13 nguyên nhân rối loạn cương dương phổ biến theo thống kê

Rối loạn cương dương ảnh hưởng đến khoảng 150 triệu nam giới trên toàn cầu. Tuy nhiên, tỷ lệ thực tế có thể còn cao hơn do nhiều người e ngại chia sẻ. Tình trạng này thường do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, đặc biệt nếu để kéo dài sẽ tác động tiêu cực đến tâm lý và chức năng tình dục. Cùng ECO Pharma tìm hiểu những nguyên nhân rối loạn cương dương phổ biến hiện nay để chủ động phòng ngừa, điều trị kịp thời.

Các nguyên nhân rối loạn cương dương ở nam giới phổ biến nhất

Cương dương là phản ứng sinh lý phức tạp, cần sự phối hợp đồng bộ giữa hệ thần kinh, nội tiết, mạch máu, cơ trơn và tâm lý. Chỉ một trục trặc nhỏ trong bất kỳ khâu nào cũng sẽ dẫn đến rối loạn cương.

1. Nguyên nhân bệnh lý

Đây là nhóm nguyên nhân được ghi nhận thường xuyên trong lâm sàng. Nhiều bệnh lý mãn tính gây ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến chức năng cương.

1.1 Rối loạn nội tiết tố

Suy giảm testosterone là nguyên nhân gây rối loạn cương dương, chiếm 2 – 21% ca mắc. Testosterone giúp duy trì sản xuất nitric oxide synthase (NOS) và ngăn chặn PDE5 (một enzym làm giảm nồng độ NO trong cơ thể) – hai thành phần cốt lõi giúp dương vật cương, duy trì hưng phấn tình dục.⁽¹⁾

Ngoài ra, tăng prolactin, rối loạn tuyến giáp hoặc rối loạn chuyển hóa glucose đều ảnh hưởng đến trục nội tiết, gián tiếp tác động đến chức năng tình dục nam.

1.2 Tiểu đường

Khoảng 50 – 75% nam giới bị tiểu đường type 2 mắc rối loạn cương. Đường huyết tăng cao lâu ngày làm tổn thương mạch máu nhỏ và dây thần kinh vùng chậu, khiến lưu lượng máu, kích thích tình dục giảm đi. Đáng chú ý, rối loạn cương có thể là dấu hiệu cảnh báo tiểu đường tiềm ẩn ở 12 – 15% trường hợp.

1.3 Bệnh tim mạch

Khoảng 50% nam giới bị rối loạn cương dương nguyên nhân do bệnh động mạch vành. Vì mạch máu nuôi dương vật và động mạch vành có cấu trúc tương tự, đều dễ bị xơ vữa. Tuy nhiên, do kích thước nhỏ hơn, động mạch dương vật thường bị tắc nghẽn sớm, khiến rối loạn cương trở thành dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh mạch vành tiềm ẩn, thường xuất hiện trước các triệu chứng tim mạch từ 5 – 10 năm.⁽²⁾

Đặc biệt, nam giới trẻ bị rối loạn cương không rõ nguyên nhân có nguy cơ gặp biến cố tim mạch cao gấp 50 lần so với người cùng độ tuổi không mắc.

1.4 Bệnh tuyến tiền liệt

Các bệnh lý liên quan đến tuyến tiền liệt như phì đại lành tính, viêm hoặc điều trị ung thư (phẫu thuật/xạ trị) đều có thể gây tổn thương dây thần kinh sinh dục, mạch máu vùng chậu. Hậu quả dẫn đến rối loạn cương, thậm chí tăng nguy cơ tim mạch và đột quỵ.

1.5 Bệnh thần kinh

Quá trình cương dương phụ thuộc vào dẫn truyền thần kinh từ não đến dương vật. Những tổn thương do chấn thương cột sống, thoái hóa thần kinh, tiểu đường hay bệnh lý vùng chậu đều có thể gây rối loạn dẫn truyền – ảnh hưởng đến ham muốn, khả năng cương và xuất tinh.⁽³⁾

2. Nguyên nhân tâm lý

Rối loạn cương dương do yếu tố tâm lý thường gặp ở nam giới trẻ, chiếm khoảng 40% các trường hợp. Đây là tình trạng dương vật không thể đạt, duy trì sự cương cứng khi quan hệ, dù không có tổn thương thực thể rõ ràng.

Một số yếu tố tâm lý thường liên quan đến tình trạng này bao gồm:⁽⁴⁾

• Căng thẳng, lo âu thường xuyên, nhất là trong công việc, cuộc sống cá nhân.
• Lo lắng về hiệu suất tình dục, sợ không đáp ứng kỳ vọng của bạn tình.
• Trầm cảm, mất hứng thú với hoạt động tình dục, khó kết nối cảm xúc.
• Mâu thuẫn trong mối quan hệ, xung đột tình cảm kéo dài.
• Cảm giác tội lỗi, đặc biệt là sau những trải nghiệm tiêu cực trong quá khứ.
• Lòng tự trọng thấp do thất bại trước đó hoặc mặc cảm về ngoại hình.
• Niềm tin văn hóa, tôn giáo nghiêm khắc với hành vi tình dục.
• Chấn thương tâm lý như từng bị lạm dụng tình dục, bạo hành cảm xúc.

3. Nguyên nhân do lối sống

Lối sống thiếu lành mạnh là một trong những nguyên nhân rối loạn cương dương phổ biến hiện nay. Những thói quen tưởng chừng vô hại trong sinh hoạt hàng ngày lại âm thầm phá vỡ sự cân bằng nội tiết, mạch máu và thần kinh – ba yếu tố quan trọng duy trì chức năng sinh lý nam.

3.1 Chế độ dinh dưỡng

Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, đường tinh luyện, thiếu vi chất dễ gây rối loạn chuyển hóa, xơ vữa mạch máu và giảm testosterone. Đặc biệt, thiếu kẽm, magie, vitamin D làm giảm sản xuất nội tiết tố nam và chức năng giãn mạch thể hang.

Lạm dụng chất kích thích (bia rượu, thuốc lá..)

Thuốc lá và rượu bia là hai thủ phạm phổ biến làm giảm chức năng cương:

• Nicotine trong thuốc lá phá hủy nội mô mạch máu, làm giảm oxit nitric – hoạt chất cần thiết cho quá trình giãn mạch.
• Rượu bia ức chế thần kinh trung ương, gây rối loạn cảm xúc, giảm ham muốn. Uống lâu dài còn ảnh hưởng đến gan, gây rối loạn nội tiết, giảm testosterone.

3.2 Thủ dâm

Thủ dâm điều độ là bình thường. Tuy nhiên, khi hành vi này diễn ra thường xuyên có thể gây lệ thuộc, làm giảm khả năng đáp ứng với kích thích thực tế:

• Tâm lý: Não bộ bị “lập trình” quen với một dạng kích thích riêng, dẫn đến giảm hưng phấn khi quan hệ thật.
• Tổn thương thực thể (hiếm gặp): Thủ dâm sai tư thế, quá mạnh bạo có thể gây viêm đau, giảm nhạy cảm vùng sinh dục.

3.3 Lười vận động

Lười vận động dẫn đến béo phì, rối loạn chuyển hóa, giảm testosterone nội sinh. Ngoài ra, tuần hoàn máu vùng chậu kém cũng ảnh hưởng đến khả năng cương. Việc tập luyện đều đặn giúp cải thiện chức năng nội tiết, mạch máu và tâm lý.

4. Nguyên nhân y khoa

Bên cạnh bệnh nền và yếu tố tâm lý – lối sống, một số can thiệp y khoa, điều trị bằng thuốc cũng có thể là nguyên nhân rối loạn cương dương. Dưới đây là hai yếu tố y khoa điển hình:

4.1 Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc kê đơn, không kê đơn có thể ảnh hưởng đến khả năng cương cứng như:⁽⁵⁾

• Thuốc chống trầm cảm ức chế dẫn truyền thần kinh liên quan đến hưng phấn tình dục.
• Thuốc an thần, thuốc ngủ làm giảm hoạt động của hệ thần kinh trung ương.
• Thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc lợi tiểu làm giảm lưu lượng máu đến dương vật.
• Thuốc kháng histamin, trị đau bao tử có thể ảnh hưởng đến trục thần kinh – nội tiết.
• Opioid và thuốc giảm đau mạnh gây ức chế sản xuất testosterone.
• Thuốc nội tiết và hóa trị làm rối loạn nội tiết tố nam, giảm ham muốn, khả năng cương.

Dùng các loại thuốc này lâu dài mà không được theo dõi kỹ có thể âm thầm gây ra hoặc làm nặng thêm chứng rối loạn cương.

4.2 Phẫu thuật

Phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt, bàng quang, xạ trị vùng chậu có thể gây tổn thương thần kinh sinh dục và mạch máu, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình cương. Tỷ lệ phục hồi dao động 47 – 68%, phụ thuộc vào kỹ thuật mổ và thể trạng của mỗi người.

5. Môi trường sống

Một số tác nhân môi trường có thể gây stress oxy hóa, làm tổn thương nội mô và tế bào Leydig – cơ quan sản xuất testosterone:⁽⁶⁾

• Hóa chất nông nghiệp
• Ô nhiễm không khí, bụi mịn
• Kim loại nặng (chì, cadmium…)
• Sóng điện từ và bức xạ.

Tiếp xúc lâu dài với các yếu tố trên làm tăng nguy cơ suy sinh dục, nhất là ở nam giới sau tuổi 40.

Phân loại rối loạn cương dương theo nguyên nhân

Theo Nam khoa, rối loạn cương dương được chia thành ba nhóm chính dựa vào nguyên nhân, bao gồm:

• Nguyên nhân thực thể: Dạng thường gặp nhất, chiếm tỷ lệ cao trong các ca chẩn đoán lâm sàng. Nguyên nhân đến từ các tổn thương thực thể, rối loạn chức năng sinh lý như:

• Nguyên nhân mạch máu: Hẹp hoặc xơ cứng động mạch thể hang do tăng huyết áp, bệnh tim mạch, xơ vữa mạch gây suy giảm lưu lượng máu đến dương vật.
• Nguyên nhân thần kinh: Tổn thương dây thần kinh do tiểu đường, chấn thương tủy sống, bệnh lý thần kinh mãn tính làm gián đoạn tín hiệu kích thích từ não đến vùng sinh dục.
• Nội tiết: Thiếu hụt testosterone, tăng prolactin, rối loạn tuyến giáp đều ảnh hưởng đến trục hạ đồi – tuyến yên – tinh hoàn, làm suy giảm khả năng cương dương.
• Bất thường giải phẫu: Bệnh Peyronie (xơ cứng thể hang) hoặc các dị tật bẩm sinh dương vật gây khó khăn trong quá trình cương cứng, giao hợp.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc điều trị tăng huyết áp, trầm cảm, nội tiết, hóa trị, thuốc an thần có thể làm giảm ham muốn, cản trở chức năng cương.

• Yếu tố tâm lý: Đây là nguyên nhân phổ biến ở nam giới trẻ, không có tổn thương thực thể. Các yếu tố như lo âu hiệu suất, stress, trầm cảm, mâu thuẫn tình cảm, chấn thương tâm lý cũng gây rối loạn cương trong lúc quan hệ, dù vẫn có thể cương khi ngủ và thủ dâm.
• Dạng hỗn hợp: Phần lớn ca bệnh thực tế là sự kết hợp giữa hai nhóm trên. Chẳng hạn, người bệnh tiểu đường bị tổn thương mạch máu và thần kinh, đồng thời lo âu về khả năng tình dục. Hoặc nam giới lớn tuổi vừa thiếu hụt testosterone, vừa chịu căng thẳng kéo dài dễ mắc rối loạn cương. Do đó, việc phân tích kỹ từng nguyên nhân bị rối loạn cương dương sẽ giúp cá nhân hóa phác đồ điều trị phù hợp.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị rối loạn cương dương

Ngoài các nguyên nhân rối loạn cương dương đã được xác định rõ trong lâm sàng như bệnh lý mạch máu, thần kinh, nội tiết, tâm lý nặng, vẫn còn một số yếu tố gián tiếp gây ra tình trạng này. Dù không tác động trực tiếp lên cơ chế sinh lý cương dương, nhưng nếu kéo dài, chúng có thể làm trầm trọng thêm triệu chứng, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

• Tuổi tác: Đây là yếu tố hàng đầu gây rối loạn cương, do quá trình lão hóa mạch máu, thần kinh và suy giảm testosterone tự nhiên.

• Mâu thuẫn trong mối quan hệ: Căng thẳng cảm xúc kéo dài làm suy giảm hưng phấn, tăng lo âu, ảnh hưởng đến chất lượng đáp ứng tình dục.
• Mặc cảm, sợ thất bại: Gặp nhiều ở nam giới trẻ, thiếu kinh nghiệm, từng có trải nghiệm tiêu cực trong quan hệ tình dục. Đây là yếu tố tâm lý chủ quan, không tác động đến cơ chế cương sinh học nhưng dễ tạo vòng xoắn tâm lý.
• Đạp xe quá mức: Có thể gây chèn ép đáy chậu nếu tư thế sai hoặc yên xe không phù hợp. Dù chưa được công nhận là nguyên nhân rối loạn cương dương chính thức, yếu tố này vẫn nên được lưu ý ở người luyện tập cường độ cao.
• Ngưng thở khi ngủ: Làm giảm oxy máu trong đêm, gián tiếp ảnh hưởng đến phản xạ cương dương qua rối loạn chu trình giấc ngủ.
• Làm việc quá sức, kiệt sức kéo dài: Tuy không gây tổn thương sinh học đến mạch máu – thần kinh – nội tiết, nhưng việc này làm giảm thể lực, tinh thần và ham muốn tình dục.
• Tự ti về ngoại hình: Làm giảm tự tin khi quan hệ, ảnh hưởng đến tâm lý, cảm xúc.

Giảm thiểu nguy cơ bị rối loạn cương dương như thế nào?

Dù không thể kiểm soát yếu tố tuổi tác, phần lớn nguyên nhân rối loạn cương dương vẫn có thể phòng ngừa nếu nam giới duy trì lối sống khoa học, tăng cường vận động và kiểm soát bệnh nền.

• Dinh dưỡng lành mạnh: Áp dụng chế độ ăn giàu rau củ, trái cây, cá biển, ngũ cốc nguyên hạt, ít đường và chất béo bão hòa. Chế độ Địa Trung Hải đã được chứng minh giúp giảm đến 40% nguy cơ mắc rối loạn cương ở nam giới dưới 60 tuổi. Ngoài ra, dinh dưỡng hợp lý còn giúp kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol – những yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng cương dương.
• Tăng cường vận động: Tập thể dục đều đặn ít nhất 30 – 45 phút mỗi ngày giúp cải thiện tuần hoàn, tăng testosterone nội sinh, cải thiện nội mạc mạch máu. Với người từng bị nhồi máu cơ tim, chỉ cần đi bộ 6 phút mỗi ngày có thể giảm đến 71% nguy cơ mắc rối loạn cương. Đặc biệt hiệu quả ở người thừa cân, béo phì, mắc bệnh lý tim mạch.
• Giảm cân đúng cách: Thừa mỡ bụng làm suy giảm testosterone, ức chế sản sinh oxit nitric, khiến dương vật trông ngắn hơn. Việc giảm cân có thể phục hồi chức năng sinh lý, cải thiện chiều dài dương vật. Một nghiên cứu cho thấy, giảm 300 calo mỗi ngày kết hợp tăng vận động giúp hơn 30% nam giới phục hồi khả năng cương.
• Bổ sung dưỡng chất hỗ trợ sinh lý: Một số hoạt chất tự nhiên giúp điều trị nguyên nhân rối loạn cương dương từ gốc:

• • Eurycoma Longifolia – Kích thích tế bào Leydig sản xuất testosterone tự nhiên.
  • Thông biển Pháp và L – Arginine – Tăng tổng hợp Nitric Oxide (NO), cải thiện lưu thông máu thể hang.
  • Hàu đại dương giàu kẽm sinh học – chất cần thiết cho quá trình tạo testosterone, tăng hưng phấn.

Việc bổ sung các dưỡng chất này theo hướng dẫn y khoa có thể nâng cao hiệu quả điều trị, tăng chất lượng đời sống tình dục và củng cố nền tảng sức khỏe sinh lý nam tự nhiên.

Tuổi tác là yếu tố không thể kiểm soát, nhưng phần lớn nguyên nhân rối loạn cương dương đều có thể can thiệp bằng cách điều chỉnh lối sống, kiểm soát bệnh nền và bổ sung dưỡng chất phù hợp. Hãy chủ động chăm sóc sức khỏe sinh lý từ sớm để gìn giữ bản lĩnh phái mạnh bền vững.