Tình trạng trào ngược dạ dày thường có xu hướng nghiêm trọng hơn vào ban đêm với các triệu chứng khó chịu, làm ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Vậy trào ngược dạ dày gây mất ngủ như thế nào? Cách cải thiện ra sao? Cùng ECO Pharma tìm hiểu chi tiết qua nội dung bài viết dưới đây.
Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD – gastroesophageal reflux disease) là bệnh tiêu hóa phổ biến ở mọi độ tuổi từ trẻ nhỏ đến người lớn tuổi. Ở người bình thường, thức ăn sau khi đưa vào miệng sẽ xuống thực quản, các cơ co thắt thực quản giãn ra để thức ăn đi vào dạ dày rồi đóng lại.
Tuy nhiên, người bị trào ngược dạ dày sẽ gặp phải tình trạng dịch axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản (phần ống nối từ miệng đến dạ dày), làm cho lớp niêm mạc thực quản bị kích thích, từ đó gây ra nhiều triệu chứng khó chịu như ợ nóng, ợ hơi, ợ chua, đặc biệt là vào ban đêm.
Người bệnh cũng gặp phải tình trạng buồn nôn và nôn, thường gặp do ăn quá no hoặc nằm ngay sau khi ăn. Đau tức ngực ở thượng vị, đau họng, ho kéo dài và khàn tiếng, cảm giác đắng trong miệng, tiết nhiều nước bọt… cũng là những triệu chứng thường gặp.
Nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng trào ngược dạ dày thực quản là do sự suy giảm chức năng hoạt động của các cơ thắt thực quản dưới. Điều này tác động xấu đến hoạt động tiêu hóa thực phẩm và gây trào ngược dạ dày thực quản.
Theo Tổ chức Giấc ngủ Quốc gia Mỹ (NSF), trào ngược dạ dày thực quản là một trong những nguyên nhân phổ biến gây mất ngủ. Hiệp hội Tiêu hóa Mỹ đã thực hiện một khảo sát qua điện thoại của hơn 1.000 người lớn bị trào ngược dạ dày thực quản. Kết quả, có đến 75% gặp các vấn đề về giấc ngủ do các triệu chứng khó chịu trào ngược dạ dày thực quản gây ra. (1)
Hiện tượng trào ngược dạ dày thực quản gây mất ngủ có thể do:
Trào ngược dạ dày thực quản và mất ngủ có mối liên hệ mật thiết, qua lại lẫn nhau. Nếu như trào ngược gây mất ngủ thì mất ngủ lại làm trầm trọng thêm tình trạng trào ngược dạ dày. Hai hiện tượng này song hành làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và sức khỏe.
Cụ thể, mất ngủ làm trầm trọng thêm trào ngược dạ dày do tăng độ nhạy cảm của thực quản và tăng tiếp xúc với các axit thực quản thông qua các hormone tạo cảm giác no cùng các cytokine. Nhịp sinh học của cơ thể có mối liên hệ mật thiết với các cytokine tiền viêm như interleukin-1, interleukin-6 và TNF-α. Thiếu ngủ sẽ kích thích cơ thể giải phóng nhiều cytokine – yếu tố làm tăng các triệu chứng của trào ngược dạ dày.
Ngoài ra, chứng ngưng thở khi ngủ còn làm tăng áp lực xuyên cơ hoành cũng như áp lực của lồng ngực. Đồng thời nó làm giãn nở dạ dày, giảm khả năng làm rộng dạ dày và gây giãn cơ thắt thực quản dưới. Tất cả những điều này đều làm tăng nặng các triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản.
Xem thêm: Đau dạ dày mất ngủ xảy ra như thế nào
Ống thực quản có cấu trúc thẳng, nối từ miệng đến dạ dày. Trào ngược dạ dày xảy ra khi cơ thắt thực quản dưới (van dạ dày) yếu đi.
Các yếu tố sau làm tăng nặng chứng trào ngược dạ dày gây mất ngủ vào ban đêm:
Vào ban đêm, trong tư thế nằm, ống thực quản và dạ dày theo phương nằm ngang, axit dạ dày dễ bị trào lên thực quản gây nóng rát, ho, khó thở dẫn đến khó ngủ, gián đoạn giấc ngủ. Đặc biệt trong tư thế nằm nghiêng bên phải và co gối.
Việc ăn tối quá muộn sau 8 giờ tối hoặc thói quen ăn khuya cũng là yếu tố làm tăng hiện tượng trào ngược dạ dày gây mất ngủ.Thói quen xấu này khiến dạ dày phải chịu áp lực tiêu hóa lớn. Khi đó, dạ dày phải liên tục co bóp, tiết dịch vị để tiêu hóa thức ăn, dễ làm trầm trọng hơn các triệu chứng trào ngược dạ dày.
Căng thẳng/stress kéo dài cũng có thể gây ra tình trạng trào axit dạ dày gây mất ngủ. Hệ thống tiêu hóa được điều khiển, chi phối bởi hệ thống thần kinh ruột – giao tiếp với hệ thần kinh trung ương. Khi căng thẳng kéo dài, hệ tiêu hóa bị ngưng trệ do hệ thống thần kinh làm giảm lưu lượng máu, khiến thức ăn tiêu hóa chậm hơn.
Ngoài ra, stress, lo âu kéo dài có thể gây căng cơ kéo dài. Điều này có thể ảnh hưởng đến các cơ xung quanh dạ dày, làm tăng áp lực trong dạ dày, đẩy axit lên cao, từ đó làm tăng nặng tình trạng trào ngược dạ dày.
Trào ngược dạ dày gây mất ngủ còn có thể bắt nguồn từ một số nguyên nhân khác như thường xuyên sử dụng đồ uống có gas, ăn quá nhiều đồ chua, ảnh hưởng của quá trình mang thai hoặc một số bệnh lý ở thực quản…
Bên cạnh việc điều chỉnh lối sống, uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh trào ngược dạ dày có thể áp dụng một số biện pháp dưới đây để cải thiện chứng trào ngược dạ dày gây mất ngủ:
Vì cấu tạo dạ dày tương tự hình chữ J nên khi nằm xuống sẽ làm cho axit dịch vị dễ dàng trào ngược lên thực quản. Do đó, nằm nghiêng sang trái để dạ dày ở vị trí thấp hơn thực quản sẽ giảm được tình trạng trào ngược.
Nằm nghiêng bên trái còn làm giảm chứng ngủ ngáy và ngưng thở khi ngủ, có thể giúp ích cho việc cải thiện trào ngược dạ dày không ngủ được.
Khi nằm ngủ, dạ dày và thực quản cùng ở trên một mặt phẳng, điều này dễ khiến axit từ dạ dày chảy ngược lên thực quản. Do đó, để giảm tình trạng này bạn cần nằm trên gối cao khoảng 8cm. Khi nâng đầu cao hơn so với thân, thực quản cũng cao hơn so với dạ dày, triệu chứng ợ nóng, ợ chua sẽ được cải thiện.
Nâng phần trên của cơ thể bằng cách đơn giản như dùng gối cao hoặc nâng đầu giường cao lên. Bạn nên sử dụng gối chuyên dụng, được thiết kế dành riêng cho mục đích giúp nâng phần trên cơ thể.
Mặc quần áo bó sát, đặc biệt ở vùng bụng, thắt lưng hoặc quá chặt vùng ngực sẽ gây áp lực lên dạ dày khiến tình trạng mất ngủ vì trào ngược dạ dày nghiêm trọng hơn. Do đó, khi ngủ bạn nên lựa chọn quần áo thoải mái với chất liệu thoáng mát, mềm mỏng, thấm hút mồ hôi. Nó không chỉ giúp giảm áp lực lên dạ dày mà còn giúp bạn ngủ ngon và sâu giấc hơn.
Để cải thiện chứng mất ngủ do trào ngược dạ dày bạn nên tránh xa một số thực phẩm như đồ ăn cay nóng, thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ có vị chua, thức uống chứa cồn và ga, caffeine, cacao, socola. Thay vào đó, các loại rau xanh, trái cây tươi, sữa chua nên được bổ sung để hỗ trợ kích thích hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn. Các triệu chứng trào ngược dạ dày như ợ hơi, ợ chua, chướng bụng, đầy hơi, khó tiêu sẽ giảm bớt.
Người bệnh cũng không nên ăn quá nhiều và quá no vào buổi tối, nên ăn bữa tối cách giờ đi ngủ khoảng 2 – 3 giờ để thức ăn tiêu hóa bớt. Dạ dày trống một phần trước khi ngủ sẽ giảm được tình trạng trào ngược dịch vị.
Sau bữa tối khoảng một giờ, bạn nên đi bộ nhẹ nhàng để giúp dạ dày tiêu hóa thức ăn hiệu quả hơn, giảm tăng tiết axit gây trào ngược dạ dày gây mất ngủ. Việc đi bộ nhẹ nhàng trước khi ngủ cũng giúp người bệnh dễ đi vào giấc ngủ và ngủ sâu giấc hơn.
Để cải thiện tình trạng mất ngủ do trào ngược dạ dày bạn phải luôn giữ tinh thần thoải mái, vui vẻ. Một số biện pháp đơn giản giúp giải tỏa căng thẳng, lo âu như ngồi thiền, yoga, nghe nhạc, vẽ tranh, đọc sách hoặc làm những công việc bạn yêu thích.
Các triệu chứng khó chịu do trào ngược dạ dày có thể được kiểm soát khi bạn uống từng ngụm nhỏ trong bữa ăn. Ngoài ra, bạn cũng nên uống nước sau khi ăn để giảm nồng độ axit, nhờ đó giảm các triệu chứng trào ngược dạ dày.
Bên cạnh một số biện pháp kể trên, để giúp dễ ngủ, ngủ ngon người bị trào ngược dạ dày bạn có thể tham khảo thêm một số mẹo dưới đây:
Bên cạnh đó bạn có thể bổ sung các dưỡng chất chuyên biệt như Blueberry và Ginkgo Biloba có khả năng chống gốc tự do tăng sinh quá mức, tăng cường máu cùng các dưỡng chất lên não hiệu quả, nhờ đó hỗ trợ cải thiện tình trạng khó ngủ, mất ngủ. Các tinh chất này đồng thời hỗ trợ bảo vệ và nuôi dưỡng các tế bào não khỏe mạnh, phòng ngừa các bệnh lý nguy hiểm ở não, trong đó có tai biến mạch máu não.
Trào ngược dạ dày gây mất ngủ sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Bạn nên điều trị chứng trào ngược axit dạ dày sớm, dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ kết hợp một số biện pháp như nằm nghiêng sang trái, kê gối cao khi ngủ, thay đổi thói quen ăn uống, mặc quần áo rộng rãi, giữ tinh thần thoải mái. Khi chứng trào ngược axit dạ dày được cải thiện, chất lượng giấc ngủ sẽ tốt hơn.
