11 hậu quả của trầm cảm, di chứng nào thường gặp cần lưu ý?

Có khoảng 280 triệu người mắc bệnh trầm cảm trên toàn cầu. Hậu quả của trầm cảm nghiêm trọng đến mức đã có nhiều người tự tử. Hơn 700.000 người chết vì tự tử mỗi năm, 50% liên quan đến trầm cảm – Theo Tổ chức Y tế Thế giới và Hiệp hội Quốc tế về Phòng chống Tự sát. Hãy cùng ECO Pharma tìm hiểu chủ đề này thông qua bài viết dưới đây.

Dấu hiệu bệnh trầm cảm thường gặp

Trầm cảm là một dạng rối loạn tâm thần phức tạp với các biểu hiện đa dạng và có thể khác nhau ở mỗi cá nhân. Nhưng dấu hiệu bệnh trầm cảm phổ biến nhất là:

1. Mất ngủ hoặc ngủ nhiều

Căng thẳng, lo lắng, tức giận, đau buồn hoặc thất vọng khiến người bệnh bị mất ngủ hoặc thay đổi giấc ngủ. Họ thường có biểu hiện như khó ngủ, thức dậy sớm vào buổi sáng hoặc ngủ quá nhiều.

2. Cảm giác vô dụng, tội lỗi

Một số người có trạng thái trầm cảm như “hố đen”, tuyệt vọng và trống rỗng. Cảm giác vô dụng, tội lỗi khiến họ hoàn toàn mất hy vọng và không biết phải làm gì. (1)

3. Tâm lý tồi tệ, ý định tự sát

Bệnh thường đi kèm với tức giận hoặc bất mãn, cảm giác bồn chồn, lo lắng hoặc thậm chí có xu hướng bạo lực. Tâm trạng không ổn định, dễ cáu kỉnh và khó chịu với mọi thứ xung quanh có thể dẫn đến hậu quả của trầm cảm là tự tử.

Tìm hiểu thêm: Người bị trầm cảm có biết mình bị bệnh không?

4. Khí sắc giảm

Người bị trầm cảm uể oải, kiệt sức, đồng thời khó tập trung và ghi nhớ thông tin. Ngoài ra, các vấn đề như đau đầu, đau lưng và đau dạ dày cũng làm ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.

5. Mất hứng thú trong cuộc sống

Người bị trầm cảm không còn hứng thú với các hoạt động hàng ngày và không cảm nhận được niềm vui từ những việc trước đây như sở thích cá nhân, công tác xã hội.

11 hậu quả của trầm cảm ảnh hưởng đến cuộc sống

Trầm cảm tác động tiêu cực đến nhiều khía cạnh khác nhau trong cuộc sống. Hãy cùng ECO Pharma điểm qua những hậu quả của trầm cảm nghiêm trọng nhất dưới đây:

1. Nguy cơ bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường và trầm cảm thường xuất hiện đồng thời. Người bệnh có thể bị căng thẳng, lo lắng và phát triển trầm cảm do việc kiểm soát đường huyết, tuân thủ chế độ ăn uống và tập luyện cũng như quản lý các biến chứng tiềm ẩn của bệnh tiểu đường phức tạp.

Cả bệnh tiểu đường và trầm cảm đều chịu ảnh hưởng từ thể chất và tinh thần. Các tuyến nội tiết như tuyến yên, tuyến thượng thận hoạt động quá mức làm tăng đường trong máu và triệu chứng trầm cảm. Đây là một hậu quả của trầm cảm phức tạp và khó điều trị. (2)

Người trầm cảm có nguy cơ bị tiểu đường.

2. Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Trầm cảm ảnh hưởng đến hoạt động của tim mạch, gây tăng huyết áp và nhịp tim. Ngoài ra, trầm cảm cũng làm giảm động lực để duy trì các thói quen lành mạnh, từ đó tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

3. Suy giảm hệ thần kinh trung ương

Trầm cảm làm giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và đưa ra quyết định. Các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và dopamine cũng bị tác động khiến tâm trạng người bệnh buồn bã, vô vọng, trống rỗng, đôi khi gây đau mãn tính và thay đổi hành vi. Người bệnh có thể phản ứng chậm và mất khả năng phối hợp, vận động.

Trầm cảm nặng có thể ảnh hưởng nặng nề hơn, gây suy giảm hệ thần kinh trung ương, làm giảm nhịp tim, thậm chí dẫn đến tử vong. Đây là một hậu quả của trầm cảm nghiêm trọng.

4. Thường xuyên mất ngủ

Biểu hiện rõ nhất của bệnh trầm cảm là sự thay đổi trong giấc ngủ. Người bệnh thường xuyên mất ngủ, một số khác cảm thấy cần phải ngủ nhiều. Thiếu ngủ có thể làm cho các triệu chứng trầm cảm càng thêm nặng nề như mệt mỏi cực độ, mất năng lượng và khó tập trung.

5. Đau dạ dày

Mặc dù trầm cảm được coi là vấn đề sức khỏe tâm thần nhưng bệnh cũng tác động đến hệ tiêu hóa. Nhiều người bệnh bị rối loạn ăn uống, ăn quá nhiều dẫn đến tăng cân và nguy cơ béo phì, thậm chí là tiểu đường type 2. Ngược lại, một số người bỏ ăn hoặc ăn ít dẫn đến suy nhược do thiếu dinh dưỡng. Việc ăn uống thất thường dễ dẫn đến co thắt dạ dày, đau dạ dày hoặc táo bón. (3)

6. Mệt mỏi bị kéo dài

Theo một bài báo cáo đăng trên Cơ sở Dữ liệu của Nhà xuất bản Quốc tế Springer Nature năm 2018, hơn 90% số người mắc trầm cảm nặng đều bị mệt mỏi kéo dài, thậm chí không muốn bước ra khỏi giường. Ngược lại, những người thường xuyên kiệt sức và mệt mỏi cũng có nguy cơ mắc trầm cảm. Mối liên kết hai chiều này tạo ra một vòng luẩn quẩn khó khắc phục.

Nguyên nhân tiềm ẩn khiến người bị trầm cảm cảm thấy mệt mỏi là do các vấn đề về giấc ngủ, chế độ ăn uống, căng thẳng, tác dụng phụ của thuốc điều trị trầm cảm.

7. Hậu quả của trầm cảm là hệ miễn dịch suy yếu

Trầm cảm tác động tiêu cực đến hệ miễn dịch bằng cách hạn chế khả năng sản xuất các tế bào miễn dịch quan trọng như tế bào T và B. Cơ thể không tạo được kháng thể chống lại vi khuẩn, virus sẽ dễ bị viêm mãn tính, mắc bệnh và mất nhiều thời gian để hồi phục hơn.

Cảm lạnh, cúm, bệnh mãn tính như bệnh tim, ung thư, tiểu đường và bệnh nhiễm trùng khác… là những hậu quả của trầm cảm dễ xảy ra khi trầm cảm kéo dài không được điều trị.

8. Nguy cơ mắc bệnh thể chất khác

Những người bị trầm cảm dễ bị viêm hoặc mắc chứng rối loạn miễn dịch như hội chứng ruột kích thích (IBS), tiểu đường type 2 và viêm khớp. Không những vậy, họ còn gặp vấn đề như:

• Giảm ham muốn tình dục, khó kích thích hoặc khó đạt khoái cảm.
• Tăng hoặc giảm cân đột ngột do thèm ăn hoặc mất cảm giác thèm ăn.
• Đau nhức không rõ nguyên nhân như đau cơ hoặc khớp, đau ngực và đau đầu.

9. Thu hẹp các mối quan hệ xã hội

Người bệnh xa lánh xã hội, gặp vấn đề về tương tác cộng đồng, ảnh hưởng xấu tới sức khỏe tinh thần như:

• Giảm khả năng xử lý thông tin: Người bị trầm cảm thường gặp khó khăn trong việc hiểu ý nghĩa ngôn ngữ cơ thể của người khác. Điều này dễ gây hiểu lầm và khiến việc giao tiếp không hiệu quả.
• Cảm xúc tiêu cực: Tâm trạng buồn chán khiến người bệnh tập trung vào thông tin tiêu cực nhiều hơn trong khi tương tác xã hội.
• Giảm khả năng đồng cảm: Sự đồng cảm, tức là hiểu và chia sẻ cảm xúc của người khác có thể bị suy giảm ở người mắc trầm cảm khiến họ gặp khó khăn trong việc xây dựng và duy trì các mối quan hệ.
• Không hứng thú với hoạt động xã hội: Người bị trầm cảm thường không muốn tham gia các hoạt động xã hội do cảm giác kiệt sức, cô đơn hoặc lo lắng. Họ dễ bị cô lập xã hội và chứng trầm cảm ngày càng nặng hơn.

10. Mất tự tin trong cuộc sống

Tự ti không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của trầm cảm, nhưng góp phần làm bệnh trầm trọng hơn. Những người bị trầm cảm thường cảm thấy tự ti về bản thân và tương lai của mình, thể hiện qua cách họ nhìn nhận năng lực đầy tiêu cực và ngừng tham gia những hoạt động trước đó từng yêu thích hoặc giỏi.

Người bệnh khó mường tượng về tương lai tích cực và tươi sáng, làm giảm hy vọng và niềm tin vào cuộc sống. Họ có xu hướng cô lập vì cảm thấy tự ti, từ đó tạo ra vòng lặp bệnh lý làm cho bệnh ngày càng xấu đi. Đây là một hậu quả của trầm cảm phức tạp.

11. Tự tử

Tự tử hoặc sát hại người khác là hậu quả nặng nề nhất của trầm cảm. Theo Hiệp hội Quốc tế về Phòng chống Tự sát, 50% số vụ tự tử trên thế giới liên quan đến trầm cảm; 50% – 80% người lớn tuổi chết do tự tử được chứng minh là mắc chứng trầm cảm nặng.

Điều trị bệnh trầm cảm như thế nào?

Việc dùng thuốc, thực hiện liệu pháp nhận thức hành vi, trị liệu giữa cá nhân góp phần giảm thiểu hậu quả của trầm cảm, nâng cao chất lượng cuộc sống, cụ thể:

1. Sử dụng thuốc điều trị

Các loại thuốc thường dùng để điều trị trầm cảm gồm:

• Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) như Citalopram, escitalopram, fluoxetine, fluvoxamine, paroxetine, sertraline, vilazodone, vortioxetine dễ dùng và ít độc tính khi dùng quá liều.
• Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin/norepinephrine (SNRI) như venlafaxine, desvenlafaxine, duloxetine và levomilnacipran cũng được dùng trị bệnh này, đặc biệt ở người bệnh có hội chứng mệt mỏi hoặc đau mãn tính. Chúng cũng có thể được sử dụng cho những trường hợp kháng SSRI.
• Thuốc chống trầm cảm không điển hình như bupropion, mirtazapine, nefazodone và trazodone hiệu quả trong chữa trầm cảm nặng, áp dụng cho các trường hợp điều trị nâng cao.
• Bộ điều chế hoạt động serotonin-Dopamine (SDAM) như brexpiprazole và aripiprazole hoạt động như chất chủ vận từng phần ở các thụ thể 5-HT1A và dopamine D2, liệu pháp này bổ trợ cho chứng trầm cảm nặng.
• Thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCAS) như amitriptyline, clomipramine, desipramine, doxepin, imipramine, nortriptyline, protriptyline, tripipramine là các loại TCA dùng lâu dài trong điều trị trầm cảm, mặc dù ít phổ biến hơn vì gây nhiều tác dụng phụ.
• Thuốc ức chế monoamine oxidase (MAOI) như isocarboxazid, phenelzine, selegiline và tranylcypromine hiệu quả trong điều trị chứng rối loạn cảm xúc và lo âu. Tuy nhiên, người bệnh phải tuân thủ chế độ ăn ít tyramine để tránh nguy cơ tăng huyết áp và các tác dụng phụ khác.

2. Thực hiện tâm lý trị liệu

Trị liệu tâm lý bằng cách áp dụng liệu pháp nhận thức hành vi và trị liệu cá nhân hiệu quả trong việc chữa trầm cảm:

• Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT): Đây là phương pháp điều trị có kế hoạch cụ thể, giúp người bệnh nhận ra và điều chỉnh những suy nghĩ và hành vi tiêu cực. Phương pháp này tập trung vào ba mặt cơ bản của trầm cảm: nhìn nhận tiêu cực về bản thân, thế giới, tương lai. CBT chia nhỏ các vấn đề thành các phần nhỏ và giải quyết chúng theo tuần tự.
• Trị liệu giữa các cá nhân (IPT): Đây là phương pháp trị liệu có thời hạn, tập trung vào mối quan hệ giữa các cá nhân giúp giải quyết các vấn đề hiện tại, bao gồm sự mất mát, xung đột. IPT thường được sử dụng cho những trường hợp trầm cảm nặng.

Ngăn ngừa bệnh trầm cảm ra sao?

Để ngăn ngừa bệnh trầm cảm và hậu quả của trầm cảm, bạn có thể áp dụng các cách sau đây:

• Kiểm soát căng thẳng: Trầm cảm thường xuất phát từ những sự kiện căng thẳng và buồn bã trong cuộc sống. Việc học cách quản lý căng thẳng giúp ngăn ngừa các vấn đề tâm thần như trầm cảm và lo lắng. Quản lý căng thẳng đòi hỏi khả năng phản ứng với các tình huống khó khăn thay vì cứ để suy nghĩ tiêu cực chi phối. Bạn nên tìm đến sự hỗ trợ từ gia đình và chuyên gia tâm lý, kết hợp với các phương pháp thư giãn như thiền, yoga để xây dựng khả năng ứng phó linh hoạt với các tình huống khó khăn.
• Xây dựng lối sống lành mạnh: Bổ sung dưỡng chất như vitamin D, B6, B9, C, E, magie, sắt, kẽm trong chế độ ăn Địa Trung Hải, bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, dầu ô liu, trái cây, rau, cá, sữa ít béo và chất chống oxy hóa, giảm 32% nguy cơ trầm cảm. Tập thể dục thường xuyên ít nhất 30 phút mỗi ngày tăng endorphin, chất điều chỉnh tâm trạng có lợi cho việc hạn chế nguy cơ trầm cảm.

Địa chỉ khám trầm cảm ở đâu uy tín?

Khi nghi ngờ mắc bệnh trầm cảm, bạn không nên chủ quan mà cần đến các cơ sở y tế đáng tin cậy để được khám và đánh giá. Bởi vì các triệu chứng của trầm cảm thường đi kèm với các vấn đề sức khỏe khác, làm cho người bệnh khó nhận biết và xác định tình trạng của mình.

Bạn có thể tìm đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được khám và điều trị trầm cảm. Tại đây, các bài trắc nghiệm trầm cảm, các xét nghiệm liên quan sẽ được áp dụng, sau đó tư vấn trị liệu theo từng trường hợp cụ thể. Trung tâm Khoa học Thần kinh phối hợp chặt chẽ với các chuyên khoa khác mang đến giải pháp chẩn đoán và điều trị toàn diện, hiệu quả cao.

Xem thêm: Tổng hợp 6 địa chỉ khám bệnh trầm cảm ở TPHCM uy tín tốt nhất

Ngoài ra, bạn cũng có thể điều trị trầm cảm tại các bệnh viện khác như Bệnh viện Tâm thần TP.HCM, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, Bệnh viện Từ Dũ, và Bệnh viện Nhân dân 115.

Trầm cảm có thể điều trị bằng thuốc, liệu pháp nhận thức hành vi và thay đổi lối sống. Dưới sự hỗ trợ đúng đắn, bạn có thể kiểm soát được tác động của bệnh đến cả thể chất và tinh thần. Mặc dù vậy hậu quả của trầm cảm là rất nặng nề, có thể dẫn đến huỷ hoại tương lai và tự tử. Những di chứng của bệnh trầm cảm cũng khó khắc phục vì vậy không nên xem nhẹ căn bệnh này.