Nghiên cứu cho thấy khoảng 7% phụ nữ bị trầm cảm thai kỳ. Việc uống thuốc trầm cảm khi mang thai ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và em bé. Để hiểu rõ hơn, hãy theo dõi bài viết sau đây của ECO Pharma.
Trầm cảm khi mang thai còn gọi là trầm cảm trước sinh, tình trạng mẹ bầu cảm thấy buồn bã trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng của thai kỳ. Mức độ bệnh có thể từ nhẹ đến nặng và ảnh hưởng khác nhau ở mỗi phụ nữ.
Mang thai khiến người mẹ dễ xúc động, đôi khi khó phân biệt cảm xúc bình thường và dấu hiệu của vấn đề nghiêm trọng. Nội tiết tố thai kỳ cũng ảnh hưởng đến tâm trạng, làm người mẹ khó ngủ và mệt mỏi, lo lắng. (1)
Hiếm có loại thuốc nào là an toàn tuyệt đối để dùng khi mang thai. Các nghiên cứu về tác dụng của thuốc chống trầm cảm đối với thai nhi còn hạn chế. Rủi ro cũng khác nhau tùy thuộc vào loại thuốc và thời điểm sử dụng trong thai kỳ.
Những tác hại của thuốc trầm cảm khi mang thai gây ra ảnh hưởng đến thai nhi bao gồm:
Việc uống thuốc trầm cảm khi mang thai, SSRI hoặc thuốc chống trầm cảm 3 vòng (TCA) khi mang thai có thể tăng nguy cơ sinh non, nhẹ cân, suy hô hấp và co giật ở trẻ sơ sinh.
Một số nghiên cứu cho thấy nguy cơ dị tật bẩm sinh như dị tật tim, nứt đốt sống hoặc sứt môi ở trẻ em gia tăng nếu người mẹ dùng SSRI sớm trong thai kỳ. (2)
Việc sử dụng SSRI trong thai kỳ khiến trẻ sơ sinh dễ bị tăng áp phổi dai dẳng (PPHN). Trẻ có thể xuất hiện các triệu chứng như bồn chồn, trương lực cơ kém, khó thở, hạ đường huyết và tăng áp phổi.
Uống thuốc trầm cảm khi mang thai có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của não thai nhi bằng cách thay đổi nồng độ các chất dẫn truyền thần kinh quan trọng như serotonin và dopamine. Trẻ sinh ra dễ bị chết tế bào não và rối loạn chức năng não, cũng như gặp các vấn đề về ngôn ngữ và học tập sau này.
Trẻ sơ sinh dễ gặp các triệu chứng cai thuốc như bồn chồn, trương lực cơ kém và khó thở nếu người mẹ dùng thuốc chống trầm cảm vào cuối thai kỳ.
Một nghiên cứu cho thấy dùng fluoxetine trong tam cá nguyệt thứ ba có liên quan đến nguy cơ sinh non và các vấn đề thích ứng ở trẻ sơ sinh như khó thở, bồn chồn và tím tái khi bú.
Thuốc chống trầm cảm thường sẽ đi qua nhau thai và ảnh hưởng đến sức khỏe thai nhi. Mức độ ảnh hưởng này khác nhau và thường phải cân nhắc với nguy cơ khi mẹ không được điều trị trầm cảm. (3)
Một số nghiên cứu cho thấy việc uống thuốc trầm cảm khi mang thai SSRI như Lexapro khiến trẻ sinh ra có nguy cơ mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ (ASD), rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). Khả năng tương tác của trẻ với mọi người cũng giảm.
Việc dùng SSRI sớm trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ sứt môi và hở hàm ếch ở trẻ. Tình trạng này là do trẻ không đủ mô ở miệng, mô này không kết hợp thích hợp để hình thành vòm miệng, ảnh hưởng đến sự phát triển của gương mặt.
Uống thuốc trầm cảm khi mang thai khiến trẻ có nguy cơ bị thoát vị rốn, gây tổn thương khoang bụng và nhiễm trùng. Đây là một loại dị tật bẩm sinh.
Nếu phát hiện mang thai khi đang dùng thuốc chống trầm cảm, bà bầu cần tuân thủ các nguyên tắc sau đây:
Nếu bà bầu đang phải vật lộn với chứng trầm cảm và muốn tránh việc uống thuốc trầm cảm khi mang thai, người thân có thể áp dụng các cách sau đây để giúp họ cải thiện tình trạng:
Dành thời gian trò chuyện, lắng nghe chia sẻ của bà bầu để thấu hiểu, tránh đưa ra lời khuyên hay phán xét, thay vào đó hãy tập trung vào việc đồng cảm và hỗ trợ tinh thần cho họ. Hãy quan tâm đến sở thích và nhu cầu, giúp đỡ trong công việc nhà để họ có thời gian nghỉ ngơi và thư giãn. Giữ cho bầu không khí trong nhà vui vẻ và thoải mái, cùng nhau xem phim hài, nghe nhạc nhẹ, đọc sách hoặc tham gia các hoạt động giải trí phù hợp.
Để hạn chế việc uống thuốc trầm cảm khi mang thai, chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện tâm trạng. Nên chăm sóc bà bầu bằng chế độ ăn uống với nhiều trái cây, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và thịt nạc; Hạn chế thức ăn nhanh, đồ ngọt và đồ uống có cồn. Một số vitamin và khoáng chất như vitamin D, B9 (axit folic) và sắt có thể giúp cải thiện tâm trạng cho bà bầu nhưng nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn về việc bổ sung vitamin và khoáng chất phù hợp.
Việc nhà và chăm sóc con cái dễ khiến bà bầu mệt mỏi và căng thẳng. Hãy chia sẻ những việc này để họ có thời gian nghỉ ngơi. Khuyến khích họ tập thể dục thường xuyên với các hoạt động như đi bộ, yoga, bơi lội cũng giúp cải thiện tâm trạng và giảm căng thẳng. Dành những lời khen ngợi, động viên và khích lệ để giúp họ tin tưởng vào bản thân và khả năng của mình.
Đưa mẹ bầu đi khám thai định kỳ để được tư vấn và điều trị trầm cảm, bao gồm liệu pháp tâm lý, sử dụng thuốc hoặc kết hợp cả hai. Khuyến khích họ tham gia các nhóm hỗ trợ dành cho phụ nữ mang thai bị trầm cảm để học hỏi kinh nghiệm và nhận được sự hỗ trợ tinh thần.
Ngoài việc uống thuốc trầm cảm khi mang thai, tìm kiếm địa chỉ khám bệnh trầm cảm khi mang thai uy tín là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé. Khi có triệu chứng nghi ngờ trầm cảm, người mẹ có thể đến cơ sở y tế sau đây để được khám, đánh giá và điều trị phù hợp:
Việc uống thuốc trầm cảm khi mang thai cần được tư vấn kỹ lưỡng từ bác sĩ chuyên khoa để phòng các tác dụng phụ tiềm ẩn gây hại cho thai kỳ. Bà bầu cần được giám sát chặt chẽ và có phương pháp điều trị phù hợp. Luôn lắng nghe cơ thể và tìm sự hỗ trợ từ các chuyên gia y tế để có thai kỳ an toàn và khỏe mạnh.
