Melanin và neuromelanin đều là những sắc tố quan trọng trong cơ thể người, nhưng chúng đảm nhận những vai trò hoàn toàn khác nhau. Hiểu rõ điểm giống và khác nhau giữa hai sắc tố này không chỉ giúp hiểu hơn về cơ chế hoạt động của cơ thể mà còn mở ra hướng phòng ngừa và điều trị các bệnh lý liên quan. Cùng ECO Pharma tìm hiểu hai sắc tố da quan trọng trọng bài viết sau đây.
Melanin và neuromelanin là gì?
Melanin và neuromelanin đều là các sắc tố tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên, mỗi sắc tố có một vị trí, chức năng và vai trò sinh học khác nhau. Bảng phân biệt hai sắc tố chi tiết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về chúng.
Tiêu chí
Melanin
Neuromelanin
Nguồn gốc sinh học
Melanin là các sắc tố polymer tự nhiên được tạo ra từ l-tyrosine và l-cysteine bởi các tế bào thần kinh catecholaminergic và tế bào sắc tố.
Neuromelanin được sản xuất bởi các tế bào thần kinh tổng hợp dopamine và norepinephrine của chất đen ở người, một sản phẩm phụ của quá trình chuyển hóa dopamine. (1)
Vị trí phân bố
Tập trung nhiều ở da, tóc, mống mắt, biểu mô tai trong, một phần ở niêm mạc.
Có mặt ở não, đặc biệt tại chất đen (substantia nigra) và locus coeruleus.
Chức năng chính
Bảo vệ da khỏi tác hại của tia UV bằng cách hấp thụ và phân tán bức xạ.
Quyết định màu da, tóc, mắt.
Bảo vệ tế bào thần kinh khỏi tổn thương do oxy hóa và kim loại nặng.
Hỗ trợ điều hòa hoạt động thần kinh.
Rối loạn liên quan
Giảm melanin gây bệnh lý như bạch tạng, bạch biến, tóc bạc sớm, tăng nguy cơ ung thư da.
Tăng melanin gây ra sạm nám, tàn nhang, tăng sắc tố sau viêm.
Giảm neuromelanin: nguy cơ mắc Parkinson, Alzheimer, thoái hóa thần kinh.
Tích tụ bất thường: có thể ảnh hưởng quá trình dẫn truyền thần kinh.
Phương pháp nghiên cứu
Nhuộm mô học (Histochemistry): Masson-Fontana, Fontana-Masson.
Kính hiển vi điện tử.
Quang phổ hấp thụ UV-Vis, Raman.
Sinh thiết da để đánh giá phân bố melanin.
MRI neuromelanin-sensitive: chụp cộng hưởng từ nhạy với neuromelanin để đánh giá chất đen. (2)
Kính hiển vi điện tử quan sát sắc tố trong tế bào thần kinh.
Phân tích sinh hóa: đo hàm lượng dopamine, sắt liên quan neuromelanin.
Ứng dụng y học
Sản xuất kem chống nắng.
Ứng dụng trong điều trị nám, tàn nhang, bạch biến bằng laser hoặc thuốc ức chế sản sinh melanin.
Nghiên cứu bảo vệ da chống ung thư da.
Sử dụng MRI neuromelanin để chẩn đoán sớm Parkinson và các bệnh thoái hóa thần kinh. (3)
Nghiên cứu thuốc bảo vệ tế bào thần kinh, hỗ trợ điều trị Parkinson, Alzheimer.
Định hướng phát triển liệu pháp ngăn ngừa tổn thương thần kinh.
Ngăn ngừa các bệnh lý liên quan đến melanin và neuromelanin như thế nào?
Melanin đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ làn da khỏi tác động tiêu cực từ tia UV bằng cách hạn chế cháy nắng và giảm nguy cơ ung thư da. Trong khi đó, neuromelanin có chức năng chống oxy hóa mạnh, hỗ trợ bảo vệ tế bào thần kinh trung ương. Do đó, biện pháp ngăn ngừa các bệnh lý liên quan đến hai sắc tố này cũng khác nhau.
Ngăn ngừa các bệnh về da liên quan đến melanin
Chống nắng: Mặc dù melanin có tác dụng bảo vệ tự nhiên khỏi tia UV nhưng việc sử dụng kem chống nắng hàng ngày vẫn rất quan trọng. Sử dụng kem chống nắng phổ rộng có chỉ số SPF ít nhất là 30 để bảo vệ da khỏi tác hại của ánh nắng mặt trời, đồng thời giảm thiểu tình trạng tăng sắc tố.
Uống đủ nước: Giữ cho làn da đủ nước là điều quan trọng để duy trì sức khỏe và giảm sản xuất melanin quá mức.
Chống nắng (tia UV) là cách giảm sản sinh melanin tối màu trên da.
Ngăn ngừa các bệnh lý thần kinh liên quan đến neuromelanin
Việc ngăn ngừa các tình trạng như bệnh Parkinson liên quan đến neuromelanin là một thách thức vì nghiên cứu vẫn đang được tiến hành nhưng các biện pháp phòng ngừa bạn có thể áp dụng là:
Liệu pháp chống oxy hóa: Các hợp chất như glutathione, N-acetyl-cysteine, vitamin E và các chất chống oxy hóa khác có tác dụng bảo vệ chống lại độc tính thần kinh do dopamine gây ra và stress oxy hóa.
Tăng cường sự ổn định protein: Các chiến lược nhằm cải thiện khả năng duy trì sự ổn định của protein trong cơ thể có thể giúp ngăn ngừa sự tích tụ của các protein độc hại liên quan đến sự tích tụ neuromelanin.
Kiểm soát neuromelanin và các tiền chất neuromelanin có liên quan đến bệnh Parkinson thông qua cơ chế gây rối loạn chức năng ty thể, rối loạn điều hòa ion, kết tụ α-syn và rối loạn cân bằng proteasomal, cũng như tạo ra stress oxy hóa trong tình trạng bệnh Parkinson. (4)
Việc bảo vệ và cân bằng melanin và neuromelanin trong cơ thể không chỉ giúp duy trì làn da khỏe mạnh mà còn hỗ trợ phòng ngừa các bệnh lý nghiêm trọng như ung thư da và Parkinson. Mỗi người cần thực hiện lối sống khoa học, chế độ ăn uống hợp lý, bảo vệ da khỏi tia UV và tầm soát sức khỏe định kỳ là chìa khóa quan trọng để bảo vệ sức khỏe toàn diện và nâng cao chất lượng sống.
Đánh giá bài viết
Cập nhật lần cuối: 13:40 09/01/2026
Chia sẻ:
Nguồn tham khảo
Figure 8.1 (a) Neuromelanin -pigmented neuron from the human substantia. . . (n.d.). ResearchGate. https://www.researchgate.net/figure/a-Neuromelanin-pigmented-neuron-from-the-human-substantia-nigra-The-pigment-appears_fig1_278314288
Pérot, J., Ruze, A., Gaurav, R., Rebbah, S., Cadin, C., Troter, A. L., Soustelle, L., Mouton, L., Valabrègue, R., Parent, A., Mangone, G., Lejeune, F., Arnulf, I., Corvol, J., Vidailhet, M., Santin, M. D., Vila, M., & Lehéricy, S. (2025). Longitudinal neuromelanin changes in prodromal and early Parkinson’s disease in humans and rat model. Brain Communications, 7(3), fcaf204. https://doi.org/10.1093/braincomms/fcaf204
Lakhani, D. A., Zhou, X., Tao, S., Patel, V., Wen, S., Okromelidze, L., Greco, E., Lin, C., Westerhold, E. M., Straub, S., Wszolek, Z. K., Tipton, P. W., Uitti, R. J., Grewal, S. S., & Middlebrooks, E. H. (2024). Diagnostic utility of 7T neuromelanin imaging of the substantia nigra in Parkinson’s disease. Npj Parkinson S Disease, 10(1), 13. https://doi.org/10.1038/s41531-024-00631-3
Mitra, R., Premraj, L., & Khoo, T. K. (2023). Neuromelanin: Its role in the pathogenesis of idiopathic Parkinson’s disease and potential as a therapeutic target. Parkinsonism & Related Disorders, 112, 105448. https://doi.org/10.1016/j.parkreldis.2023.105448
