Người bệnh gan ăn thịt bò được không? Khi tìm kiếm thực phẩm bổ dưỡng và ngon miệng cho người bệnh gan đã có rất nhiều sự phân về thịt bò. Đây là loại thịt đỏ chứa một số chất thiết yếu cho cơ thể nhưng liệu có tốt cho gan đang bị bệnh? ECO Pharma mời bạn tìm hiểu chi tiết trong bài sau đây.
Người mắc bệnh gan như viêm gan, xơ gan hay gan nhiễm mỡ, chế độ dinh dưỡng là một phần của quá trình điều trị và phục hồi chức năng gan. Tuy nhiên, người bệnh gan thường chán ăn, ăn uống kém gây ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể. Điều này gây khó khăn trong việc xây dựng thực đơn sao cho phù hợp, tránh thực phẩm gây gánh nặng cho gan.
Người bệnh gan ăn thịt bò được không? Thịt bò cung cấp nhiều loại vitamin và khoáng chất quan trọng bị thiếu hụt thường gặp ở người bệnh gan bao gồm chất béo không bão hoà đơn, khoáng chất (kẽm, sắt, phốt pho, kali và selen), vitamin nhóm B như vitamin B12, niacin và vitamin B6, vitamin A và vitamin D, các axit amin thiết yếu như leucine, lysine, arginine (1.7g). Nhưng loại thịt đỏ này cũng chứa nhiều thành phần không tốt cho gan là chất béo bão hòa, cholesterol xấu và purin. (1)
Vì vậy, người bệnh gan có thể thêm thịt bò vào chế độ ăn hàng tuần nhưng không nên ăn hàng ngày. Mỗi lần tiêu thụ cũng nên giới hạn ở một lượng nhỏ và chế biến lành mạnh, tránh thêm đường, muối, dầu mỡ. Thịt bò cũng nên tránh ăn dưới dạng hun khói, thịt nguội hoặc nướng.
Thịt bò là thực phẩm giàu dinh dưỡng có lợi cho người bệnh gan nếu được ăn đúng cách theo khuyến nghị của bác sĩ.
Cụ thể là:
Thịt bò là nguồn protein chất lượng cao cung cấp đủ chín axit amin thiết yếu mà cơ thể không thể tổng hợp. Các chất này giúp xây dựng và sửa chữa tế bào, thực hiện các chức năng sinh học quan trọng.
Protein từ thịt bò có tính khả dụng sinh học cao (nghĩa là cơ thể hấp thu và sử dụng chúng hiệu quả). Điều này giúp no lâu hỗ trợ kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ. Các axit amin trong thịt bò cũng giúp thúc đẩy tái tạo tế bào và phục hồi tổn thương mô, quan trọng cho chức năng gan và quá trình lành thương. Ngoài ra, protein cũng ổn định đường huyết sau ăn, giảm nguy cơ tăng đường huyết đột ngột ở bệnh nhân đái tháo đường và những người có nguy cơ.
Bệnh gan gây suy dinh dưỡng và thiếu hụt vi chất nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chức năng cơ thể. Ví dụ như xơ gan thiếu hụt magie, kẽm, selen, đồng, folate, niacin, thiamin, riboflavin; vitamin A, C, D, E, K và B12. Người bệnh gan giai đoạn cuối thiếu hụt kẽm, magie, vitamin A và D. Các bệnh lý như viêm gan, tắc ống mật, và gan nhiễm mỡ đều có liên quan đến sự thiếu hụt vitamin B12.
Thịt bò là thực phẩm cung cấp đa dạng vitamin nhóm B (B1, B2, B3, B6, B9, B12) và các vitamin A, D, E, khoáng chất (kẽm, selen, sắt, phốt pho, magie) giúp bù đắp sự thiếu hụt này. Ngoài ra, thịt bò còn chứa các hợp chất sinh học quan trọng như creatine, taurine, glutathione, CLA giúp cải thiện hệ miễn dịch, chống oxy hóa, và tăng cường chức năng gan.
Mặc dù mang đến nhiều lợi ích nhưng người bệnh gan không nên tiêu thụ thịt bò vượt quá mức khuyến nghị. Tiêu thụ nhiều thịt bò tiềm ẩn một số nguy cơ gây hại cho sức khỏe nói chung và gan nói riêng. Phần lớn rủi ro này đều liên quan đến hàm lượng chất béo bão hòa.
100g thịt bò chứa khoảng 4.63g chất béo bão hòa, đây là loại chất béo có hại, có thể gây viêm, tăng cân và làm trầm trọng thêm bệnh gan nhiễm mỡ nếu ăn quá nhiều. Do thuộc nhóm thịt đỏ nên nếu ăn nhiều thịt bò có thể gây phá vỡ vi khuẩn đường ruột, gây viêm mãn tính và làm tăng cân, dẫn đến tăng nguy cơ mắc bệnh gan.
Ngoài ra, nếu ăn nhiều protein từ thịt bò có thể gây rối loạn chuyển hóa vì gan suy yếu không thể xử lý được lượng protein lớn. Thịt bò đỏ cũng chứa purin cao, ăn quá mức có thể làm tích tụ axit uric, gây hại cho gan. Ăn thịt bò nhiều mỡ cũng có thể làm tình trạng gan nhiễm mỡ trầm trọng hơn.
Cách chế biến thịt bò có thể ảnh hưởng đến sức khỏe gan, đặc biệt là đối với người đã mắc bệnh. Nấu thịt bò ở nhiệt độ cao ví dụ nướng, chiên trực tiếp có thể tạo ra các chất gây ung thư như HCA (amin dị vòng) và PAH (hydrocarbon thơm đa vòng). Khi ăn phải thì các chất này có thể gây áp lực cho gan trong quá trình thải độc đặc biệt là với gan vốn đã suy yếu.
Thịt bò chế biến sẵn (như xúc xích, thịt nguội) chứa nhiều natri và các phụ gia như nitrat/nitrit. Lượng natri dư thừa có thể gây giữ nước, tăng áp lực lên hệ tuần hoàn và gan trong việc điều hòa dịch và điện giải. Điều này cũng có thể làm trầm trọng thêm các biến chứng như cổ trướng ở bệnh nhân xơ gan. Ngoài ra, các chất phụ gia có trong loại thực phẩm này cũng buộc gan phải làm việc nhiều hơn để chuyển hóa và đào thải. (2)
Nhìn chung, những người mắc bệnh mãn tính nên hạn chế ăn thịt đỏ, đặc biệt là thịt bò. Thay thế bằng các loại thịt lành mạnh hơn như ức gà sẽ tốt hơn cho sức khỏe.
Nhưng nếu là khoái khẩu, bạn vẫn có thể ăn ở mức cho phép với các lưu ý sau:
Người bệnh gan chỉ nên ăn phần thịt bò nạc ở phần thịt thăn, lõi vai, lườn, mông vì những phần này có lượng chất béo ít hơn so với những phần khác như cổ, bắp, xương hay thịt ba chỉ.
Như đã đề cập, người bệnh gan không được ăn thịt bò chế biến sẵn, thịt cấp đông lâu ngày do nguy cơ hình thành các hợp chất gây ung thư (hợp chất N-nitroso hoặc NOC) và gây gánh nặng trên gan; không ăn thịt bò áp chảo, nướng ở nhiệt độ cao, thịt bò khô, thịt bò hun khói, tẩm ướt. Thay vào đó là chỉ nên nấu thịt bò nạc dưới dạng hấp, luộc.
Chế biến thịt bò không nên cho quá nhiều gia vị, sử dụng ít hoặc không cho đường. Nên nấu thịt với các loại rau củ giàu chất chống oxy hóa như củ dền, cà rốt, bông cải xanh, xà lách, khoai lang. Hoặc trong quá trình chế biến và ướp thịt cũng có thể thêm các loại thảo mộc chứa nhiều chất chống oxy hóa như sả, gừng, hành, tỏi, dầu ô liu.
Người bệnh gan chỉ nên ăn một lượng nhỏ thịt bò mỗi ngày để không ảnh hưởng đến chức năng gan. Theo khuyến nghị từ Viện Nghiên Cứu Ung Thư Mỹ, liều lượng thịt bò cho người bệnh gan không quá 510g mỗi tuần và không quá 85g mỗi ngày. Mức ăn hợp lý thường là khoảng 50g – 100g mỗi ngày, ăn 2 – 3 lần mỗi tuần. Tốt nhất người bệnh gan nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để có hướng dẫn phù hợp với thể trạng từng cá nhân cụ thể.
Có rất nhiều thắc mắc xoay quanh vấn đề bệnh gan và việc ăn thịt bò chẳng hạn như bệnh gan ăn thịt bò được không. Dưới đây là một số thắc mắc khác đã được giải đáp mà bạn có thể tham khảo thêm.
Có thể ăn nhưng cần ăn điều độ, cân đối khẩu phần ăn theo chỉ dẫn từ bác sĩ.
Người bệnh gan nên cân nhắc thay thế thịt bò bằng thịt gà (ức gà bỏ da) và cá, đặc biệt là cá béo. Bởi vì thịt gà và cá chứa ít chất béo bão hòa hơn so với thịt bò, giúp giảm viêm và gánh nặng cho gan nhiễm mỡ. Các loại cá béo (ví dụ như cá hồi, cá ngừ, cá basa) còn giàu omega-3 giúp giảm viêm, hỗ trợ cải thiện chức năng gan.
Ngoài ra, cả hai loại thịt này cũng dễ tiêu hóa hơn, giảm gánh nặng cho gan, cung cấp nguồn protein chất lượng cần thiết. Tuy nhiên, vẫn cần chế biến lành mạnh (hấp, luộc) và kiểm soát khẩu phần theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Người bệnh gan nên cân nhắc thay thế thịt bò bằng thịt gà (ức gà bỏ da) và cá, đặc biệt là cá béo sẽ tốt hơn cho sức khỏe gan.
Tìm hiểu thêm ngoài thịt bò, cá, người mắc bệnh gan có nên ăn trứng gà không?
Đối với cả hai vấn đề bệnh gan ăn thịt bò được không, bệnh gan có nên ăn thịt bò không thì người bệnh gan có thể ăn nhưng cần ăn có kiểm soát khẩu phần và chế biến đúng cách theo chỉ dẫn từ chuyên gia dinh dưỡng. Bởi vì thịt bò giàu chất béo bão hòa, ăn quá nhiều sẽ gây gánh nặng cho gan và tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Để đảm bảo an toàn và xây dựng thực đơn phù hợp, bạn nên đi khám dinh dưỡng để được tư vấn chi tiết. Nếu chưa biết khám ở đâu, bạn có thể thăm khám tại Khoa Gan mật – Dinh dưỡng, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ thăm khám, tư vấn chi tiết về chế độ dinh dưỡng, bao gồm cả việc bệnh gan có ăn được thịt bò không và hướng dẫn cách xây dựng thực đơn tối ưu cho tình trạng sức khỏe.
