Nhồi máu cơ tim cần cấp cứu khẩn vì từng phút trôi qua đều quyết định sự sống còn. Nhận biết và xử trí đúng cách trong thời gian vàng nhồi máu cơ tim giúp cứu sống mô cơ tim còn hoạt động, giảm nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng. Trong bài viết sau, cùng ECO Pharma tìm hiểu cách xử trí trong khung giờ vàng để tăng cơ hội được cứu sống cho người bệnh.
Thời gian vàng nhồi máu cơ tim là giai đoạn mang tính quyết định nhằm tái thông động mạch vành càng sớm càng tốt. Khi lòng mạch bị tắc hoàn toàn, dòng máu nuôi cơ tim giảm đột ngột sẽ khiến mô cơ tim thiếu oxy và bắt đầu hoại tử từng phút. Nếu trì hoãn xử trí người bệnh sẽ đối diện với nguy cơ tử vong sẽ cao.
Do đó khi có dấu hiệu của một cơn nhồi máu cơ tim, người bệnh cần được đưa thẳng đến bệnh viện có khả năng can thiệp mạch vành qua da (PCI) để tái thông mạch vành tức thì, tốt nhất là trong vòng 90 phút kể từ khi nhân viên y tế tiếp nhận. Nếu phải chuyển viện, thời gian kéo dài chỉ cho phép tối đa là 120 phút. Ngay khi nhập viện, người bệnh phải được ghi điện tâm đồ trong 10 phút đầu để xác định có bị nhồi máu cơ tim ST chênh lên hay không và kịp thời tái thông mạch vành.
Nếu không thể triển khai PCI trong vòng 120 phút, bác sĩ sẽ ưu tiên cho dùng thuốc tiêu sợi huyết trong 30 phút kể từ khi nhập viện. Những trì hoãn dù rất nhỏ đều gây hậu quả nặng nề, chỉ chậm 10 phút người bệnh đã rơi vào sốc tim và tăng nguy cơ tử vong; chậm điều trị quá 6 giờ có thể đối mặt với tỷ lệ tử vong vượt 80%. (1)
PCI đạt hiệu quả cao trong 12 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng; một số trường hợp đặc biệt vẫn có lợi khi can thiệp trong 12 – 24 giờ.
Diễn tiến tổn thương cơ tim thay đổi theo từng mốc thời gian như sau:
Xác định đúng thời gian vàng cấp cứu nhồi máu cơ tim là 1 – 2 giờ đầu có ý nghĩa sống còn vì:
Sơ cứu nhồi máu cơ tim đúng cách trong thời gian vàng góp phần giữ an toàn cho người bệnh trong khi chờ đội cấp cứu tới hỗ trợ.
Nếu trước đó chưa được bác sĩ kê hai loại thuốc này, tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Khi người bệnh còn tỉnh táo
Khi người bệnh bất tỉnh
Vượt quá thời gian vàng nhồi máu cơ tim đồng nghĩa với việc cơ tim phải chịu thiếu máu kéo dài, tế bào cơ tim hoại tử không thể phục hồi. Khi động mạch vành bị tắc nghẽn quá lâu, vùng tổn thương lan rộng, làm giảm khả năng co bóp của tim nghiêm trọng. Điều này dễ gây suy tim cấp – mãn tính, kèm theo nhiều biến chứng nguy hiểm.
Một trong những biến chứng sớm, đe dọa tính mạng là rối loạn nhịp tim ác tính, đặc biệt là rung thất – nguyên nhân chính gây đột tử. Diện tích hoại tử lớn cũng làm tăng khả năng xuất hiện sốc tim, biến chứng nặng nhất của nhồi máu cơ tim, với tỷ lệ tử vong đến khoảng 40% trong 30 ngày và gần 50% sau một năm. Trong các trường hợp nặng, mô cơ tim đã hoại tử có thể bị thủng hoặc vỡ thành tim gây tràn máu màng tim dẫn đến tử vong tức thì. (2)
Giảm co bóp khiến máu ứ đọng trong buồng tim, tạo điều kiện hình thành huyết khối nội tâm mạc và dễ di chuyển theo dòng máu lên não gây đột quỵ. Những trường hợp may mắn sống sót nhưng bỏ lỡ “thời điểm vàng” cấp cứu, vẫn để lại di chứng lâu dài như suy tim mãn tính, phình vách thất, giảm chất lượng sống và tăng nguy cơ phải thực hiện đại phẫu như phẫu thuật bắc cầu động mạch vành thay vì chỉ cần nong mạch.
Để hạn chế tối đa biến chứng nặng, bảo toàn cơ tim trong thời gian vàng, người bệnh cần được chuyển đến cơ sở y tế có đủ năng lực cấp cứu tim mạch chuyên sâu. Trung tâm Tim mạch – Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh triển khai đồng bộ các kỹ thuật hiện đại, cho phép chẩn đoán nhanh, đánh giá chính xác mức độ tổn thương và can thiệp kịp thời.
Trong cấp cứu nhồi máu cơ tim, hệ thống CT tim – mạch máu thế hệ mới cho phép chụp động mạch vành, động mạch chủ và mạch máu ngoại biên với tốc độ cao, độ phân giải lớn. Đặc biệt DSA hai bình diện hỗ trợ chụp và can thiệp mạch vành, động mạch chủ cùng các mạch máu quan trọng khác mang lại độ chính xác cao trong xử trí tái thông.
Các phác đồ điều trị tại bệnh viện được cập nhật liên tục theo hướng dẫn của Hội Tim mạch châu Âu, Hội Tim mạch Mỹ và Hiệp hội Phẫu thuật Lồng ngực Mỹ, kết hợp đội ngũ chuyên gia nhiều kinh nghiệm nhằm tối ưu hiệu quả cấp cứu nhồi máu cơ tim cấp. Khu nội trú trang bị theo tiêu chuẩn cao cấp với hệ thống khí y tế, thiết bị cấp cứu bố trí ngay tại giường và đội ngũ điều dưỡng túc trực 24 giờ mỗi ngày giúp người bệnh an tâm trong suốt quá trình điều trị, hồi phục sau can thiệp.
Tóm lại bỏ lỡ thời gian vàng nhồi máu cơ tim khiến cơ tim tổn thương sâu, làm tăng nguy cơ biến chứng và làm giảm khả năng cứu sống. Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để tái thông động mạch vành kịp thời, bảo toàn mạng sống.
