Nên thức khuya hay dậy sớm học bài? Việc lựa chọn khung giờ học tập không chỉ ảnh hưởng đến điểm số mà còn tác động trực tiếp đến nhịp sinh học và sức khỏe lâu dài. Cùng ECO Pharma tìm hiểu câu trả lời trong bài viết sau.
Buổi đêm phần lớn mọi người đã đi ngủ, là khoảng thời gian yên tĩnh, ít bị làm phiền bởi tiếng ồn và các hoạt động xung quanh vì vậy dễ tập trung vào học tập. Nhưng thức khuya học bài có thể gây hại nhiều hơn là có lợi. Vì cơ thể không có đủ thời gian nghỉ ngơi cần thiết để khởi động lại não bộ đã lưu trữ đầy những thông tin tiếp thu cả ngày sẽ dẫn đến căng thẳng, mệt mỏi, thiếu tập trung và các hệ luỵ khác.
Nhiều nghiên cứu cho thấy những thanh thiếu niên thiếu ngủ có nhiều khả năng gặp các vấn đề về hành vi và sự tập trung, ảnh hưởng đến kết quả học tập; trong khi những thanh thiếu niên ngủ đủ giấc từ 8 đến 10 tiếng mỗi đêm có khả năng tập trung tốt hơn và đạt kết quả học tập cao hơn. (1)
Nhưng có một thực tế là từ nhiều thập kỷ nay, học sinh từ cấp trung học đã luôn phải cân bằng giữa các bài kiểm tra, bài tập và hoạt động ngoại khóa, dường như một ngày là không đủ để hoàn thành hết mọi việc dẫn đến phải thức khuya học bài. Đáng nói là điều này không dễ thay đổi vì các em đang đứng trong guồng quay áp lực học tập chung của toàn xã hội.
Theo một nghiên cứu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh năm 2015, khoảng 7/10 học sinh trung học không ngủ đủ giấc.
Thức dậy sớm mang lại nhiều tác động tích cực cả về tinh thần minh mẫn lẫn thể chất. Trong những khoảnh khắc yên tĩnh của buổi sáng sớm tâm trí được chuẩn bị sẵn sàng cho các hoạt động ngày mới.
Thanh thiếu niên có thể thong thả lên kế hoạch học tập, tập thể dục, ôn bài và thưởng thức bữa sáng trước khi đến trường; Và giảm được căng thẳng từ việc phải bắt xe kịp thời gian nên đầu óc sẽ thư thái, minh mẫn hơn để tiếp thu kiến thức. Các nghiên cứu cho thấy những người thích dậy sớm thường báo cáo mức độ hạnh phúc cao hơn, nuôi dưỡng được tâm thế tích cực hơn giúp duy trì động lực trong các buổi học. (2)
Bên cạnh những lợi ích thì việc bắt đầu ngày mới sớm mà không phải là thói quen có thể gây buồn ngủ trên lớp. Thanh thiếu niên có thể phải tìm đến caffein từ cà phê, trà, thậm chí các thức uống không lành mạnh như nước ngọt có gas, nước tăng lực hoặc thuốc lá để khởi động trí não, và điều này không tốt cho sức khỏe. Hơn nữa dậy sớm kiểu như vậy có thể làm cạn kiệt năng lượng khiến việc học trên lớp kém hiệu quả hơn. Việc thức dậy sớm học bài mà buổi tối thức khuya cũng sẽ gây hại tương tự.
Không có câu trả lời chính xác cho câu hỏi nên thức khuya hay dậy sớm học bài sẽ tốt hơn vì điều này phụ thuộc vào nhu cầu và thói quen sinh hoạt của mỗi cá nhân. Tuy nhiên nhìn chung học buổi sáng thường mang lại nhiều lợi ích về tinh thần, sức khỏe và hiệu quả học tập cao hơn so với học buổi tối.
Cần lưu ý rằng mặc dù việc cắt giảm giờ ngủ để học bài có vẻ giúp cải thiện điểm số trong ngắn hạn nhưng nó có thể khiến bạn không thể tiếp thu thông tin một cách đầy đủ dẫn đến việc khó nhớ lại kiến thức. Nếu không ngủ đủ giấc các tế bào thần kinh mệt mỏi trong não bộ không thể hoạt động đúng cách để sắp xếp thông tin và khả năng nhớ lại thông tin đã học trước đó sẽ bị ảnh hưởng.
Não bộ cần thời gian để xử lý và lưu trữ tất cả những ký ức và thông tin bạn tích lũy được trong suốt cả ngày. Trong giai đoạn REM (giấc ngủ chuyển động mắt nhanh), não bộ sẽ lưu trữ tất cả những trải nghiệm và kiến thức đó đồng thời tạo ra các mối liên hệ giữa thông tin cũ và mới.
Nếu bạn thức cả đêm để học bài cho kỳ thi cuối kỳ não bộ sẽ không có cơ hội để sắp xếp lại tất cả thông tin đó và bạn sẽ dễ quên hơn. Dành thời gian chợp mắt một chút giữa các buổi học sẽ giúp bạn ghi nhớ tốt hơn tất cả kiến thức đã tiếp thu và xử lý chúng một cách dễ hiểu hơn.
Bạn có thể tăng thời gian học mà không ảnh hưởng đến giấc ngủ bằng những cách sau:
Nếu quyết định dậy sớm để học bài bạn cần đi ngủ sớm từ tối hôm trước, đồng thời sắp xếp sẵn sách vở trên bàn để tránh lãng phí thời gian khi vừa thức dậy. Khi chuông báo thức reo hãy dậy ngay, tránh việc trì hoãn khiến cơ thể rơi vào trạng thái lờ đờ.
Tiếp theo hãy đánh thức các giác quan bằng cách rửa mặt bằng nước lạnh, uống một ly nước lọc và thực hiện vài động tác thể dục nhẹ nhàng để tăng cường lưu thông máu. Cuối cùng hãy giữ cho không gian học tập đủ ánh sáng và tránh ngồi học trên giường để không bị cơn buồn ngủ lôi kéo quay trở lại.
Nên thức khuya hay dậy sớm học bài? Nếu cần thức khuya cần lưu ý những gì?
Một nghiên cứu đã giải thích tại sao hầu hết chúng ta khó có thể thức khuya quá nửa đêm. Các nhà nghiên cứu đã phân tích nhiều nghiên cứu để tìm hiểu điều gì xảy ra với não bộ con người nếu thức khuya quá nửa đêm. Họ phát hiện ra rằng việc thức khuya đến tận sáng sớm có liên quan đến nguy cơ tự tử cao hơn, hành vi bạo lực, sử dụng chất kích thích và ăn nhiều hơn.
Về cơ bản các nhà nghiên cứu cho rằng não bộ được lập trình sẵn để tỉnh táo vào ban ngày và ngủ vào ban đêm. Nhưng nếu não bộ phải thức lâu hơn bình thường, các tế bào thần kinh sẽ không có thời gian phục hồi, bị mệt mỏi và không thể hoạt động tốt nhất, cả đêm đó lẫn ngày hôm sau. Vì vậy thức khuya học bài nên thực hiện một cách có chừng mực. (3)
Caffeine có thể giúp giảm mệt mỏi và tăng sự tỉnh táo nhưng quá nhiều có thể ngăn chặn quá trình truyền tín hiệu hóa học thần kinh báo hiệu cho não bộ rằng cơ thể cần ngủ.
Vì vậy caffeine chỉ nên duy trì khoảng 200mg mỗi ngày và tránh dùng trong vòng sáu giờ trước khi đi ngủ, bất kể giờ đi ngủ là khi nào; Không nên uống quá nhiều vì có thể phản tác dụng gây bồn chồn, lo lắng ảnh hưởng đến công việc. Ngoài cà phê caffeine còn có trong trà đen, nước uống tăng lực.
Sau khi học bài xong bạn không nên dùng điện thoại lướt mạng xã hội, chơi game vì sẽ kéo dài thời gian thức khuya hơn, gây hại cho sức khỏe. Thay vào đó hãy đi ngủ ngay để rút ngắn thời gian thức khuya nhất có thể. Việc này cũng giúp hạn chế tiếp xúc với ánh sáng xanh gây ức chế melatonin khiến bạn khó đi sâu vào giấc ngủ dù cơ thể đang rất mệt.
Một giấc ngủ trưa ngắn từ 10 đến 20 phút là đủ giúp bạn cảm thấy sảng khoái hơn trong ngày. Ngủ nướng cuối tuần cũng là một cách để bù lại giấc ngủ đã bị thiếu hụt. Tuy nhiên vẫn chưa rõ liệu ngủ nướng có thực sự bù đắp được tình trạng thiếu ngủ hay chỉ đơn giản là giúp cơ thể trở lại chu kỳ ngủ bình thường vì không đủ để bù đắp tình trạng thiếu ngủ. Tác động tích lũy của việc thiếu ngủ là một khoản nợ cần thời gian để trả.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có thể mất đến 4 ngày để phục hồi sau 1 giờ thiếu ngủ và đến 9 ngày để hoàn toàn xóa bỏ tình trạng thiếu ngủ.
Việc liên tục thức khuya để học bài là một thói quen gây ra nhiều hệ lụy xấu. Não bộ cần giấc ngủ để thực hiện quá trình củng cố trí nhớ, chuyển hóa kiến thức từ ngắn hạn sang dài hạn.
Vì vậy khi thức khuya bạn có thể học được nhiều nhưng lại quên rất nhanh ngay sau đó. Không dừng lại ở đó thức đêm liên tục còn tàn phá sức khỏe nghiêm trọng khi làm tăng hormone cortisol gây căng thẳng, lo âu đồng thời làm suy yếu hệ miễn dịch và gây áp lực lớn lên hệ tim mạch.
Bài viết đã giải đáp thắc mắc nên thức khuya hay dậy sớm học bài. Sự lựa chọn giữa thức khuya và dậy sớm phụ thuộc hoàn toàn vào hiệu suất, sức khỏe và nhu cầu của mỗi người. Nhưng điều quan trọng là cần đảm bảo thời gian ngủ đủ và duy trì đồng hồ sinh học ổn định.
