Tĩnh mạch cổ nổi trong suy tim là tình trạng các tĩnh mạch chính ở cổ bị phình ra rõ rệt. Đây là dấu hiệu lâm sàng quan trọng, giúp các bác sĩ đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh suy tim. Hiện tượng này thường dễ nhận thấy khi bệnh nhân ở tư thế nằm hoặc nửa nằm nửa ngồi. Cùng ECO Pharma tìm hiểu về tình trạng này ngay sau đây.
Tĩnh mạch cổ nổi trong suy tim là một dấu hiệu lâm sàng thường gặp ở bệnh nhân suy tim. Đây là triệu chứng quan trọng thường chỉ ra các rối loạn tim mạch hoặc tuần hoàn tiềm ẩn như suy tim phải, tăng áp phổi, viêm màng ngoài tim co thắt. Hiện tượng này xảy ra do chức năng bơm máu của tim bị suy giảm nghiêm trọng, áp lực trong hệ tĩnh mạch tăng lên do ứ trệ tuần hoàn khiến các tĩnh mạch ở cổ bị giãn và nổi rõ trên bề mặt da. (1)
Mặc dù tĩnh mạch cổ nổi không xuất hiện ở tất cả bệnh nhân tim bị suy nhưng khi xuất hiện, đây là một chỉ dấu rất có giá trị. Nó là bằng chứng giúp bác sĩ đánh giá mức độ nặng của tình trạng ứ dịch và quá tải thể tích máu trong cơ thể. Hơn nữa, sự hiện diện của tĩnh mạch cổ nổi còn được xem là yếu tố tiên lượng quan trọng, liên quan đến nguy cơ tái nhập viện cao hơn và thậm chí tăng tỷ lệ tử vong ở người bệnh.
Do đó, khi thấy tĩnh mạch cổ nổi với người bị suy tim nổi rõ, kèm theo các triệu chứng như khó thở, phù nề và mệt mỏi, cần phải thăm khám khẩn trương để chẩn đoán, giải quyết nguyên nhân gốc rễ kịp thời. Đánh giá tĩnh mạch cổ nổi cần kết hợp siêu âm tim và các xét nghiệm khác để chẩn đoán chính xác.
Tĩnh mạch cổ nổi thường gặp trong các trường hợp suy tim bên phải. Tĩnh mạch cổ là phần quan trọng của hệ thống tuần hoàn, dẫn máu từ đầu, qua cổ và xuống vùng ngực trên. Có hai cặp tĩnh mạch cổ chính (còn gọi là tĩnh mạch cảnh) gồm tĩnh mạch cổ ngoài và tĩnh mạch cổ trong, cả hai đều có thể bị giãn khi mắc bệnh. (2)
Tĩnh mạch cổ ngoài bắt nguồn từ tĩnh mạch chẩm phía sau đầu, nằm bên ngoài hộp sọ, chạy dọc xuống hai bên cột sống. Chúng được gọi là tĩnh mạch cổ ngoài vì nằm gần bề mặt da và phía trên các cơ cổ. Tĩnh mạch cổ trong lớn hơn tĩnh mạch cổ ngoài, nằm sâu hơn dưới các cơ cổ, bắt đầu từ bên trong hộp sọ và chạy dọc xuống hai bên khí quản. Khi đến phần ngực trên, chúng nối với một số tĩnh mạch lớn khác để tạo thành tĩnh mạch chủ trên. Đây là tĩnh mạch lớn nhất trong cơ thể, dẫn máu trực tiếp vào tâm nhĩ phải ở phía trên cùng của tim.
Tĩnh mạch cổ nổi trong suy tim xảy ra khi có bất kỳ sự ứ trệ dòng máu nào trong hệ thống tĩnh mạch chủ trên hoặc ngay tại buồng tim phải. Sự ứ trệ máu này làm tăng áp lực trong tĩnh mạch cổ, khiến chúng giãn ra và nổi rõ dưới da, tạo nên hiện tượng tĩnh mạch cổ nổi, phản ánh tình trạng quá tải tuần hoàn.
Các triệu chứng tĩnh mạch cổ nổi trong suy tim chủ yếu liên quan đến tình trạng tim không bơm máu hiệu quả và ứ dịch trong cơ thể. Nó có thể đi kèm với các triệu chứng khác hoặc đi kèm với các triệu chứng của biến chứng do suy tim gây ra.
Dưới đây là một số triệu chứng điển hình ở nhiều tình trạng khác nhau bao gồm:
Tĩnh mạch cổ nổi trong bệnh suy tim không gây đau đớn nhưng là triệu chứng chính của tim bị suy cần được theo dõi. Người bệnh nên nhập viện nếu có các triệu chứng đi kèm như đau tức ngực, khó thở, choáng ngất, tụt huyết áp để phòng ngừa biến cố tim mạch đáng tiếc.
Đối với triệu chứng nổi tĩnh mạch cổ, bác sĩ sẽ hỏi về bệnh sử cá nhân và gia đình, khám thực thể, bao gồm nghe tim. Sau đó, một số xét nghiệm cần thiết sẽ được chỉ định để củng cố các nghi ngờ ban đầu.
Để đánh giá tình trạng tĩnh mạch cổ nổi, bác sĩ có thể đo ước lượng áp lực tĩnh mạch trung tâm (CVP) bằng cách đo chiều cao của phần tĩnh mạch bị nổi. Nếu CVP tăng cao bất thường, điều này có thể chỉ ra suy tim hoặc một tình trạng khác gây áp lực lên tim. Các xét nghiệm bổ sung có thể bao gồm:
Quá trình chẩn đoán cần được thực hiện cẩn thận, kết hợp lâm sàng và cận lâm sàng để xác định chính xác nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng của tĩnh mạch cổ nổi trong tình trạng suy tim.
.Điều trị tĩnh mạch cổ nổi trong bệnh suy tim, mục tiêu sẽ nhắm vào việc cải thiện chức năng tim, kiểm soát triệu chứng và giảm thiểu nguy cơ biến chứng. Phác đồ điều trị toàn diện sẽ bao gồm:
Trong các trường hợp suy tim nặng, ghép tim là giải pháp cuối cùng khi các phương pháp khác không hiệu quả. Bác sĩ sẽ đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo phương pháp điều trị phù hợp với tình trạng sức khỏe và nhu cầu của bệnh nhân.
Hầu hết nguyên nhân gây ra tình trạng tĩnh mạch cổ nổi như suy tim hoặc tăng áp lực trong tĩnh mạch chủ trên thường xảy ra một cách không thể dự đoán trước khiến việc ngăn chặn hoàn toàn rất khó. Mặc dù không thể phòng ngừa trực tiếp tĩnh mạch cổ nổi, nhưng người bệnh có thể ngăn chặn hoặc quản lý hiệu quả các nguyên nhân cốt lõi gây ra nó, đặc biệt là tim bị suy. Các biện pháp bao gồm duy trì lối sống lành mạnh; kiểm soát huyết áp, đường huyết, tim mạch; điều trị bệnh lý nền và tuân thủ điều trị y khoa có thể giúp giảm nguy cơ phát triển các tình trạng dẫn đến tĩnh mạch cổ nổi trong bệnh suy tim.
Các bệnh nhân suy tim khi thấy tĩnh mạch cổ nổi kèm các triệu chứng tim suy nghiêm trọng hơn, hãy nhanh chóng nhập viện để được theo dõi.
Đặc biệt là các triệu chứng nghiêm trọng như tụt huyết áp, chóng mặt, choáng ngất, đau tức ngực dữ dội, khó thở, tím tái, lú lẫn. Sự kết hợp này là một tình trạng đe dọa tính mạng cần gọi cấp cứu.
Trường hợp nếu người bệnh bị nhồi máu cơ tim cần gọi ngay cho số cấp cứu 115, cấp cứu Tâm Anh qua số 028 7102 6789 – 093 180 6858 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất. Khi được đưa đến Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, người bệnh sẽ được đội ngũ bác sĩ Tim mạch đầu ngành, giỏi chuyên môn hội chẩn, thực hiện các biện pháp can thiệp kịp thời, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh ứng dụng kỹ thuật can thiệp đặt stent mở thông lòng mạch dưới sự hỗ trợ của Robot chụp mạch can thiệp số hóa xóa nền (DSA) Philips Azurion Robotic Ceiling FlexArm xoay 360 độ, kết hợp với “la bàn” Dynamic Coronary Roadmap (DCR) định hướng và mắt thần (IVUS) dẫn đường đặt stent, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào quá trình phân tích giúp tối ưu hóa hiệu quả can thiệp, giảm thiểu nguy cơ tái hẹp mạch máu.
Kỹ thuật này giúp rút ngắn thời gian can thiệp cấp cứu xuống chỉ còn 29 phút, nhanh hơn nhiều so với “thời gian vàng” 70 phút trong cấp cứu đột quỵ tim theo khuyến cáo của Hiệp hội Tim mạch Thế giới. Đặc biệt, Trung tâm Tim mạch phối hợp khoa Hồi sức tích cực (ICU) thực hiện kỹ thuật tim phổi nhân tạo (ECMO) trong phòng DSA, giúp cứu sống nhiều ca bệnh nhồi máu cơ tim biến chứng nặng dẫn đến sốc tim hoặc ngừng tim.
Tĩnh mạch cổ nổi trong suy tim cho thấy máu không thể lưu thông bình thường, có ứ đọng trong tĩnh mạch. Bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ tại nhà, khi có các triệu chứng tim bị suy nghiêm trọng hơn nên nhập viện để phòng ngừa các biến cố tim mạch có thể gây tử vong.
