Bệnh cơ tim giãn là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến suy tim và nguy cơ ghép tim. Cùng ECO Pharma tìm hiểu về bệnh giãn cơ tim trong bài viết sau.
Bệnh cơ tim giãn (Dilated Cardiomyopathy – DCM) là tình trạng cơ tim bị giãn nở và phình to ra ở một thất hoặc cả hai thất cùng với suy giảm khả năng co bóp (phân suất tống máu thất trái dưới 40%). Trong bệnh cảnh này áp lực thành tim tăng lên làm mô trong tâm thất giãn ra rồi mỏng đi khiến tim bơm máu với lực yếu hơn bình thường. Sau mỗi nhịp đập lượng máu đọng lại trong tim càng nhiều, việc đáp ứng nhu cầu của máu giàu oxy đến các bộ phận cơ thể càng trở nên khó khăn hơn. Bệnh giãn cơ tim không được kiểm soát sẽ dẫn đến suy giảm chức năng tâm thất, tiếp theo là các bất thường hệ thống dẫn truyền, rối loạn nhịp thất, huyết khối tắc mạch, suy tim. Nếu không được ghép tim tỷ lệ sống sót sẽ rất thấp.
Quá trình bệnh lý này có thể được phân loại là nguyên phát hoặc thứ phát trong đó bệnh giãn cơ tim nguyên phát được coi là vô căn. Các nhà nghiên cứu ước tính cứ 100.000 người trong dân số nói chung thì có 36 người mắc phải. Bệnh này phổ biến hơn trong độ tuổi 50, nguy cơ cao hơn ở người da đen so với người da trắng và nam giới so với nữ giới. (1)
Bệnh giãn cơ tim là vô căn, tức không xác định được nguyên nhân cụ thể hoặc có nguyên nhân như sau: (2)
Gen di truyền từ cha mẹ ruột có thể chiếm hơn 50% các trường hợp. Bệnh này có liên quan đến đột biến gen Desmin (khung xương tế bào), Lamin C (màng nhân) hoặc Myosin (protein co cơ). Gần đây công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) đã có thể phát hiện được hơn 40 gen khác nhau liên quan đến bệnh này nhưng chưa được ứng dụng vào thực hành khám chữa bệnh do vẫn còn nhiều thách thức trong thực tiễn lâm sàng.
Một số loại virus được cho là đóng vai trò trong sự phát triển của bệnh lý này và suy tim. Các virus này bao gồm enterovirus, virus herpes, parvovirus B19, virus Epstein-Barr, virus viêm gan C và Covid-19 cùng nhiều loại khác. Virus herpes ở người, parvovirus B19 và enterovirus là những tác nhân gây nhiễm virus phổ biến nhất dẫn đến cơ tim giãn nở. Ngoài ra nhiễm virus gây suy giảm miễn dịch ở người (HIV) dẫn đến tình trạng cơ tim giãn cũng đã được ghi nhận ở vùng cận Sahara châu Phi.
Các chất độc gây hại tim mạch từ lâu đã được biết đến như một yếu tố góp phần vào sự phát triển của bệnh giãn cơ tim. Trong đó lạm dụng rượu và tiếp xúc với các chất kích thích nguy hiểm như amphetamine, cocaine và steroid đồng hóa là những tác nhân nguy hiểm nhất.
Hệ thống miễn dịch của con người giúp bảo vệ cơ thể chống lại sự nhiễm trùng và các yếu tố gây hại. Tuy nhiên trong trường hợp bệnh tự miễn (AD) hệ thống miễn dịch bị rối loạn không phân biệt được tế bào khỏe mạnh của cơ thể với tác nhân lạ dẫn đến việc tấn công nhầm vào chính các mô, cơ quan của mình gây viêm và tổn thương. Mặc dù bệnh tự miễn tương đối hiếm gặp với tỷ lệ mắc chung từ 3% đến 5% trong dân số nói chung nhưng ảnh hưởng của chúng đến tỷ lệ tử vong và bệnh tật là rất đáng kể về mặt lâm sàng. Bệnh tự miễn cũng là một nguyên nhân quan trọng gây ra bệnh cơ tim giãn nở thứ phát do viêm cơ tim (MC).
Bệnh lý này có thể do các biến chứng thai kỳ xảy ra trong tam cá nguyệt thứ ba hoặc ngay sau khi sinh; hoặc do một số bệnh lý nhất định như:
Nhiều người mắc bệnh cơ tim giãn nở không có bất kỳ triệu chứng nào đặc biệt là ở giai đoạn đầu. Nhưng khi chức năng tim suy giảm các triệu chứng sẽ ngày càng rõ rệt hơn, bao gồm: (3)
Nhìn chung tiên lượng của người mắc bệnh giãn cơ tim là không mấy khả quan, có thể dẫn đến nhiều biến chứng như tai biến mạch máu não, bệnh van tim, nhịp tim bất thường, suy tim sung huyết, huyết khối tắc mạch và tử vong tim đột ngột. Trong đó những người có triệu chứng khi nghỉ ngơi và/hoặc không thể vận động thường có tiên lượng xấu nhất; bệnh nhân suy tim sung huyết nhẹ có thể có chất lượng sống khá tốt với liệu pháp điều trị tối ưu.
Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ hầu hết các trường hợp cuối cùng đều bị suy tim mãn tính dẫn đến phải ghép tim hoặc sử dụng thiết bị hỗ trợ tim. Gần 50% bệnh nhân tử vong trong vòng 5 năm.
Các yếu tố tiên lượng xấu bao gồm phân loại suy tim theo Hiệp hội Tim mạch New York (NYHA) nặng, giới tính nam, suy tim sung huyết nặng và suy thận.
Để chẩn đoán bệnh cơ tim giãn nở, bác sĩ sẽ khám sức khỏe tổng quát, hỏi về tiền sử bệnh cá nhân và gia đình; nghe tim và phổi bằng ống nghe. Tiếp theo là sử dụng các phương pháp chẩn đoán gồm:
Cần lưu ý bệnh giãn cơ tim ở trẻ em rất dễ bị chẩn đoán nhầm vì vậy cần được theo dõi và đánh giá kỹ lưỡng. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể bị chẩn đoán nhầm là nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus hoặc viêm phổi tái phát trong khi các trẻ bị ho mãn tính và thở khò khè khi hoạt động có thể bị nhầm là bệnh hen suyễn.
Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Mục tiêu điều trị là giảm triệu chứng, cải thiện lưu lượng máu và ngăn ngừa tổn thương tim thêm nữa.
Bác sĩ có thể chỉ định kết hợp nhiều loại thuốc để điều trị bệnh cơ tim giãn nở và ngăn ngừa các biến chứng. Thuốc được sử dụng để:
Các loại thuốc được sử dụng để điều trị suy tim và bệnh giãn cơ tim bao gồm:
Trong một số trường hợp người bệnh cần phẫu thuật cấy ghép thiết bị để kiểm soát nhịp tim hoặc hỗ trợ tim bơm máu. Các loại thiết bị được sử dụng để điều trị bệnh cơ tim giãn nở bao gồm:
Nếu thuốc và các phương pháp điều trị khác đối với bệnh giãn cơ tim không còn hiệu quả, có thể cần phải ghép tim.
=> Tham khảo thêm: Người bệnh cơ tim giãn sống được bao lâu?
Không phải lúc nào cũng có thể ngăn ngừa tình trạng này, đặc biệt khi bệnh do di truyền trong gia đình hoặc là tác dụng phụ của một phương pháp điều trị như hóa trị. Tuy nhiên áp dụng nhiều biện pháp cùng lúc có thể giúp ích cho việc phòng ngừa. Các biện pháp bao gồm:
Chế độ ăn uống chống viêm, tốt cho tim mạch
Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tim mạch và sức khỏe nói chung, nó có thể gây hại cho tim hoặc giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim. Một số điều cần lưu ý trong chế độ ăn uống là:
Ngoài ra cần tránh tiêu thụ thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích khác.
Kiểm soát tốt các bệnh lý nền
Một phần quan trọng của việc duy trì lối sống lành mạnh, phòng tránh bệnh cơ tim giãn là kiểm soát các bệnh lý nền, chẳng hạn như huyết áp cao, cholesterol cao và tiểu đường. Một số bước bạn có thể thực hiện để kiểm soát các vấn đề sức khỏe này là ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, tập thể dục và dùng thuốc đúng theo chỉ định. Ngoài ra thăm khám sức khỏe định kỳ cũng cần thiết để bác sĩ đánh giá kết quả điều trị, tránh biến chứng lên tim.
Duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục thường xuyên
Tập luyện mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe và tim mạch như kiểm soát cân nặng, giảm viêm, cải thiện tiểu đường và huyết áp cao, cải thiện sức khỏe tinh thần thông qua việc giảm căng thẳng và trầm cảm, tăng cường sức bền, tăng cường khả năng bơm oxy của tim đi khắp cơ thể, ngăn ngừa các vấn đề tim mạch. Đối với người thừa cân – béo phì cần đưa cân nặng về mức khỏe mạnh thông qua các biện pháp luyện tập, ăn uống giảm cân khoa học hoặc điều trị béo phì.
Bổ sung tinh chất hỗ trợ tim mạch
Bên cạnh đó việc ngủ đủ giấc, giảm stress, tránh các chất kích thích bạn nên bổ sung tinh chất hỗ trợ tim mạch là Policosanol (GDL-5), Gynostemma, Red Yeast Rice, Apple Cider Vinegar để giúp giảm cholesterol xấu, điều hòa mỡ máu, hỗ trợ ngăn ngừa xơ vữa động mạch, hình thành huyết khối và các tình trạng tim mạch khác.
Tiêm vắc xin phòng ngừa các loại virus là yếu tố nguy cơ bệnh tim
Tiêm chủng vẫn là một phương pháp hiệu quả trong việc giảm di chứng tim mạch của nhiễm trùng. Những người mắc bệnh tim mạch có nguy cơ tử vong cao hơn do các bệnh nhiễm trùng có thể phòng ngừa bằng vắc xin như cúm, hội chứng hô hấp cấp tính nặng do virus corona 2 (SARS-CoV-2), virus hợp bào hô hấp (RSV), virus thủy đậu (VZV) và bệnh phế cầu khuẩn. Những bệnh nhiễm trùng này cũng có liên quan đến các biến chứng tim mạch về sau, bao gồm các biến cố thiếu máu cục bộ và viêm cơ tim.
Tầm soát bệnh tim
Tầm soát bệnh tim là chủ động làm các xét nghiệm chẩn đoán để phát hiện sớm các bất thường tim mạch ngay từ khi chưa có bệnh hoặc chưa bộc lộ bất kỳ triệu chứng nào. Việc tầm soát chủ động sẽ giúp phát hiện các bất thường tim mạch để được can thiệp ngay từ sớm, ngăn ngừa chúng phát triển thành bệnh hoặc tiến triển mạn tính gây ra các biến chứng nguy hiểm.
Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là đơn vị có dịch vụ tầm soát các bệnh lý tim mạch cao cấp, uy tín hàng đầu ở Việt Nam hiện nay nhờ có đội ngũ chuyên gia, bác sĩ tim mạch đầu ngành, giàu kinh nghiệm, hệ thống thiết bị y tế hiện đại, cơ sở vật chất tiêu chuẩn 5 sao và sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa trong chẩn đoán.
Hệ thống máy móc, thiết bị, công nghệ, kỹ thuật phục vụ tầm soát tim mạch hiện đại của Tâm Anh như máy siêu âm tim 4D tích hợp công nghệ AI GE Healthcare Vivid E95, máy siêu âm tim 4D cao cấp GE Healthcare Vivid S70N Dimension, hệ thống chụp MSCT tim & mạch vành 1975 lát cắt hiện đại ứng dụng AI, máy chụp cộng hưởng từ (MRI) tim 1,5-3 Tesla thế hệ mới, siêu máy CT Somatom Force VB30 ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) mạnh nhất hiện nay, hệ thống trắc nghiệm gắng sức thảm lăn, xe đạp lực kế “2 trong 1” kết hợp siêu âm tim và đo điện tim, hệ thống chụp và can thiệp mạch số hóa xóa nền (DSA) Philips Azurion Robotic Celing FlexArm treo trần với cánh tay robot có thể xoay 360 độ, hệ thống robot chụp mạch ARTIS Pheno, phòng mổ Hybrid OR1 “hội tụ” các thiết bị chẩn đoán, can thiệp và phẫu thuật hiện đại trong cùng một khu vực.
Tóm lại bệnh cơ tim giãn là một tình trạng tim mạch nghiêm trọng với tiên lượng không mấy khả quan nhưng nếu phát hiện, điều trị từ sớm để kiểm soát hiệu quả có thể ngăn được nguy cơ suy tim, ghép tim, tử vong cũng như giúp chất lượng sống tốt hơn. Những người chưa mắc phải nên chủ động phòng ngừa, đặc biệt nếu có yếu tố nguy cơ tim mạch cần chủ động tầm soát ngay từ lúc còn trẻ; những người đã mắc phải cần tuân thủ điều trị, lối sống khoa học và thăm khám định kỳ.
