằng nội tiết tố, giảm sạm nám và làm chậm quá trình lão hóa da. Ngoài ra protein và chất chống oxy hóa trong đậu nành còn giúp cải thiện độ đàn hồi và bảo vệ da khỏi tổn thương do tia UV.
Một số chế phẩm từ đậu nành phổ biến gồm đậu phụ, sữa đậu nành, tempeh… là lựa chọn lành mạnh, thích hợp bổ sung cho người muốn cải thiện sắc tố da và duy trì làn da khỏe mạnh.
Sau khi đã biết tăng sắc tố da nên kiêng gì và ăn gì, bạn có thể điều chỉnh lại chế độ ăn uống cho phù hợp với mục tiêu chăm da của mình. Tuy nhiên hãy luôn giữ nguyên tắc ăn đa dạng các nhóm thực phẩm lành mạnh để cân bằng chất dinh dưỡng trong cơ thể; tránh ăn kiêng khắc nghiệt hoặc ăn quá mức một vài loại thực phẩm cố định.
Ngoài ra bạn nên bổ sung các tinh chất hỗ trợ da đường uống L-Glutathione, P. Leucotomos, Pomegranate, Sakura… chiết xuất từ thiên nhiên được kết hợp theo tỷ lệ vàng. Chúng đã được chứng minh tạo ra tác dụng hiệp đồng hỗ trợ ngăn ngừa hoặc làm mờ các tình trạng tăng sắc tố da hiện có như sạm, nám, tàn nhang, không đều màu. Ngoài ra chúng còn hỗ trợ làm chậm quá trình lão hóa, ngăn ngừa nếp nhăn; đặc biệt hữu ích cho phụ nữ từ tuổi 30.
Hy vọng những thông tin về tăng sắc tố da kiêng ăn gì sẽ giúp ích cho bạn trong việc lựa chọn thực phẩm và chế độ ăn phù hợp. Ngoài việc ăn uống bạn nên bảo vệ da kỹ khỏi nắng mặt trời và thăm khám da liễu để được bác sĩ tư vấn các phương pháp điều trị hiệu quả cho tình trạng tăng sắc tố đang gặp phải.
